دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلار قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسىنىڭ باس بوستاندىعىنان ايىرىلعانداردى مەرزىمىنەن بۇرىن شارتتى تۇردە بوساتۋ جانە ۇكىمدەردى ورىنداۋ بويىنشا قىزمەت ماسەلەلەرىن تالقىلادى. سونىمەن قاتار جازانى تاعايىنداۋ شارالارىن اۋىستىرۋ, ايىپپۇل سالۋ, سوتتالعانداردىڭ شاعىمدارىن ۇكىمدى ورىنداۋ تارتىبىندە قاراستىرۋ, م ۇلىكتەن تىيىمدى الۋ بويىنشا قولدانىستاعى سوت پراكتيكاسى قارالدى.
جوعارعى سوتتىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسىنىڭ توراعاسى ا.راحمەتۋلين ۇكىمدى ورىنداۋ ساتىسىن قىلمىستىق پروتسەستى اياقتايتىن لوگيكالىق بولىگى دەي كەلە, تالقىلانىپ وتىرعان تاقىرىپتىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ وسى كەزەڭىندە ۇكىمدەگى شەشىمدەردىڭ باستالۋى مەن ناقتى ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ارەكەتتەر جاسالادى, ۇكىمدى ورىنداۋ بارىسىندا تۋىندايتىن ءتۇرلى ماسەلەلەر جەدەل تۇردە شەشىمىن تابادى. سوت جازانى ورىندايتىن مەكەمەلەر مەن ورگانداردىڭ ۇسىنىستارىن, سوتتالعانداردىڭ ارىزدارى مەن ءوتىنىش حاتتارىن قاراستىرا وتىرىپ, ۇكىمدەردىڭ ورىندالۋىنا, سوتتالعانداردىڭ قۇقىقتارى, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىنىڭ ساقتالۋىنا قاداعالاۋ جاسايدى», – دەدى.
قىلمىستىق زاڭناما بويىنشا جۇرگىزىلگەن سوڭعى رەفورما سوتتارعا اتالعان ساناتتا كەلىپ تۇسەتىن ماتەريالدار سانىنىڭ ايتارلىقتاي ارتۋىنا ىقپال ەتتى. جاڭا زاڭدار قولدانىسقا ەنگەن العاشقى جىلدىڭ وزىندە-اق مۇنداي ماتەريالداردىڭ سانى 28 پايىزعا ارتتى. اعىمداعى جىلدىڭ 9 ايىندا سوتتاردىڭ ءىس جۇرگىزۋىندە 55 مىڭنان استام وسىنداي ماتەريال بولدى, ولاردىڭ باسىم بولىگىن مەرزىمىنەن شارتتى تۇردە بوساتۋ جانە جازانى نەعۇرلىم جەڭىل تۇرىنە اۋىستىرۋ ىستەرى قۇرادى. رەسپۋبليكا سوتتارى وسى كەزەڭدە مەرزىمىنەن شارتتى تۇردە بوساتۋ تۋرالى بارلىعى 7108 ماتەريالدى قاراپ, ونىڭ 64,2 پايىزىن قاناعاتتاندىردى.
زاڭدا كوزدەلگەن جاڭا قۇقىقتىق نورمالار بەلسەندى تۇردە قولدانىپ كەلەدى. ماسەلەن, سوتتار ايىپپۇل سەكىلدى جازا ءتۇرىن بەلسەندى تاعايىنداي باستادى. اعىمداعى جىلدىڭ وتكەن جارتىجىلدىعى ىشىندە قىلمىستىق قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردىڭ بارلىق تۇرلەرى بويىنشا سوتتالعان تۇلعالاردىڭ ىشىندە ايىپپۇل تاعايىندالعاندارىنىڭ ۇلەس سالماعى 12 پايىزدى قۇرادى. زاڭدى كۇشىنە ەنگەن ۇكىمدەر بويىنشا وندىرىلگەن ايىپپۇل سوماسى 609 ملن-نان استام تەڭگەنى قۇراسا, ونىڭ 470 ملن تەڭگەدەن استامى سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىقبۇزۋشىلىقتارى بويىنشا تاعايىندالعان.
باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىنان بوساتىلعان ادامدار سانىنىڭ ارتۋىنا جانە «تۇرمە حالقىنىڭ» ازايۋىنا جاڭا قىلمىستىق زاڭناما مەن «جازانى وتەۋدەن مەرزىمىنەن شارتتى تۇردە بوساتۋدىڭ, جازانىڭ وتەلمەگەن بولىگىن جازانىڭ نەعۇرلىم جەڭىل تۇرىنە اۋىستىرۋ مەن تاعايىندالعان جازا مەرزىمىن قىسقارتۋدىڭ سوت پراكتيكاسى تۋرالى» جوعارعى سوت ازىرلەپ, 2015 جىلى قابىلدانعان نورماتيۆتىك قاۋلى زور ىقپال ەتتى. تالقىلانىپ وتىرعان ماسەلە بويىنشا سوت پراكتيكاسىنا تۇراقتى تۇردە دايەكتى شولۋ جاسالىپ كەلەدى, ءجيى قايتالاناتىن قاتەلىكتەر مەن زاڭدى دۇرىس قولدانباۋمەن بايلانىستى ورىندالماي قالۋى سەكىلدى ماسەلەلەر ساراپتالۋدا.
جوعارعى سوتتىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسىنىڭ توراعاسى بۇگىنگى تاڭدا سوت جۇيەسى سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋ پروتسەسىنە جاڭا اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدە فلاگمان بولىپ تابىلاتىندىعىن اتاپ ءوتتى. جوعارعى سوت تۇزەۋ مەكەمەلەرىن بەينەبايلانىس (بب) جۇيەلەرىمەن جاراقتاندىرۋ بويىنشا باستاما كوتەرگەن بولاتىن. قازىرگى تاڭدا قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى كوميتەتى بەينەبايلانىس جۇيەسىمەن 100 پايىزعا جاراقتاندىرىلعان. بۇل تەحنولوگيا ۋاقىت پەن قارجىلىق شىعىندى ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, سونداي-اق قاۋىپسىزدىكتىڭ جالپى رەجىمىن ساقتاۋعا وڭ اسەر ەتەدى. اعىمداعى جىلدىڭ توعىز ايى ىشىندە سوتتار قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى كوميتەتىنىڭ مەكەمەلەرىمەن بەينەبايلانىسقا شىعۋ ارقىلى سوتتالعانداردى كۇزەتپەن الىپ كەلۋسىز 10 مىڭنان استام ماتەريالدى قارادى.
بەكىتىلگەن كۇن تارتىبىنە سايكەس جوعارعى سوتتىڭ سۋديالارى عازيزا مۇسابەكوۆا مەن سەرىك ءابناسىروۆ سوتتاردىڭ مەرزىمىنەن شارتتى تۇردە بوساتۋعا بايلانىستى ءوتىنىش حاتتاردى قاراستىرۋى, ۇكىمدەردى ورىنداۋ, ءىىم قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى كوميتەتى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بەكبولات تورەمۇراتوۆ كوميتەتتىڭ ۇكىمدەردى ورىنداۋ بويىنشا قىزمەتى تۋرالى ءسوز سويلەدى. ۇكىمدەردى ورىنداۋ سالاسىنداعى قاداعالاۋ تۋرالى باس پروكۋراتۋرانىڭ 2-ءشى باسقارماسىنىڭ باستىعى سەرىكجان مىرزالى ايتىپ بەردى. بۇعان قوسا, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى جەرگىلىكتى سوتتاردىڭ بىرقاتار سۋديالارى بايانداما جاسادى.
گەرمانيانىڭ جوعارى جەر سوتىنىڭ سۋدياسى ارنت ۆايسحاۋپت گەرمانيانىڭ زاڭناماسى بويىنشا سوتتالعانداردى جازانى ودان ءارى وتەۋدەن بوساتۋ, سونداي-اق جازانى ورىنداۋمەن بايلانىستى ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ قولدانىستاعى پراكتيكاسى تۋرالى ءوز ويىمەن ءبولىستى. ماينداعى فرانكفۋرتتىڭ ۋچاسكەلىك سوتىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى فرانك ريحتەر ۇكىمدى ورىنداۋ تارتىبىندەگى كەيبىر ماسەلەلەر مەن گەرمانيانىڭ قىلمىستىق-اتقارۋ پالاتالارىنىڭ قىزمەتى تۋرالى اڭگىمەلەپ بەردى. استانا قالاسىنىڭ ادۆوكاتى امانجول مۇحامەدياروۆ ۇكىمدى ورىنداۋ ساتىسىندا بىلىكتى زاڭ كومەگىنە قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا بايانداما جاسادى.
الەكساندر تاسبولات,
«ەگەمەن قازاقستان»
