مەرەيىڭ ۇستەم بولسىن, مەري!

الايدا بول­گا­ريادان ءبىر توپ مامان كەلگەنىن ەس­تىگەن سوڭ, جۇمىسىن كورگىمىز كەل­دى. جاقىن ارادا مۇمكىن بولما­دى. «استانا» تۇسىنىگى ءبىرتۇرلى, ءتار­تىبى قاتال كوماندا ەكەن. راس, ءسال كەيىنىرەك, اشىق جاتتىعۋىنا قا­تىستىق. ءوزى وقشاۋ تۇردى. كىسى جا­تىر­قايتىن سەكىلدى. كومەكشىلەرىن سوزگە تارتتىق. بولگاريانىڭ فۋتبول مەكتەبى تۋرالى ايتتىق. اتى اڭىزعا اينالعان ويىنشىلارىن ەسكە تۇسىردىك. سول كەزدە پەرمدە ما­تەل شىققان. «بولگارسىز «امكار» «امكار» ەمەس», دەگەن. سونى ايتىپ, ك ۇلىستىك. يۆەلين پوپوۆتى ماقتادىق. سوسىن... 

سوسىن قىزىق بولدى. تاسقامال قورعاۋشى تسۆەتانوۆ تۋرالى ايتا باستادىق. قاسىمداعىلار كۇلەدى. الەم چەمپيوناتىندا ءتورتىنشى ورىن العان بولگاريا قۇراماسىنىڭ ساپىنداعى قورعاۋشى ەدى عوي. سول جاقتاعى كومەكشى سىلق-سىلق ەتەدى. ەكىنشى بىرەۋى سىبىر ەتتى. «ەگەر تسانكو تۋرالى ايتىپ تۇرساڭىز, ول وسى عوي», – دەپ تسانكو تسۆەتانوۆ. بول­گاريانىڭ بىرنەشە دۇركىن چەمپيونى ءدال قاسىمىزدا تۇر ەكەن. ءتۇرىن ۇمىتتىق. الدە وزگەرگەن. ەسىم-سويى تۇستەلگەننەن كەيىن عانا شى­را­مىتتىق. ستويلوۆ تۋرالى تسانكودان سۇرادىق. «تالاپ قويا بىلەتىن, تاباندى باپكەر. «استانانى» بيىككە الىپ شىعادى ءالى». تىلشىلەرگە بەرىلگەن ۋاقىت اياقتالدى دا, سىرتقا بەتتەۋگە تۋرا كەلدى. بىراق ستويلوۆتى تانۋ ساباعى جالعاسا بەردى.

مەري. نەمەسە, ستانيمير ستوي­لوۆ. تىلشىلىك عۇمىرداعى ءبىز نازار اۋدارعان باپكەردىڭ ءبىرى وسى كىسى. فۋتبولعا دەگەن كوزقاراسىمىز ورتاق بولعانىمەن, پىكىر قايشىلىعى ورىن الىپ, كەلىسپەي قالاتىنىمىز بار. ول ءوز كەۋدەسىنىڭ بيىگىنەن بىزگە كوز تاستايدى. ءبىز وسى ءبىر سپورت ءتۇرىن ونەر ساناعاننان كەيىن, كومانداسىن زەرتتەيمىز. بىردە ستويلوۆ مىس­قىل­دادى: «ەكەۋمىز ەكى بولەك ماتچ كور­گەن سەكىلدىمىز». جوق, مەري! بىز­دەر ءبىر عانا ويىندى قارا­دىق. ءسىز الاڭ جيەگىندەگى باپكەر ورىن­تا­عىنان. بىزدەر پرەسس-لوجادا. جانە ەكەۋ­مىز دە ويىنعا مامان رەتىندە ۇڭىل­دىك. باپكەر – ءسىز, ءبىز – سپورت ءتىل­شىسى ەدىك. ءسىز مەنەن كوبىرەك بىلە­سىز: ءوز كومانداڭىزدى, قويىلعان ماق­سات, ۇستانعان تاكتيكاڭىزدى. ءبىز, كو­بىرەك ۇڭىلەمىز: سىزگە, ءسىز ار­قى­لى كومانداڭىزدىڭ ويىن ورنەگىن تانۋعا. ءيا, كومانداڭىزدىڭ ءىس-قي­مىلى ارقىلى ءسىزدىڭ جاتتىق­تى­رۋشىلىق قابىلەتىڭىزگە بويلايمىز. ەسىڭىزدە شىعار. ەسىڭىزدە عوي! «استانا» «ماككابيدى» قابىلداعان كۇن. پاتريك تۆۋماسي مەن جۋنيور كابانانگا قوس-قوستان گول سوعاتىن كەز شە؟ ماتچ سوڭىنان كەيىنگى ءباس­پاسوز ءماسليحاتىندا ءبىزدىڭ تاراپتان قويىلعان سۇراق ەسىڭىزدە مە؟ بىلاي دەدىك. ء«سىز, ستانيمير ستويلوۆ, ءبىز تانىعان مىقتى باپكەر قا­تارىنداسىز. ءدال قازىر سىزگە جەتەتىن جات­تىقتىرۋشى جوق دەسە دە بولادى, ءبىز­دىڭ ەلدە. سىزگە دەگەن قۇرمەتىم دە ەرەكشە. ەندى سۇراققا كوشەيىن. كەشە فۋتبولدىڭ وماقاسقانىن كوردىم, مەن. ازەربايجاندا. «قاراباح» پەن «اتلەتيكو» وسى ءبىر كەرەمەت ويىندى تۇنشىقتىردى. بۇگىن سول تۇنشىعۋ جالعاسقان سەكىلدى. ويىننىڭ الپىسىنشى مينۋتىنان كەيىن. راس, «استانا» ۇستانعان تاكتيكا سول, بالكىم. ونى تانىپ تۇرمىز. بىراق ءبىز ماقتاعان مامان رەتىندە ايتىڭىزشى, الگى سوڭعى جارتى ساعاتقا قانداي انىقتاما بەرۋگە بولادى؟».

شىن مانىندە جاۋاپ جوق بولاتىن. ءوز قولىن ءوزى كەسەتىن كىسى كەزدەسە مە, قازىر؟ ءتىپتى ول تىم شىنشىل ءارى تالاپشىل باپكەر بولسا دا. جا­ۋا­بى مىناۋ: «مەن ءسىزدى تۇسىنگەن جوقپىن. ەگەر «ماككابي» ويناماي تۇرىپ السا, مەنىڭ شارۋام قانشا. ءتورت گولدان كەيىن شابۋىلداۋ بىزگە قاجەت ەمەس ەدى». ەلگە قاجەت ەدى عوي. جان­كۇيەرلەرگە. فۋتبول ماماندارىنا. كەرەك دەسەڭىز, جىلناماعا. قۇ­لاققا ۇرعان تاناداي تۇرىپ قالعان «ماك­كابيدى» ابدەن «ساباۋعا» بولا­تىن ەدى. گولدى تاۋ ەتىپ, ءۇيىپ. مى­سالى, ماۋرينو. جۇرت بىلەتىن جوزە شە؟ شاكىرتتەرىنە تاپسىرمانى توگىپ بەرەدى ەكەن. ويىن كەزىندە. ۇنەمى شا­بۋىل­دا ءجۇرۋ. قورعانىستى شەگە­لەپ تاستاۋ. سوسىن مەيلىنشە گول سوعۋ. «جۇزگە جەتكىزسەڭ دە, ءجۇز ءبىرىن­شى گولدى تالاپ ەتەتىن باپكەر, ول», دەسەدى شاكىرتتەرى. 

دميتري الەنيچەۆتىڭ ايتقانى بار. «ەگەر بىزدەر بالاباقشامەن جولداستىق كەزدەسۋ وتكىزسەك تە بارىنشا كۇش سالىپ ويناۋىمىزدى تالاپ ەتەتىن شىعار. قاتەلىك جىبەرمەي, مۇمكىندىكتى تۇگەل پايدالانىپ, دوپ سانىن مىڭنان اسىرۋدى تاپسىرادى». دۇرىس. ويتكەنى ول كاسىبي باپكەر. سوندىقتان دا تىزگىنىن ۇستاعان كومانداسى كەمەلدەنىپ شىعا كەلەدى.

ستانيمير جوزە ەمەس. ول – ستوي­لوۆ! ستويلوۆتىڭ ءوز ۇستانىمى بار. مۇمكىن, ستانيمير دە سونداي تۇسى­نىكتە, بىراق كوسىلە المايدى. قولى قىسقا. جوزە سەكىلدى جيىرمادان استام ۇزدىك ويىنشىسى جوق. مۇمكىن ەمەس-اۋ. شىندىق. «استانانىڭ» قۇ­رامىن قاراڭىزشى. ماۋسىم جۇگىن ار­قالاعان 13-14 فۋتبولشى. شىمىر ەكەن. شىدادى. جاراقات العاندارى قان­شاما! قاتارعا تەز قوسىلىپ وتىر­دى. ويتكەنى باپكەر ءۇشىن وتقا تۇسۋگە دايىن ەدى. ستانيميرمەن ءتىل تا­بىسۋعا تىرىستى, ولار. ستويلوۆ ويىن­شىلارعا جالتاقتاعان جوق. دە­مەك, قيتۇرقىدان ادا. فۋتبولشى ال­دىندا ارى تازا. فوكسي كەتەۆواما دەگەن ويىنشى بولدى. جىلدار بۇ­رىن. «استانانى» العا جەتەلە­گەن جىگىتتەردىڭ ءبىرى ەدى. كەنەت «ناۋ­قاس­تانىپ» قالدى. «جۇلدىزدى» اۋرۋ. «جۇقپالى» دەپ ويلادى ما, ستا­نيمير فوكسيدەن باس تارتتى. سا­لىستىرۋ ءۇشىن, سول كەزدەگى فوكسي, «رەالعا» كريشتيانۋ قانشالىقتى قاجەت بولسا, «استاناعا» سونشا­لىق­تى كەرەك ەدى. باس باپكەر باسىن شاي­قاپ وتىرىپ الدى. شەشىم قا­بىل­داندى, «استانا» كەتەۆواماسىز كۇن كورىپ كەلەدى. ەندى بىردە تۆۋ­ماسي تاي­راڭداي قالدى. ويىن وتەدى, ول جوق. كەلەسى كەزدەسۋدە دە نەگىزگى قۇ­رامنان تىس قالدى. ءباسپاسوز ءماس­لي­حاتىنىڭ بىرىندە ساۋال تاستادىق. «ستانيمير, مىرزا! «استانا» مىقتى ويىنشىلارعا ءزارۋ كوماندا. ءبىز تا­نى­عان مىقتى پاتريك ەدى. ول قازىر الاڭ­نىڭ شەتىندە كوبىرەك جۇرەدى. ماتچ­قا ارالاسا الماي. نە­گە ودان جەرىدىك؟». ء«سىز فۋتبولدى كوپ تۇسىنە بەرمەيتىن سەكىلدىسىز». «قاي­تا, سول فۋتبولىڭىزبەن تىنىس­تاي­تىنداردىڭ ءبىرى ەدىك. وڭ قاناتتان تاپ بەرەتىن, ەكپىندى ويىنشىنى, ەكى اياعىمەن بىردەي تەبەتىن مەرگەن فۋتبولشىنى زاپاستا, ءيا, ءيا, قاپاستا ۇستاعانىڭىز قالاي؟». «قاپاس دەيسىز بە. تۆۋماسي فۋتبولعا تىڭقيا تويىپ العان دەسەم شە؟» «وندا ءبىر-ءبىرىمىزدى تۇسىنە باستاعانىمىز». قىسقا ديالوگ وسىلاي ءورىلدى. ستانيمير ءبىزدىڭ دە فۋتبولدان حابارىمىز بار ەكەنىن اڭ­عارسا كەرەك. الدىمەن سۇراقتان سىتىلىپ شىعۋعا تىرىستى. سوسىن توردى مىقتاپ قۇرعانىمىزدى ەسكەردى. 

تاعى بىردە. «استانا» چەمپيون­دىققا جاقىندادى. ويىنشىلار تاعى تاپشى. كەزەكتى قارسىلاسىن كەلىس­تىرىپ ۇتىپ جاتتى. شارشاعاندارىن الماستىراتىن فۋتبولشى جوق. قو­سالقى قۇرامدا كىلەڭ جاستار. ماتچ­تان كەيىن سۇرادىق. «ستانيمير-وۋ, ەسەپ جاقسى ەدى, اناۋ جاستاردى شىڭ­داپ الۋعا بولمادى ما؟». «ولار ەر­تەڭ مىقتى ويىنشى بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. بىراق ءازىر شيكىلەۋ. ايت­پەسە مەنىڭ ميىما كىرمەدى دەيسىڭ بە؟». تەكسەرىپ, كوردى. ءسال كەيىن. ەل كۋ­بوگى جولىنداعى جارىستا. تالدى­قور­عاندا, «جەتىسۋعا» قارسى سالدى. بىت-شىت بولىپ ۇتىلدى. كەلگەننەن سوڭ, كەزەكتى ماتچتان كەيىن كوزىمەن ءبىزدى ىزدەدى. تابىلا كەتتىك. سوسىن ايتتى. «ولار ءپىسىپ, جەتىلسە باياعىدا سالاتىن ەدىك قوي, فۋتبول مايدانىنا. تۇسىنبەيمىن. تۇك تۇسىنبەيمىن. ءومىر بويى مۇمكىندىك ىزدەي مە؟ نەگە پايدالانبادى, وسىنى ۇقپايمىن». ءبىز ونى ءتۇسىنىپ وتىردىق. باپكەردىڭ جان-دۇنيەسىن. جەتەكتەپ جۇرەتىن تازى ەسكە ءتۇستى. تۇلكى المايتىن. ەسىم-سويلارىن تۇستەۋدىڭ قاجەتى از. كە­رەك ەتكەندەر تاريحتان تاۋىپ الادى. ماتچ پروتوكولىنا ۇڭىل­سە جەتكىلىكتى. ستانيمير ءسال-ءسال قاجىعان. نەمەسە الگى ويىنشىلارعا دەگەن سەنىمى السىرەگەن. ايتپەسە ولار­دى دا شىنىقتىراتىن ەدى. ولار­دى دا دەيتىنىمىز, تالايدىڭ با­عىن اشقان باپكەر عوي. كەلىسپەيسىز بە؟ كەشىرىڭىز. ستويلوۆقا دەيىنگى سەرىك­جان مۇجىقوۆتىڭ ويىن ورنە­گىن سارالاڭىز. نەمەسە جۋنيور كابا­نانگانى. ءيا, ءيا. قازىر عوي, جۋ­نيور تەپكەن دوپ گولعا اينالادى, كەۋدەسىمەن توقتاتقانى قانداي كەرەمەت! راس, كەيدە ۇرىمتال تۇستاعى ارىپتەسىن كورمەي قالادى. ءوزى ادام بالاسىن بيىككە ۇمتىلدىراتىن سەنىم ەكەن عوي. ستويلوۆ جۋنيورعا سەندى. ساتتىلىككە دە بايلانىستى. كونگو دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسى اف­ريكا كۋبوگىن ساراپقا سالاتىن بو­لىپ, جان-جاقتاعى ءجىبى ءتۇزۋ ويىنشىلارىن ەل تۋىنىڭ استىنا جينادى. شەبەرلىكتەرىن بايقاپ كورۋ ءۇشىن. جۋنيور دا باردى. بىراق نەگىزگى قۇرامنان سىرت قالدى. ەندى استاناعا قايتايىن دەگەندە قۇراما باپكەرلەرى كەرى شاقىرادى. ءبىر ويىنشى جاراقات العان ەكەن. سونىڭ ورنىن باسۋ ءۇشىن. كۇرلىق كۋبوگى جولىنداعى جارىسقا قاتىسادى. گول سوعادى. مارتەبەسى وسەدى. قۇر­مەتكە بولەنەدى. قازاقستانعا كەلگەننەن كەيىن فۋتبولعا باسقاشا كىرىسەدى. قازىر «استانانىڭ» بەلدى شابۋىلشىسى. بىلايشا ايتقاندا ستويلوۆ اشقان تالانتتىڭ ءبىرى. ديدار جالمۇقانعا تاڭداۋ تۇسكەندە ءىشىمىز جىلىعان. بىراق قاسىندا كوپ ۇستامادى. جالعا بەردى. جاقتىردى, جاقتىرمادى, ول جاعىن ءوزى بىلەدى. يۆان ماەۆسكيدى شاقىردى. ورتا­لىق جارتىلاي قورعاۋشى باپكەر ءۇمى­تىن اقتادى. ترانسفەردە ءمۇلت كەت­پەيتىنىن اڭعارىپ وتىرمىز. اقي­قا­تى مىناۋ, ەگەر ءدال وسى قۇرام وزگە جات­تىقتىرۋشىنىڭ قولىندا بول­عاندا وزگەلەردەن ءبىر باس ۇزاپ شى­عۋى نەعايبىلداۋ دۇنيە. ءتىپتى توپ جارۋ دا ەكىتالاي. بىرنەشە ويىن­شىسى جان-جاققا تارادى عوي. ءۇش-تورتەۋى «تو­بىلدا» ءجۇردى. جاپىرىپ, وينادى ما؟ جوق! ەكى-ۇشەۋى «ورداباسى» باردى. ستانيمير شەبەرلىگى شابانداۋ, ويىنى اقساۋ الدىندا تۇر­عان جى­گىتتەرمەن توپ جارىپ ءجۇر. نەگە؟ سەبەپ كوپ. سونىڭ ىشىندەگى ماڭىز­دىسى – ول ويىنشىلارمەن ءبىر تىلدە سويلەسەدى. جارىس تىلىندە, نامىس تىلىندە. كومانداسىن قايراي الادى. 

«استانا» دوپتى جاقسى ۇستايدى, قوس قاناتتان تىقسىرادى, ورتادان اتوي سالادى, وسىنىڭ ءبارى وقۋى جاقسى كوماندانىڭ ويىن ورنەگى. فۋتبولداعى ءاربىر ماتچ – قويىلىم. ستسەناري جازىلادى, ورىنداۋشىلار تاڭدالادى. ەڭ باستىسى, ورىنداۋشىلار قويۋشىنىڭ تاپسىرماسىن تىڭعىلىقتى ورىنداۋى شارت. سوندا ويىن جۇرەدى. ستانيمير ويىن قويا الادى. ءبىز بىلەتىن بەسكوۆ سەكىلدى. ەل تانىعان رومانتسەۆ سياقتى. 

وكىنىشكە قاراي ستويلوۆ شا­كىرت­­تەرىن قالاي قايرايتىنى بىزگە بەيمالىم. ءمالىم بولعانى, ويىنشى­لارى الاڭعا اتىلىپ شىعادى. قار­سىلاستارىن بىردەن قىسپاققا الادى. قانداي دەڭگەيدەگى كوماندا كەز­دەسسە دە. قورىقپايدى. ستويلوۆ سولاي ۇيرەتكەن. قايمىعۋ جوق. سو­سىن قايعىرۋ جوق. مۇمكىندىكتى ءمۇلت جىبەرگەندەر جەر تەپكىلەپ, جاتا كەت­پەيدى. قايتا جىلدام قورعا­نىس­قا كومەككە كەلەدى. سوسىن قايتا شا­­بۋىلدى ورىستەتەدى. الاڭدى قا­لاي كورەدى! بۇل ەندى تاكتيكالىق دا­رىس­تەردىڭ جەمىسى. بەردىەۆ ساعاتتار بويى تاكتيكادان ءدارىس وقيدى ەكەن. كارلو انچەلوتتي ءتىپتى ويىنشىلاردى قولدارىنان جەتەكتەپ ءجۇرىپ, ءوز ۇستانىمىن جەتكىزەتىن كورىنەدى. ءستا­نيميردىڭ ءتاسىلى بىزگە بەلگىسىز. بىراق كومانداسى جاقسى وينايدى. دەمەك, ويىن-ورنەگى قويىلعان. بىل­تىر «استانا» قاتارىنان ءۇشىنشى رەت چەمپيون اتاندى. ماراپاتتاۋ ءراسى­مى الدىندا باس باپكەردى ىزدەدىك. سۇحبات الۋ كەرەك. ستانيمير سۇر­لا­نىپ الىپتى. كىسىكيىك. ميك­رافون توسىپ ەدىك. تىرجيدى. جاق­تىر­ماعانى. «جينالىڭدار, ءبارىڭ, سوسىن كورەمىز», دەدى. كەۋدەدەن ەش­كىم يتەرىپ كورمەگەن. ماسكەۋدە, ۆا­لەري لوبانوۆسكي دە. يراكتا, پا­ۆەل سادىرين دە. تىز ەتە قالدى. با­سىمىز با, جۇرەگىمىز بە. كۇلدىك. ستويلوۆ – باتىر, ستويلوۆ – جەڭىم­پاز. بىراق قاراپايىم ەمەس. باسى­نان ءسوز اسىرمايتىنى ءباسپاسوز ءماسلي­حات­تارىندا بايقالاتىن. بۇگىن ءتىپتى ەكىلەنىپتى. چەمپيوندىقتىڭ بۋى بولار. سۇحبات الىندى, ەفيرگە بەرىلدى. قولدانىستاعى سۇراقتار, جاتتاندى جاۋاپتار... 

مەري ەندى ءتورت دۇركىن چەمپيون. قازاقستان بىرىنشىلىگىندە. ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا بەرىلگەن بولمەنىڭ ەسىگىن ەرىنە اشتى. ءوڭ جوق. تاپ ءبىر سوعىستان جەڭىلىپ قايتقان قولدىڭ ساردارى سەكىلدى. ساراڭ سويلەدى. ء«بىر جىلعى جوسپاردىڭ جەمىسىن كوردىك. ياعني ءبىز تاڭداعان جول دۇرىس ەكەن. ايتىپ جۇردىك قوي. دۇرىس شەشىمدەر قابىلداپپىز. ماۋسىم ءساتتى ءوتتى. ەڭ­بەك زايا كەتپەدى. جىگىتتەرگە مىڭ العىس. دارىگەرى دەيسىز بە, مامان­دار­دىڭ بارىنە راحمەت. ءبارى دە ماق­تاۋ­عا لايىق. قۇرمەتكە دە. سوسىن سىيا­قىعا دا لايىقتى. وكىنىشكە قاراي سىياقى الۋ مۇڭ بولىپ تۇر. ءتىپتى بىل­تىردان قالعان قارىزدار بار. ويىن­شىلار «قىڭق» ەتكەن جوق. جا­سىل الاڭدا قايرات كورسەتتى. ما­عان ءالى كەلىسىم-شارت جايلى «اس­تانا­دان» ۇسىنىس تۇسكەن جوق. شاقى­را­تىندار كوپ. ءبىر توقتامعا كەلمەدىم».

ايتىلعان سوزدەردىڭ ۇزىن-ىر­عاسى وسى. ويلانىپ قالدىق. ءتورت دۇر­كىن چەمپيوننىڭ ايدارىنان جەل ەسىپ, ەزۋىنەن كۇلكى توگىلۋ­شى ەدى عوي. ول ويلى كوزدەرىن ءارى-بەرى اۋدا­رىپ, استىڭعى ەرىندى ۇستىن­گىنىڭ ۇستىنە قويىپ, تۇمان كەشتى. «ەر­تىستى» باپتاعان ۆەرەتنوۆتىڭ ايت­قانى بار ەدى. «بىزدەردى جۇمىستان شى­عار­مايدى, الىپ تاستايدى. سوندىقتان دا تاعدىرىمىز وزگەشە». العىسپەن كەتكەن باپكەر از. 

مەري مىقتى. بولگاريادا دا باپ­تاعان كومانداسىن بيىككە شى­عاردى. «استانانىڭ» اتىن تاريح تاسىنا سان مارتە قاشادى. ەۋرو­پانىڭ ەڭ ۇزدىك كومان­دالارىنىڭ ادى­مىن اشتىرماعان كوماندا جاتتىق­تىرۋشىسى سىرتتاي سىيلاس جۇم­باق جان رەتىندە ءبىزدىڭ جادى­مىزدا قالادى. ەكەۋمىز ەكى ءتۇرلى تۇ­سى­­نىكتەگى ادامدار بولساق تا فۋت­بول­عا دەگەن كوزقاراسىمىز ۇقساس سياقتى. مەرەيىڭ ۇستەم بولسىن, مەري! 

امانگەلدى سەيىتحانوۆ,
جۋرناليست