جيىندا اۋىل شارۋاشىلىعىن مەملەكەتتىك قولداۋدى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا قابىلدانىپ جاتقان نەگىزگى شارالار تۋرالى اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى قايرات ايتۋعانوۆ باياندادى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, اگروونەركاسىپ كەشەنىن مەملەكەتتىك قولداۋدى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا, سونداي-اق 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان اوك-ءتى دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ باسىم باعىتتارىن دامىتۋ جانە اوك-كە مەملەكەتتىك قولداۋدى جەتىلدىرۋ كارتالارى ازىرلەنگەن. اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتسياسىن دامىتۋ, اگرارلىق قايتا وڭدەۋ, اوك-ءتى قارقىندى تەحنيكالىق قايتا جابدىقتاۋ, تۇقىم شارۋاشىلىعى, وسىمدىكتەردى قورعاۋ, اگروحيميا, مال ازىعى ءوندىرىسى, كوتەرمە-ۇلەستىرۋ ورتالىقتارى, ەگىندىكتەردى ۇلعايتۋ, وتارلى قوي شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بويىنشا ون كارتا قابىلدانعان. ال اگرارلىق عىلىمدى دامىتۋ, سيىر ەتى ءوندىرىسى, سۋبسيديالاۋدان جەڭىلدىكتى نەسيەلەندىرۋگە كوشۋ ارقىلى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ كارتالارى ازىرلەۋ ساتىسىندا.
اۋىل شارۋاشىلىعىن مەملەكەتتىك قولداۋ ماسەلەسى بويىنشا جيىندا بۇدان ءارى «اتامەكەن» ۇكپ اگروونەركاسىپتىك كەشەن كوميتەتىنىڭ توراعاسى يۆان ساۋەر, قازاقستان ماشينا جاساۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى مەيرام پىشەمباەۆ, س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى اقىلبەك كۇرىشباەۆ, قاراعاندى وبلىسى فەرمەرلەر وداعىنىڭ توراعاسى يگور جابياك, جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆ, اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى مالىك مىرزالين ءسوز سويلەدى.
قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ بىرقاتار ناقتى تاپسىرمالار بەردى. بىرىنشىدەن, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمىن شىعارۋدان باستاپ ونى سىرتقى نارىقتارعا ەكسپورتتاۋعا دەيىن ءتيىمدى تىزبەك قۇرۋ. ەكىنشى, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, اۋىلدا مىندەتتى تۇردە ەڭبەكپەن قامتاماسىز ەتۋ شارتىمەن, اۋىل جاستارىنا بەرىلەتىن گرانتتاردىڭ سانىن ۇلعايتۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ. ءۇشىنشى, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, وڭىرلەردىڭ ماماندانۋىن ەسكەرە وتىرىپ, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن سۋبسيديالاۋ تەتىگىنە ەگجەي-تەگجەيلى تالداۋ جاساۋ, سونداي-اق ۇسىنىلعان بارلىق شارالاردى 2021 جىلعا دەيىنگى اوك-ءتى دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا بىرىكتىرۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان كەلەسى ماسەلە بويىنشا نەگىزگى بايانداماشى ۇلتتىق ەكونوميكا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى رۋسلان دالەنوۆ ەلەكتروندى كوممەرتسيانى ءتيىمدى دامىتۋ ماقساتىندا ەلەكتروندى ساۋدا-ساتتىقتى دامىتۋ بويىنشا 2018-2020 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى ازىرلەنگەنىن جانە بەكىتىلگەنىن اتاپ ءوتتى. «ينتەرنەت-دۇكەن» تۇسىنىگىن, سونداي-اق ساتۋشىلار مەن دەلدالداردىڭ ينتەرنەت-دۇكەندەر قۇرۋ ماسەلەلەرىن رەگلامەنتتەيتىن نورمالاردى قاراستىراتىن «ساۋدا قىزمەتىن رەتتەۋ تۋرالى» زاڭعا تۇزەتۋلەر جاسالعانىن, سونداي-اق ءموبيلدى تولەمدەردىڭ جەڭىلدەتىلگەن تەتىگىن ەنگىزۋدى ىنتالاندىرۋ, ءموبيلدى تولەمدەرگە كوميسسيانى تومەندەتۋ بويىنشا ۇسىنىستار, ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرانى پايدالانۋعا تولىق كوشۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى پىسىقتالىپ جاتقانىن جەتكىزدى. ەلەكتروندى كوممەرتسيانى دامىتۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالار تۋرالى بۇدان ءارى اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ, قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ, «قازپوشتا» اق باسقارما توراعاسى ساكەن سارسەنوۆ باياندادى.
ماسەلەنى تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر ەلەكتروندى ساۋدا-ساتتىقتى دامىتۋ ءۇشىن ەلىمىزدە ءبىراز جۇمىس اتقارىلىپ جاتقانىن, سالىق جەڭىلدىكتەرى بەرىلەتىنىن, سايكەس جول كارتاسى ازىرلەنگەنىن, الايدا سونىمەن بىرگە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى ۇمىتپاۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە ۇيىمدارمەن بىرگە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە بيزنەستى ونلاين ساۋدا-ساتتىققا ىنتالاندىرۋ بويىنشا تاسىلدەردى قاراستىراتىن زاڭنامانى جەتىلدىرۋ شارالارىن قابىلداۋ تاپسىرىلدى. ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىنە ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ جەدەلدەتىلگەن دامۋىنا باعىتتالعان وزىندىك ءوندىرىس تاۋارلارى, جۇمىستار جانە قىزمەت كورسەتۋلەر ءتىزىمىن كەڭەيتۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ ءوز كەزەگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار جايىندا ايتىپ بەردى. ەلجان ءبىرتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ پرەزيدەنتتىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا «دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ» جوباسى بويىنشا جەكە باستاما رەتىندە ىسكە اسىرىلۋدا, سونىمەن قاتار «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىمەن تولىق سايكەستەندىرىلگەن.
«دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن تسيفرلاندىرۋدىڭ 2017-2018 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى ازىرلەندى. جىل سوڭىنا دەيىن بىرىڭعاي ينتەگراتسيالىق پلاتفورمانى قاناتقاقتى ەنگىزۋ كوزدەلگەن, ونىڭ اياسىندا قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ جەكە ۇياشىعى – دەنساۋلىعىنىڭ ەلەكتروندى پاسپورتى بولادى. سونداي-اق جەكەلەگەن قىزمەتتەردىڭ جۇمىسى اۆتوماتتاندىرىلادى. ولار: مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى, قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ سالاسى.
«دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن IBM كومپانياسىنىڭ اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى, ونىڭ شەڭبەرىندە «Watson for oncology» – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا جاساندى ينتەللەكتىنى قاناتقاقتى ەنگىزۋ جوسپارلانعان. قازىرگى تاڭدا جوعارىدا اتالعان مەموراندۋم اياسىندا قاناتقاقتى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا جول كارتاسى ازىرلەنۋدە», دەدى مينيستر.
ە.ءبىرتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ ارقىلى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەك ونىمدىلىگىن ۇلعايتىپ, حالىقتىڭ مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە قاناعاتتانۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ كوزدەلگەن.
ۇكىمەت وتىرىسىنىڭ سوڭىندا الداعى جىلى پحەنچحان قالاسىندا (وڭتۇستىك كورەيا) وتەتىن ءححىىى قىسقى وليمپيادا ويىندارىنا دايىندىق بارىسى دا پىسىقتالدى. 2017 جىلى وتەتىن قىسقى وليمپيادا ويىندارىندا الەمنىڭ 80-نەن استام ەلىنەن 5000-نان استام سپورتشى مەن رەسمي تۇلعا قاتىسادى دەپ جوسپارلانعان. 15 سپورت ءتۇرى بويىنشا 102 مەدال جيىنتىعى ويناتىلاتىن بولادى. قازاقستاندىق سپورت دەلەگاتسياسى 9 سپورت تۇرىنە قاتىسۋدى جوسپارلاپ وتىر: بياتلون, مانەرلەپ سىرعاناۋ, تاۋ شاڭعى سپورتى, شورت-ترەك, كونكيمەن جۇگىرۋ سپورتى, شانا سپورتى, شاڭعى جارىسى, شاڭعىمەن ترامپليننەن سەكىرۋ, فريستايل (اكروباتيكا, موگۋل).
قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا ەكى سپورت ءتۇرى بويىنشا 13 ليتسەنزيا بار. ونىڭ 10-ى بياتلوننان, 3-ءى مانەرلەپ سىرعاناۋدان. 2017-2018 ماۋسىمدا ليتسەنزياعا يە بولۋ ءۇشىن قىسقى سپورت تۇرلەرى بويىنشا قازاقستاننىڭ قۇراما كومانداسى حالىقارالىق سپورتتىق كۇنتىزبەگە سايكەس حالىقارالىق بىلىكتىلىك جارىستارىنا قاتىسادى.
«ەلىمىزدىڭ وليمپيادا قۇراماسىن قالىپتاستىرۋ اتلەتتەردىڭ دەنە دايىندىعىنىڭ دەڭگەيىن, پسيحولوگيالىق تۇراقتىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, قورىتىندى ىرىكتەۋ كەزەڭى مەن دوپينگكە قارسى باقىلاۋ ناتيجەلەرى بويىنشا كەلەسى جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن جالعاسادى», دەدى ەلىمىزدىڭ مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى.
ماسەلەنى تالقىلاۋ قورىتىندىسىندا ۇكىمەت باسشىسى ب.ساعىنتاەۆ مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ باسشىلىعىنا قىسقى وليمپيادا ويىندارىنا دايىندىقتى ساپالى جۇرگىزۋدى تاپسىردى.
دينارا بىتىك,
«ەگەمەن قازاقستان»
