مەديتسينا • 13 قاراشا, 2017

«رۋحاني كەرۋەن» اۋىلداردى ارالادى

708 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ءبىلىم مەن عىلىم, مادەنيەت پەن ءتول تاريحىمىز, جالپى العاندا ۇلت رۋحانياتىن كەڭىنەن قامتيتىن باعدارلامالىق ماقالاسىندا «تۋعان جەر» باعدارلاماسىن قولعا الۋدى ۇسىنعانى ءمالىم. 

«رۋحاني كەرۋەن» اۋىلداردى ارالادى

بۇل ورايدا وڭىرىمىزدە كوپتەگەن يگى شارالار جۇزەگە اسۋدا. «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك!» اتتى جاستار فورۋمى, قاراساي اۋدانىنداعى «باتىر بابالار» مەموريالدى كەشەنىنىڭ اشىلۋى وسىنىڭ دالەلى دەسەك تە بولادى. جەتىسۋلىقتار ءۇشىن تا­ريحي كۇندە تەاتر ۇجىمى دا قالىس قالماي, «بابالار اماناتى» اتتى تەاترلاندىرىلعان كورىنىستى كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنعان ەدى. پاتريوتيزم ۇعى­مىن ۇلعايتۋعا باعىت­تالعان بۇل «تۋعان جەر» باع­دارلاماسى بولا­شاقتىڭ ىرگەسىن قالار ءاربىر جاس ۇر­پاققا بيىك رۋح, سونى سەرپىن, جاڭا بەلەس بەرەتىنى حاق. سە­بەبى, بۇل باعدارلاما ءتول تاريحىمىزدى دا, رۋحانياتىمىزدى دا كەڭىنەن قامتيدى ەمەس پە؟ دەمەك, ەلىم, جەرىم, وتانىم دەگەن جاس قازاق­ستاندىقتاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتى, جان-جاقتى بولۋىنا ءبىر قادام جاقىنداتا تۇسپەك.

سونداي-اق ماقالادا «ۇلت­­تىق سالت-داستۇرلەرىمىز, ءتىلىمىز بەن مۋزىكامىز, ادەبيەتىمىز, جورال­عىلا­رى­مىز, ءبىر سوزبەن ايتقاندا ۇلتتىق رۋحىمىز بويىمىزدا ماڭگى قالۋعا ءتيىس» دەلىنگەن. بۇگىنگى تاڭ­دا حالقىمىزدىڭ رۋحاني كە­مەلدەنۋى مەن مادەني وسۋىنە ىقپال ەتەر, تاريحىمىز بەن بولمىسىمىزدان سىر شەرتەر ونەر شاڭىراعى تەاتر مەن ونىڭ بولىنبەس بولشەگى اكتەرلەردىڭ قوعامداعى ءرولى زور. نەمىس اكتەرى ءارى تەاتر رەجيسسەرى م.تالحايمەر «ەگەر قوعامدا جارا بولىپ جاتسا, ونى تەاتر ەمدەۋگە, نە ءبارى جاقسى بولادى دەپ سەن­دىرۋگە ءتيىستى ەمەس, تەاتر سول جاقتى ساۋساعىمەن نۇس­قاپ كورسەتۋى كەرەك. سوندا عانا قوعام الدىنداعى پارىزى وتەلەدى», دەگەن ەكەن. 

بيىل كورەرمەندەرىمىزگە ارناپ ا.ىقساننىڭ قالا­مى­نان تۋىنداعان «حاق جولى» اتتى الەۋمەتتىك درامانى ۇسىندىق. ايتا كەتەرلىگى بۇل تەاترىمىزدا ساحنالانعان ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزم تاقىرىبىن قامتىعان العاشقى تۋىندى بولدى. جەتىسۋ جۇرتشىلىعىنا ۇسى­نىلعان الەۋمەتتىك درامادا بۇگىندە كۇللى الەم حالقى ءۇشىن باس اۋرۋى بولىپ وتىرعان تەرىس ءدىني اعىمدار ماسەلەسى كوتەرىلدى. مۇسىلمان مەن كا­پىرلەردىڭ اراسىنداعى تارتىس, قاراپايىم قازاق وتباسىنداعى جاس جەتكىنشەكتەردىڭ ءتۇرلى ءدىني اعىمداردىڭ جەتەگىندە كەتۋى, سونىمەن قاتار بۇل وقيعانىڭ وكىنىشكە قاراي قو­عامدىق دەرتكە اينالىپ كەلە جاتقاندىعى انىق كورسەتىلەدى. ءبىر قۋانارلىعى, وزەكتى ماسەلەنى قاۋزاعان سپەكتاكلدى – تەك قالا جۇرتشىلىعى عانا تاماشالاعان جوق. ترۋپپا الماتى وبلىسى اكىمدىگى مەن وبلىستىق مادەنيەت, ارحيۆتەر جانە قۇجاتتاما باس­قار­ماسىنىڭ قولداۋىمەن «رۋحا­ني كەرۋەن» جوباسى اياسىندا وبلىسىمىزعا قاراستى 25 ەلدى­مەكەندى ارالاپ كەلدى. اق پەن قارانىڭ, جاقسىلىق پەن جامان­دىقتىڭ اراسى قاس-قاعىم ءسات ەكەنى بەلگىلى. وسى جاعدايلاردىڭ تامىرىن ءدوپ باسقان قويىلىم ارقىلى قانشاما جاستارىمىز كوكەيىندە جۇرگەن ساۋالعا تۇشىمدى جا­ۋاپ الىپ, ءداستۇرلى جانە ءداستۇرلى ەمەس ءدىني اعىمداردىڭ اراجىگىن اجىراتقانىنا سەنىمدىمىز. 

ءبىزدىڭ بۇل قارقىنمەن توق­تاپ قالماسىمىز انىق. جاڭا ماۋسىمعا جاڭا قويى­­لىم­دار دا­يىندادىق. بۇگىن­گى تاڭ­دا ەل­باسىمىزدىڭ تىكە­لەي قولداۋى­مەن, وبلىس باسشىلا­رى­نىڭ باستا­ما­سىمەن ءۇش قابات­تى, 510 ورىندى جاڭا تەاتر عي­ما­­راتىنىڭ قۇرىلىسى قار­قىن­دى تۇردە جۇرگىزى­لۋدە. الداعى جىلى زامان تالا­بى­نا ساي جابدىقتالعان, ساۋلەتى كەلىسكەن سارايدا كورەرمەن­دەرى­مىز­بەن قاۋىشاتىن كۇندى اسىعا كۇتۋدەمىز.

عاليا تەمەرباەۆا, 

ب.ريموۆا اتىنداعى تالدىقورعان دراما تەاترىنىڭ ديرەكتورى

 

سوڭعى جاڭالىقتار