14 قاراشا, 2017

جەمقورلىقپەن كۇرەستە وزىق تاسىلدەردى ورنىقتىرساق

730 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇل ومىردە نە جامان؟ بۇل سۇراق­قا تالاي ادام باس قاتىرىپ, تۋرا جاۋ­­ا­بىن كوپ ىزدەگەن. ءسويتىپ ول جاۋ­­اپتاردىڭ ءبارىن قورىتىندىلاي كەل­­گەندە, اقىرى بۇل ومىردەگى ەڭ جا­­مان نارسە بىرەۋدىڭ ناپاقاسىن جەۋ ەكەندىگى ايقىندالىپتى.  نەگە دە­­سەڭىز, بىرەۋدىڭ ناپاقاسىن جەۋ ادام ەتىنە اۋىز سالعاننان دا جامان كورىنەدى. ال ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وز­­گە­­لەردىڭ ناپاقاسىن, نەسىبەسىن سى­باي­­­لاسىپ جەپ جاتقاندار قانشاما.

جەمقورلىقپەن كۇرەستە وزىق تاسىلدەردى ورنىقتىرساق

ويتكەنى ارام اقشانىڭ ءدامىن ءبىر تاتقان ادام تاعى العىسى, جەگىسى كەلىپ تۇرادى ەكەن. مۇنى ارام اقشانىڭ ءدامىن تاتىپ كورگەن ادامدار جاقسى بىلەتىن شىعار. بىرەۋدىڭ بىرەۋدى كەمسىتۋ, پاراقورلىققا سالىنۋ, بىرەۋدىڭ ناپاقاسىن جەۋ يسلام دىنىندە دە جاماندىققا سانالادى. سوندىقتان يسلام ءدىنى مىنا ومىردەگى ادامي تىرلىكتىڭ بەرەكەسىن كەتىرەر مۇنداي جامان ادەتتەردەن اۋلاق بولۋدى ۇستانادى. يسلام ءدىنىنىڭ بۇعان قانشالىقتى ءمان بەرەتىنىن كەز كەلگەن ادام تۇسىنەدى جانە پايعامبارىمىزدىڭ بۇل ماسەلەدە ايتقان ەسكەرتۋلەرى مەن تىيىمدارىنا نازار اۋدارعان ادام جەمقورلىققا جولاي قويمايدى.

الايدا اقىن اقتان كەرەي ۇلى ايتقانداي, «تورەسىن عادىل بەرمەگەن, پاراقور بولعان بي جامان» دەگەن سەكىلدى, سىبايلاس جەمقورلىققا سالىنىپ وزگەنىڭ نانىن جىمقىرىپ جەي­تىندەر ارامىزدا بار. ەلدى ور­كەندەتۋگە, حالىقتىڭ تۇرمىسىن تۇ­ز­ەۋگە, ۇرپاقتىڭ بولاشاعىن جاق­سار­تۋ­عا ارنالعان مەملەكەتتىڭ قارجىسىن سى­بايلاسىپ قالتاعا باساتىندار بۇل ارەكەتىنەن جامان بولامىز دەپ ويلامايدى. جاعدايلارىنىڭ جاقسارا بەرەتىندىگىن وزدەرى دە, حالىق تا كورىپ وتىر. جانە ءبىر ارتىقشىلىقتارى «اۋزى قيسىق بولسا دا, باي بالاسى سويلەسىن» دەگەندەي, قازىنانىڭ قاق­پاعىنا دا ەمىن-ەركىن قولى جەتە­تىن­دەر سولار بولىپ كەلەدى.

بىراق جاماندىق قاشاندا جاق­سى­لىققا اكەلمەيتىندىگى بەلگىلى. ءبىز­دىڭ ەلىمىزدە سىبايلاس جەمقور­لىقپەن كۇرەس تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى كۇن­دەرىنەن باستاپ-اق جولعا قويىلدى. جاس مەملەكەتىمىز بۇرىنعى كەڭەستىك ەلدەر اراسىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى زاڭ قابىلداپ, سىبايلاس جەمقورلىق كو­رىنىستەرىنە قارسى تۇراتىن ارنايى مەملەكەتتىك ورگان قۇردى. ونىڭ ەل ءۇشىن دە, مەملەكەت ءۇشىن دە زيانى زور ەكەندىگى باسا ايتىلدى. بارىنەن بۇرىن مەملەكەت قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر توندىرەتىندىگى الاڭداتپاي قوي­مادى. سون­دىقتان دا سىبايلاس جەم­قور­لىق­پەن اياۋسىز كۇرەس جۇرگىزۋ ءۇشىن, ماسەلەن, پارا العانى جانە بەرگەنى ءۇشىن ون بەس جىل مەرزىمگە دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى قا­راستىرىلدى. جەمقورلارعا شارتتى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتۋ قولدانىلمايدى, راقىمشىلىق جاساۋعا تىيىم سالىنعان. ياعني جازا مەر­زىمىن تولىق وتەيدى. سىبايلاس جەم­قورلىق جاساعان شەنەۋنىكتەر مەم­لەكەتتىك لاۋازىمدى اتقارۋ قۇقىعىنان ءومىر بويىنا ايىرىلادى.

جەمقورلىق اسا قاۋىپتى جانە ادام ساناسىن تەز ۋلايتىن بولعاندىقتان, بۇكىل الەم ەلدەرى ونىڭ جولىن بوگەۋ ءۇشىن كۇرەس جۇرگىزىپ جاتىر. ارينە ءبىزدىڭ ەلدە دە جوعارىداعىداي شارالار قولدانىلۋدا. بىراق ول ازدىق ەتىپ وتىر. سوندىقتان بۇگىندە بارىنشا قولعا الىنعان تسيفرلاندىرۋ ءىسىن جەمقورلىقپەن ۇتىمدى كۇ­رەس جۇرگىزۋگە پايدالانعان ءجون دەي­مىز. ويتكەنى وسى تسيفرلاندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ارا­سىندا جەكە بايلانىس ازايىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتى اشىق بولادى دەگەن ءۇمىت بار. سوندا سىباي­لاس جەمقورلىقتىڭ سەبەپتەرى مەن العى كوزى جويىلىپ, سىبايلاس جەم­قورلىقتى تۋدىراتىن شارتتارىن شەكتەۋگە مۇمكىندىك تۋار ەدى. بۇل جاع­دايدا وسى ىسكە تۇتاس قوعامدى دا تار­تۋ ۇلكەن كومەك بولماق. مەملەكەت باس­شىسى اتاپ وتكەندەي, «سىبايلاس جەم­قورلىقپەن كۇرەستىڭ تيىمدىلىگى بار قوعامنىڭ بەلسەنە اتسالىسۋىنا بايلانىستى» ەكەندىگى بەلگىلى. ونىڭ ۇستىنە 2015-2025 جىلدارعا ارنالعان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ستراتەگيانىڭ باستى ماقساتى دا ءار ادامدى جەمقورلىقتىڭ كەز كەلگەن كورىنىسىنە «مۇلدەم توزبەۋشىلىك» قاعيداسىن قالىپتاستىرۋعا تارتۋ بولىپ تابىلادى.

ەندەشە «پاتريوتتىق سەزىم, وتانعا ادال قىزمەت ەتۋ, ادىلدىك, زاڭنىڭ ۇس­تەمدىگى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا دە­گەن شىنايى قارسىلىق كەز كەلگەن ىسى­مىزدە ناقتى ۇستانىمىمىز بولۋى ءتي­ىس» دەگەن سەنىم قاشاندا ءبىزدىڭ سا­نامىزعا الدىمەن ورنىعۋى كەرەك. وسى­لايشا وي-سانامىزدى وياتۋ ار­قى­لى كۇشىمىزدى بىرىكتىرىپ, سىبايلاس جەم­قورلىققا توسقاۋىل قويا الامىز-اۋ دەگەن ءۇمىت وتىن جاعامىز. ءسويتىپ ومىر­­دەگى ەڭ باستى جاماندىقتان جە­رى­نە­رىمىز دە حاق.

الەكساندر تاسبولات,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار