الدا ازيا حالىقتارى اراسىنداعى وليمپيا ويىندارىنا بالاناتىن ازيا ويىندارى بار. وسى چەمپيوناتتا ولجا سالعاندار قۇرامادان ويىپ تۇرىپ ورىن الا ما؟!
بۇل ءبىزدىڭ عانا ەمەس جانكۇيەرلەردىڭ دە ساۋالى. باس باپكەر مىرزاعالي ايتجانوۆقا وسى سۇراقتاردى قويدىق.
– ەرلەر اراسىنداعى چەمپيونات وتە جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى, – دەيدى مىرزاعالي قۇلان ۇلى. – بارلىق وبلىستار جاقسى دايىندىقپەن كەلگەن. ءتىپتى, بوكسشىلارى جۇلدەلى ورىنعا ىلىكپەگەن وبلىستاردا دا العا قاراي تالپىنۋ بارىن جارىس بارىسىندا بايقادىم.
راس, الەم چەمپيوناتىنا قاتىسقان 6 بىردەي مىقتى بوكسشىمىز ەل ىشىلىك بىرىنشىلىككە قاتىسقان جوق. بۇل مەن عانا قابىلداعان شەشىم ەمەس دارىگەرلەردىڭ ەسەپ بەرۋىمەن وسىلاي بولدى.
الەم چەمپيوناتىنا قاتىسۋدان بولەك ىرىكتەۋ كەزەڭى بار. جولداما الۋ ءۇشىن جان الىپ, جان بەرىسەتىن ايقاسقا تۇسەسىڭ. ودان كەيىن الەم چەمپيوناتىندا جۇلدەگە جەتۋ ءۇشىن 4-5 جەكپە-جەك وتكىزۋگە تۋرا كەلەدى. ول ايتا سالعانعا عانا وڭاي.
مىسالى, ۆاسيلي لەۆيتتىڭ الەم چەمپيوناتى كەزىندە قولى سىندى. ابىلايحان ءجۇسىپوۆتىڭ قولىندا جارىقشاق بار. قايرات ەراليەۆ پەن جومارت ەرجاننىڭ دەنساۋلىعىندا كىنارات بولسا دا, شارشى الاڭعا شىقتى. كەيىن وتا جاسالدى. قامشىبەك قوڭقاباەۆتىڭ ومىرتقاسىندا جارىق بار, بەلىن الا الماي قينالدى. وسىنىڭ ءبارى تىنىمسىز جاتتىعۋ, شەكتەن تىس اعزاعا كۇش سالۋدىڭ سالدارى. جىگىتتەر قازاق ەلىنىڭ نامىسى ءۇشىن شارشى الاڭدا بارىن سالىپ, ەندى العان جاراقاتتارىن ەمدەپ جاتىر. سوندىقتان ولاردى كىنالاماس بۇرىن اقيقاتتى ءبىلىپ الۋ كەرەك. الەم چەمپيوناتى مەن ەل بىرىنشىلىگىنىڭ اراسى ءارى كەتسە ەكى اي. وسى مەرزىمدە سىنعان قول, ومىرتقا جارىعى ورنىنا كەلمەيدى. دارىگەرلەردىڭ شەشىمىمەن تولىق ەمدەلۋگە رۇقسات بەردىك.
– بىراق بۇل ولاردىڭ قۇراماداعى ورنى ساقتالىپ قالادى دەگەندى بىلدىرمەيتىن شىعار. ماسەلەن, اسلانبەك شىمبەرگەنوۆ 69 كيلو سالماقتا ەل چەمپيونى بولدى. ەڭ ۇزدىك بوكسشى اتاندى. بۇل سالماقتا ابىلايحان ءجۇسىپوۆ بار. قاناعات مارالوۆ تا ەسەم كەتتى دەپ ەڭسەسى تۇسپەيتىندىگى ايقىن. ريو وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى دانيار ەلەۋسىنوۆ تە بەلىن بەكەم بۋىپ وتىر. بۇل ءبىر سالماقتاعى عانا جاعداي.
– دۇرىس بايقاعانسىز. قۇدايعا شۇكىر دەپ ايتايىق, قازىر قۇرامادا ءبىر-ءبىرىنىڭ ورنىن اۋىستىرا الاتىن, شەبەرلىك دەڭگەيى قارايلاس 3-4 بوكسشىدان بار. 81 كيلو سالماقتاعى ادىلبەك نيازىمبەتوۆ الەمدەگى ەڭ مىقتى بوكسشىلاردىڭ ءبىرى. دۇنيەجۇزىندەگى كۇشتىلەر ادىلبەكپەن ساناسادى.
وسى چەمپيوناتتا ادىلبەك شاپپاي بايگە الدى دەپ ايتا المايمىن. جارتىلاي فينالدا ورىمدەي جاس بەك نۇرماعامبەتوۆ داڭقتى بوكسشىعا لايىقتى ۇرىس سالدى. ادىلبەك شەبەرلىگىنىڭ ارقاسىندا جەڭىسكە جەتتى. تاپ وسى سالماقتا 1998 جىلى دۇنيەگە كەلگەن بەكزات نۇرداۋلەتوۆ پەن ميحايل كوحانچيك ماعان جاقسى اسەر قالدىردى. ايتقانداي, ۇشەۋى دە قۇرداس. وسى جاستار ەندى ءبىر-ەكى جىلدا نيازىمبەتوۆپەن تەرەزەسى تەڭ ونەر كورسەتەتىن بولادى.
– 60 كيلو سالماقتا زاكير سافيۋللين مەن بەرىك ءابدىراحمانوۆ اقتىق سىنعا شىعىپ, بەرىك جەڭىسكە جەتتى. ەكەۋى دە وتىزدان استى...
– ءتۇسىندىم. حالىقارالىق ءتارتىپ بويىنشا بوكسشى كۇش-قۋاتى جەتىپ تۇرسا 40 جاسقا دەيىن شارشى الاڭدا بولادى. بەرىك پەن زاكيردىڭ وتىزدان اسسا دا بارىنەن مىقتى بولۋى جاقسى دايىندىقتارىندا, اسقان شەبەرلىكتەرىندە. جاسى وتىزدان استى دەپ ولاردى قۇرامادان شەتتەتە المايمىز. جاستار وسىلارعا قاراپ بوي تۇزەۋى كەرەك. دەگەنمەن, جاستاردىڭ جاڭا شوعىرى كورىنىپ كەلەدى.
اتاپ ايتساق, بەك نۇرماعامبەتوۆ, بەكزات نۇرداۋلەتوۆ, ءساناتالى تولتاەۆ, ايقىنباي شالقار, ايبولدى داۋرەن ۇلى, تولەش اباي باستاعان جاس, تالانتتى بوكسشىلار جەتىلىپ قالدى. وسى جاس جىگىتتەردىڭ الدى وليمپيا ويىندارىنا قاتىسىپ, جۇلدە الارىنا ءوز باسىم سەنەمىن. بىراق, جاقسى دايىندىق, تەمىردەي ءتارتىپ كەرەك. الەم چەمپيونى جانىبەك ءالىمحان ۇلىنىڭ 19 جاستاعى ميحايل كوحانچيكتەن جەڭىلىپ قالۋى ونىڭ وسالدىعىنان ەمەس. شىنىن ايتقاندا, جانىبەك بوكستاسقان جوق. باسقا ءبىر ەسەبى, سەبەپتەر بولدى. كەرەك بولىپ جاتسا, تولىق انىقتالعاننان كەيىن ايتارمىز.
– شىمكەنتتەگى چەمپيونات قۇراماداعى ورىندى شەگەلەپ بەرمەيتىندىگىن اڭعارتتى. الدا ازيا ويىندارى. قۇراما مۇشەلەرى قاشان ايقىندالادى؟
– ءار سالماقتا 4 مىقتى بوكسشىدان ەسەپتەگەندە 40 بوكسشىعا تاڭداۋ تۇسەدى. قاڭتار, اقپان ايلارىندا ءىرى حالىقارالىق جارىستار بار. وسى جارىستارعا كەزەك-كەزەگىمەن جىبەرەمىز. شىلدەدە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كۋبوگى جالاۋىن كوتەرەدى. وسى جارىستان سوڭ ءار سالماقتاعى جىگىتتەردىڭ تابىسىن ەسەپتەپ وتىرىپ, باپكەرلەر كەڭەسى شەشىم قابىلدايدى. ءبىرىنشى نومەرلەر بەكىتىلەدى. ازيا ويىندارىنا جىبەرىلەدى. بىزدە بىرەۋدىڭ ءوزى جاقسى, بىرەۋدىڭ ءسوزى جاقسى جوق, تاڭداۋ تەك مىقتىعا تۇسەدى.
– ەل چەمپيوناتىندا تورەشىلەر ءارى-ءسارى قىلدى. تەپە-تەڭ وتكەن ايقاستا شەشىم وزگەرىپ, جەڭىمپازدار اۋىستىرىلدى. بۇل بوكسشىلارعا عانا ەمەس, جانكۇيەرلەرگە دە اۋىر ءتيدى.
– ءيا, راس, تورەشىلەردىڭ جۇمىسىنا ءوز باسىم قاناعاتتانعان جوقپىن. كوبى جاس, تاجىريبەلەرى جەتىڭكىرەمەيدى. بوكسشى ءادىل باعاسىن الۋ كەرەك. الاقولدىلىقتىڭ, كەلىسىپ باعا بەرۋدىڭ زامانى ءوتتى. قازاقستان بوكس فەدەراتسياسى وسى باعىتتا جاقسى جۇمىستار جاساپ جاتىر. ءاىۆا-دان ادىلقازىلار شاقىرتىلدى. ونىڭ سىرتىندا تورەشىلەردىڭ تازالىعىن بوكس فەدەراتسياسى پرەزيدەنتىنىڭ قوس بىردەي ۆيتسە-پرەزيدەنتى, باپكەرلەر كەڭەسى باقىلاي الادى.
سوڭعى جىلدارى قازاقستان بوكسى الەمدىك دودالاردا جاڭا بيىكتەرگە كوتەرىلە باستادى. سپورتشىلارعا بارلىق جاعداي جاسالعان. وسى ءۇشىن تيمۋر اسقار ۇلى قۇلىباەۆقا قۇرمەتىمىز شەكسىز.
ءبىزدىڭ ماقسات – قازاقستان بوكسىنىڭ بيىگىنەن الاسارماۋ, جاڭا تابىستارعا جەتىپ, ەلىمىزدىڭ داڭقىن اسىرۋ. وسى جولدا جۇمىس جاسايمىز.
– راحمەت.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى
