ال مۇنىڭ قانشاسى زاڭ تەرميندەرى مەن تەرميندىك زاڭي تۇراقتى تىركەستەر؟ ولاردىڭ قانشاسى قۇقىقتىق نورما تۇرعىسىنان كەلگەندە زاڭ ماتىندەرىندە قاندايلىق ۇيلەسىمدە ورنىققان؟ بۇل ماسەلەلەر, مىنە, زاڭناما لينگۆيستيكاسى قاراستىراتىن پراكتيكالىق پروبلەمالاردىڭ ءبىر پاراسى بولىپ تابىلادى.
زاڭناما لينگۆيستيكاسى زاڭ تەرميندەرىنىڭ مەملەكەتتىك تىلدە دۇرىس تۇزىلۋىنەن, ياعني ونىڭ لەكسيكالىق نورماسىنىڭ قۇقىقتىق نورمامەن ءوزارا ۇيلەسۋىنەن باستالۋى ءتيىس. زاڭنىڭ قۇقىقتىق مازمۇنىنىڭ تۇسىنىكتى ءارى ناقتى بولۋى دا وسىعان بايلانىستى. بەلگىلى ءبىر اتاۋدىڭ تۇبىرلىك, ۇعىمدىق نەگىزىنە دەن قويۋ ارقىلى زاڭ تەرمينىنىڭ ۇلتتىق تىلىمىزدەگى بالاماسىن جاساۋ ءتاسىلى زاڭناما لينگۆيستيكاسىنىڭ تەرمينولوگيالىق سيپاتىن ءبىر قىرىنان تانىتادى. ايتالىق «جەكەشەلەندىرۋ» ۇعىمى ەكونوميكانىڭ نارىقتىق قاتىناسقا بەيىمدەلۋىنە وراي, مەملەكەت مەنشىگىندە بولىپ كەلگەن م ۇلىكتىڭ, كاسىپورىنداردىڭ, ءارتۇرلى سالاداعى كەشەندەردىڭ جەكەمەنشىككە وتۋىنە, جەكەشەلەندىرۋگە بايلانىستى ەندى. وسى «جەكەشەلەندىرۋ» تەرمينىنىڭ ءتۇپ نەگىزى لاتىننىڭ «پريۆاتيم» دەگەن سوزىنەن شىققان. انتيكالىق داۋىردە شاكىرتتى وقشاۋلاپ, جەكەشە وقىتاتىن ادامدى «پريۆات-دوتسەنت» دەپ اتاعان, دەمەك بۇل ارادا «پريۆات» ءسوزى «جەكەشە» دەگەن ۇعىمدى بەرىپ تۇر.
وسىدان كەلىپ زاڭي ۇعىمدالۋدىڭ ءبىر كورىنىسى رەتىندە جەكەشەلەندىرۋگە قاتىستى حالىقارالىق قولدانىستاعى «پريۆاتيزاتسيا» تەرمينى تۋعان. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنداعى جەكەشەلەندىرۋگە قاتىستى زاڭنامالىق اكتىلەرگە مەملەكەتتىك تىلدە «جەكەشەلەندىرۋ» بولىپ ەنگەن بۇل تەرمين ءوزىنىڭ زاڭي مارتەبەسىن الىپ, ۇلتتىق لەكسيكامىزدىڭ قورىنا ەندى. تاعى ءبىر مىسال, «ەنشىلەس ۇيىم» («دوچەرنيايا ورگانيزاتسيا»). وسى تىركەستىك تەرميننىڭ العاشقى «دوچەرنيايا» ۇعىمىن نەگىزگى ۇيىمنان ءبولىنىپ شىققان, بىراق سول ۇيىمنىڭ مۇددەسىنە قىزمەت ەتەتىن ۇيىمنىڭ سيپاتتىق بەلگىسىن ۇلتتىق رەڭكپەن, ۇلتتىق مازمۇنمەن سويلەتۋدىڭ جاقسى دا ۇعىنىقتى ۇلگىسى – وسى «ەنشىلەس» تەرميندىك انىقتاماسىنا ابدەن سىيىپ تۇرعان جوق پا! مۇنداي مىسالدار قولدانىستاعى زاڭناما ماتىندەرىندە از ەمەس.
سونىمەن قاتار زاڭناما ماتىندەرىندە «تۇراقسىزدىق ايىبى» نەمەسە «تۇراقسىزدىق ايىپپ ۇلى» دەگەن تۇسىنىكسىزدەۋ تەرمين كوپتەن بەرى ورىن الىپ كەلەدى. مۇنىڭ ورىسشا نۇسقاسى – «نەۋستويكا», ال قۇقىقتىق-نورمالىق انىقتاماسى «شتراف – ايىپپۇل, پەنيا – وسىماقى» ەكەن. قازاقشا ماعىناسى جولما-جول اۋدارمانىڭ تاسىلىمەن – «تۇراقسىزدىق ايىبى» دەپ الىنا سالعان. قانداي «تۇراقسىزدىق», نەنىڭ «تۇراقسىزدىعى» جانە نەگە «ايىبى» (بىلايشا ايتقاندا «كىناسى»). قۇقىقتىق تا, لەكسيكالىق-سەمانتيكالىق تا ماعىنا بەرمەيتىن جاي ءبىر تىركەس دەمەسكە لاج جوق. جوعارىدا ايتىلعان قۇقىقتىق-نورمالىق انىقتاماعا وراي, بۇل تەرمين جالعىز اۋىز-اق سوزبەن ايتىلاتىن «ايىپاقى» دەگەن اتاۋعا ابدەن سۇرانىپ تۇر, «وسىماقىمەن» دە شاتاستىرمايسىز – وسى سيپاتتاعى نورمانى بەرەتىن تەرمين – «ايىپاقى».
زاڭ ماتىندەرىندە قۇقىقتىق فرازەمانىڭ قولدانىلۋ سيپاتى – زاڭناما لينگۆيستيكاسىنداعى تاعى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتۋىمىز كەرەك. ۇعىمدىق ءمانى ايقىن, نورمالىق جۇكتەمەسى ناقتى قۇقىقتىق فرازەمانىڭ – ماعىنالىق ەرەكشەلىگىن يدومدىق جانە مەتافورالىق سيپاتتاعى جالپى فرازەولوگيزم سەمانتيكاسىمەن شاتاستىرماۋىمىز كەرەك.
مىسالى, «قالىڭ بۇقارا», «قارا بۇقارا» دەگەن فرازەولوگيالىق تىركەستەگى ەكسپرەسسيۆتىك-ەموتسيونالدىق رەڭكتى زاڭدا قولدانىلاتىن «حالىق» سوزىنە – «قارا» حالىق, «قالىڭ» كوپشىلىك دەپ قولدانۋ مۇمكىن بە؟! نەمەسە قىلمىستىق زاڭنامادا قولدانىلاتىن «قىلمىستىق ءىس قوزعالۋ», «جاۋاپقا تارتىلۋ» تىركەستەرىنىڭ جالپى قولدانىستاعى ء«ىستى بولدى», ء«ىستى بولۋ» دەگەن فرازەولوگيالىق تىركەسپەن ماعىنالىق ۇيلەستىگى بولعانىمەن, ورتاق تياناقتىلىق بەلگىسى جوق. سوندىقتان جالپى قولدانىستاعى فرازەولوگيالىق تىركەستى زاڭنىڭ رەسمي تىلىنە كوشىرۋ ادەتتە قۇقىق ناقتىلىعىن دۇرىس بەرە المايتىندىعىن دا ەسكەرۋىمىز كەرەك.
قولدانىسقا ەنگەن تۇراقتى تىركەستەردىڭ قۇقىق جۇيەسىندە پايدا بولۋى مەن ولاردىڭ فۋنكتسيالىق ەرەكشەلىگىنە قاراي قۇجاتتىق ءىس جۇرگىزۋ جانە قۇقىقتىق جۇكتەمەسى بار تىركەستەر دەپ ەكى توپقا بولۋگە بولادى.
مىسالى, قۇجاتتىق ءىس جۇرگىزۋگە قاتىستى تىركەستەر «قۇجاتتامالىق دەرەكتەر», «تالداۋ جۇرگىزۋ», «جۇزەگە اسىرۋ», «ىسكە اسىرۋ», «قورىتىندى جاساۋ», «تالاپ ەتۋ», «شتات كەستەسى», «جۇمىس ءوتىلى», «باقىلاۋعا الۋ», «بەكىتۋگە ۇسىنۋ», «قاراۋعا ۇسىنۋ», «تاعىلىمدامادان ءوتۋ», «جازباشا حابارلاما», «جازباشا ۇسىنۋ», «جالپىعا بىردەي» جانە تاعى باسقا وسى سياقتى سيپاتتا بولاتىنى بەلگىلى. ال قۇقىقتىق جۇكتەمەگە يە تىركەستەردىڭ ساناتىنا «جەدەل ىزدەستىرۋ», «سىبايلاس جەمقورلىق», «ماجبۇرلەۋ ءتارتىبى», «قۇقىقتىق مىندەتتەمە», «مامىلە جاساۋ», «كەلىسىمگە كەلۋ», «بىتىمگەرشىلىك جاساۋ», «كەلىسىم جاساۋ», «تالاپ قويۋ مەرزىمى», «اتقارۋ پاراعى», «ورتاق مەنشىك», «جارعىلىق كاپيتال», «جاريا شارت», «تالاپ قويۋ مەرزىمىنىڭ ءوتۋى», «زاڭنىڭ قولدانىلۋ اياسى», «زاڭدى تۇلعا», «جەكە تۇلعا» سياقتى بۇگىنگى تاڭدا زاڭ ماتىندەرىندە ورنىققان تولىپ جاتقان تاعى دا باسقا تۇراقتى تىركەستەردى جاتقىزۋعا بولادى.
بۇدان باسقا وسى تۇراقتى تىركەستەردىڭ قۇقىقتىق دالدىكتەن, ادەبي نورمادان اۋىتقىماۋى باستى شارت بولۋعا ءتيىس. ماسەلەن, كەيبىر جاعدايلاردا تۇراقتى تىركەستەر ماتىندە ءوز ورنىندا تۇرماسا نەمەسە ونىڭ ءبىر كومپونەنتى دۇرىس الىنباسا, قارالىپ وتىرعان ماسەلەنىڭ نورماسىنا نۇقسان كەلەدى, ايتپەسە ماعىناسى مۇلدەم باسقاشا رەڭك الادى. ماسەلەن, زاڭ ماتىندەرىندە كوپ كەزدەسەتىن «كۇنتىزبەلىك بەس (ون, جيىرما, ت.ب.) كۇن ىشىندە» دەگەن تىركەس بار, وسىنى زاڭ جوباسىن ازىرلەۋشىلەر «ون كۇنتىزبەلىك كۇن ىشىندە» دەپ ورىسشا ءماتىندى جولما-جول اۋدارا سالادى («ۆ تەچەني دەسياتي كالەندارنىح دنەي»). بۇل ارادا اۋدارماشى قازاقشا سويلەمنىڭ سينتاكسيستىك-گرامماتيكالىق ءتۇزىلۋ ەرەكشەلىگىن ەسكەرمەي, «ون» دەگەن سان ەسىمدى «كۇنتىزبە» سوزىنە باعىندىرىپ وتىر. ال قازاقشا سويلەمنىڭ تابيعاتىندا بۇل تىركەس «كۇنتىزبەلىك ون كۇن». ماسەلە سول كۇنتىزبەدەگى كۇنتىزبەلىك ون كۇنى تۋرالى بولىپ وتىرعانىنا لينگۆيست-مامان, بۇل رەتتە دالىرەك ايتساق, اۋدارماشى كوڭىل اۋدارماي, ون سانىن كۇنتىزبەگە اكەپ تەليدى.
وسىنداي ستيليستيكالىق قاتەلەر كوپ جاعدايدا زاڭداعى قازاقشا تىركەستىك تەرميندەردىڭ وراشولاق, ءتىپتى مۇلدەم قاتە بولۋىنا, ماعىناسىنىڭ بۇزىلۋىنا اكەپ سوقتىرادى.
ەڭبەك زاڭناماسىندا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىنە بايلانىستى قولدانىلاتىن «ورەسكەل بەيقامدىق» دەگەن تەرمين بار. وسىنى كوپتەگەن زاڭ جوبالارىندا لينگۆيست ماماندارىمىز «دورەكى ابايسىزدىق» دەپ دورەكى تۇردە كالكالاپ اۋدارادى. مۇنىڭ ورىسشاسى – «گرۋبايا نەوستوروجنوست». بۇل ارادا «ابايسىزدىقتان» گورى قاۋىپ كەلتىرەتىن جايتقا «بەيقامدىق» كورسەتۋ دەگەن اناعۇرلىم ناقتىراق جانە مىنەز-قۇلىققا قاتىستى قولدانىلاتىن «دورەكى» بەيقامدىق ەمەس, مەيلىنشە ءدال ءارى كۇشتىرەك رەڭكتەگى «ورەسكەل» بەيقامدىق.
قاتار تۇرعان ەكى ءسوزدىڭ ءبىر-بىرىمەن تىركەستىك ۇيلەسۋى ارقىلى ماعىنالىق دالدىككە قول جەتكىزۋگە بولادى دەسەك, مۇنىڭ تۇپماتىندەگى قولدانىلۋ ۇيلەسىمىنە دە دەن قويۋ قاجەت. «ادال باسەكەلەستىك» («دوبروسوۆەستنىي كونكۋرەنت») دەگەن تەرميندىك تىركەستىڭ ىزىمەن ازاماتتىق كودەكستە «ادال الۋشى» («دوبروسوۆەستنىي پريوبرەتاتەل») دەگەن قولدانىس پايدالانىلعان (جالپى ءبولىم, 261-باپ). ءبىرىنشى جاعدايدا «ادال باسەكەلەس» تىركەسى جاتىق ءارى ناقتى, ال «ادال الۋشىعا» كەلسەك, بۇل – ورىسشانىڭ كالكاسى. بۇل ارادا لينگۆيست-مامان, بىرىنشىدەن, تىركەستەگى سوزدەردىڭ ۇيلەسىمىنە ءمان بەرمەيدى, ەكىنشىدەن, «الۋشى» ءسوزىنىڭ انىقتاۋىشى ورىسشاداعى «دوبروسوۆەستنىي» ءسوزىنىڭ دۇرىس بالامالىق قولدانىسى بولماي تۇر. ءدال وسى تىركەستەگى مۇنىڭ بالاماسى – «ادال نيەتتى» بولۋعا ءتيىس ەدى. جانە «پريوبرەتاتەل» ءسوزىنىڭ ناقتى ماعىناسى – جاي عانا «الۋشى» (پولۋچاتەل) ەمەس, «يەلەنىپ الۋشى» دەگەن ۇعىمدى بەرىپ تۇر.
ايتالىق «سۋدوپرويزۆودستۆو» دەگەن قوس سوزدەن تۇزىلگەن تەرميندى سوت جۇيەسىندەگىلەر «سوت ءوندىرىسى» دەپ الىپ ءجۇر.«پرويزۆودستۆو» ءسوزىنىڭ جولما-جول ماعىناسىمەن شەكتەلسەك, ارينە – ء«وندىرىس», بىراق بۇل اراداعى ۇعىمدالۋ – «سوت ءىسىن جۇرگىزۋ» ەمەس پە»!؟ سوت ماسەلەسىنە ءوندىرىس ەمەس, ءىس جۇرگىزۋ ءتان. ماسەلەن, وسى قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ سالاسىندا «پروتسەسسۋالنوە پرويزۆودستۆو» دەگەن تەرميندىك تۇراقتى تىركەس بار, مۇنى «پروتسەستىك ءوندىرىس» دەپ الساق, قويىرتپاق بولىپ شىقپاي ما؟! لەكسيكولوگيادا «پوليسەميا» ء(سوزدىڭ كوپ ماعىنالىلىعى) قۇبىلىسى دەگەن ۇعىم بار. دەمەك وسىعان سۇيەنسەك, ء«ىس جۇرگىزۋدىڭ» ءبىر ماعىناسى سوتقا قاتىستى ورىس تىلىندەگى «پرويزۆودستۆونى» بەينەلەيدى.
تۇراقتى تىركەستىك تەرميندەردىڭ ۇلتتىق رەڭكىمەن ۇشتاستىرىپ, بالامالىق سيپاتتا قولدانۋدىڭ مىسالدارى زاڭدىق ماتىندەردە جوق ەمەس, بار: «القابيلەر سوتى» («سۋد پريسياجنىح»), «تورەلىك سوت» (اربيتراجنىي سۋد), «ادال باسەكەلەستىك» («دوبروسوبستۆەننايا كونكۋرەنتسيا») جانە ت. ت. سونىمەن قاتار كالكالىق فرازەما سيپاتىندا دا قوس سوزدەن, ءۇش سوزدەن تۇراتىن تىركەستەردىڭ زاڭ ماتىندەرىندە الىنۋ زاڭدىلىعى انا تىلىمىزدەگى قۇقىق فرازەماسىنا ءتان نارسە ەكەنىن ايتۋىمىز كەرەك. مىسالى, «اگروونەركاسىپتىك كەشەن», «اگرارلىق رەفورما», «از قالدىقتى تەحنولوگيا», «ەكولوگيالىق اپات ايماعى», «اننۋيتەتتىك ساقتاندىرۋ», «اۋديتتەلەتىن سۋبەكت» جانە ت.ت. قوعام دامۋىنىڭ, ءومىردىڭ ءارتۇرلى سالالارىنداعى جاڭا قوعامدىق قاتىناستاردىڭ نەگىزىندە زاڭدا جاڭا اتاۋلار مەن جاڭا ۇعىمدار پايدا بولادى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ەنگەن بالاما قولدانىستاردىڭ نەمەسە وزگە تىلدەگى ءسوز بىرلىكتەرىنىڭ لەكسيكامىزدان ورىن الۋى تىلدىك قورىمىزدىڭ كەڭەيۋىنە جول اشادى. وسىنىڭ ناتيجەسىن زاڭ ماتىندەرىنەن دە ايرىقشا بايقاۋعا بولادى.
زاڭ لينگۆيستيكاسىندا ءسوزجاسامنىڭ ۇعىمدىق ۇيلەسىم, تۇبىردەن تۋىنداتۋ, سوزدەردى تۇتاستىرۋ, تىلدىك ارالاس قولدانىس جاساۋ جانە باسقا دا تاسىلدەرىمەن جاڭا تەرميندىك ءسوز تىركەستەرى پايدا بولعانىنىڭ دالەلدەرى كوپ. مىسالى, «بەيىندى وقىتۋ» – «پروفيلنوە وبۋچەنيە», «ەنشىلەس كاسىپورىن» – «دوچەرنوە پرەدپرياتيە»,«رودستۆەننىە فيرمى» – «توركىندەس فيرمالار», «نەگىزگى (باس) كومپانيا» – «ماتەرينسكايا (روديتەلسكايا) كومپانيا», «باس كەلىسىم» («گەنەرالنوە سوگلاشەنيە»), «ولشەمشارت» – «كريتەري», «قۇرامبولىك» (كومپونەنت) جانە تولىپ جاتقان تاعىسىن-تاعىلارى.
بالاماسى ءساتتى تابىلعان كەيبىر كاسىبي تىركەس تەرميندەردى قۇقىق جۇيەسىندە ءوز تىلىمىزدە ورنىقتىرۋدان دا قاشپاۋىمىز كەرەك. مۇنداي مىسالداردى كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى. ءوندىرىستىڭ, شارۋاشىلىقتىڭ ءارتۇرلى سالالارىنداعى قاتىناستاردى رەتتەيتىن بىرقاتار زاڭداردا «اففيليروۆاننوە ليتسو» دەگەن تەرميندىك تىركەس بار, بۇل زاڭ ماتىندەرىندە «اففيليرلەنگەن تۇلعا» دەپ كالكالىق سيپاتىندا الىنىپ ءجۇردى. ال بۇل ءسوزدىڭ بىرلەسۋ, ۇلەستەس بولۋ دەگەن ماعىناسىن ەسكەرە وتىرىپ, «ۇلەستەس تۇلعا» دەگەن جاتىق تا ۇعىنىقتى نۇسقاسىن مەمتەرمينكوم دۇرىس بەكىتتى.
انا تىلىمىزدە ورنىقتى زاڭ فرازەماسىن قالىپتاستىرۋ, ياعني تۇراقتى تىركەستەردىڭ دۇرىس قولدانىلۋى مەن ءوز مانىندە ورنىعۋى شىعارماشىلىق كوزقاراستى تالاپ ەتەدى. ال شىعارماشىلىق كوزقاراس دەگەنىمىز ءاربىر ءسوز بىرلىگىنىڭ ماتىندەگى قولدانىلۋ ەرەكشەلىگىنە, ونىڭ قۇقىقتىق نورمامەن ماعىنالىق ۇيلەستىگىنە ەگجەي-تەگجەيلى زەر سالۋ, كەرەك بولسا, ءاربىر ءسوز بىرلىگى ۇعىمىنىڭ ەتيمولوگياسىن, ءتۇپتامىرىن زەردەلەۋ. تۇپتەپ كەلگەندە, ءومىرىمىزدىڭ ءار سالاسىندا ءتىلىمىزدى تازا قالپىندا قولدانۋدىڭ ىرگەلى ىزدەنىستەرى – رۋحاني قازىنامىز, اتا-بابادان, عاسىرلار قويناۋىنان بىزگە جەتكەن ۇلى دا قاسيەتتى مۇرامىز ءتىلىمىزدى جاڭا كەزەڭدەردىڭ تالابىمەن ۇيلەستىرە جەتىلدىرۋدىڭ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس.
ەل بىرلىگى مەن مەملەكەتتىك تۇتاستىعىمىزدى نىعايتا وتىرىپ, حالىق كەلەشەگىنىڭ كەلبەتىن ۇلت رەتىندە ساقتاپ قالۋدىڭ ەلباسى دىتتەگەن تۇعىرلى مىندەتتەرىنىڭ قاتارىندا انا ءتىلىمىزدىڭ مارتەبەسىن بيىكتەتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى دە بار ەكەنىن ەسكەرسەك, بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەتتىك تىلدەگى زاڭناما تەرميندەرىن دە ۇلتتىق رەڭكپەن قولدانا ءبىلۋدىڭ تۇبەگەيلى نەگىزىن سالۋ – ماڭىزدىلىعى مەن جاۋاپتىلىعى تۇرعىسىنان اسا زور ءىس. ەلباسى ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ماسەلەسىن – ۇلتتىق سانامىزدى جاڭعىرتۋدىڭ كەلەلى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە بەلگىلەي وتىرىپ, لاتىنشاعا كوشۋدىڭ تەرەڭ لوگيكاسى – قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالىق ورتانىڭ, كوممۋنيكاتسيانىڭ, سونداي-اق ءححى عاسىرداعى عىلىم جانە ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىستى ەكەنىن ايرىقشا اتاپ كورسەتتى. بۇل ورايدا مەملەكەتتىك تىلدەگى ۇلتتىق زاڭناما لينگۆيستيكاسىنىڭ لاتىن الىپبيىنە بەيىمدەلۋى دە لەكسيكالىق, تەرمينولوگيالىق جاڭا ساپالىق وزگەرىستەردى قامتيتىنى بەلگىلى. كيريلل الفاۆيتىندە ورىسشا ءتۇبىرى ساقتالىپ قولدانىسقا ەنگەن تەرميندەردىڭ ايتىلۋى (ورفوەپياسى) مەن جازىلۋى (ورفوگرافياسى) انا ءتىلىمىزدىڭ تولىق زاڭدىلىعىمەن جازىلۋعا ءتيىس. زاڭناما لينگۆيستيكاسىنىڭ وزەگىن قۇرايتىن تەرميندەردىڭ, ونىڭ ىشىندە اسىرەسە حالىقارالىق ورتاق قولدانىستاعى, تۇبىرلىك ەتيمولوگياسى لاتىنشا جانە باسقا تىلدەردەگى تەرميندەردىڭ دە وسى الىپبيدە قازاقشالانۋى مۇقيات سارالاۋ مەن ىزدەنىستەردى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان جاڭا ءالىپبيدىڭ ءبىز قولداناتىن نۇسقاسى قابىلدانعان كۇننەن باستاپ ۇلتتىق زاڭناما قورىنداعى زاڭداردى لاتىن ارىپىنە كوشىرۋ جۇمىسىن قولعا الۋ قاجەت. بۇل زاڭناما تەرميندەرىن قازىردەن-اق ۇلتتىق تىلىمىزگە ءبىرجولا بەيىمدەۋ جۇمىسىن جانداندىراتىنى ءسوزسىز.
قورىتا ايتقاندا, زاڭناما لينگۆيستيكاسىن وسىناۋ مەملەكەتتىك ماڭىزى ۇلكەن مىندەتتەردىڭ شەڭبەرىندە مولىقتىرا وتىرىپ دامىتۋدىڭ كەلەلى ماقساتى – ۇلتتىق تەرميندىك قورىمىزدى بايىتۋ, بالاما ۇعىمدى اتاۋلاردى, تۇراقتى تىركەستىك تەرميندەر مەن ءسوز ورامدارىن ۇلتتىق زاڭ تىلىنە قويىلاتىن تالاپ ۇدەسىنە ساي قولدانۋعا مەيلىنشە دەن قويۋ بولماق.
ءمادي ايىمبەتوۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى
زاڭ شىعارۋ ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى
