فورۋمعا دەيىن قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن كەزدەستى. مەملەكەتتەر باسشىلارى كەزدەسۋ بارىسىندا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلاپ, ونى ءارى قاراي دامىتۋدىڭ پەرسپەكتيۆالارىن قاراستىردى.
ء«بىزدىڭ وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىعىمىز – قيىندىقتارعا قاراماستان ىلگەرىلەپ كەلە جاتقان ەكونوميكالىق ءوزارا ءىس-قيمىلىمىزدىڭ نەگىزى. سوڭعى 9 ايدا ەلدەرىمىز اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 31 پايىزعا ءوستى. ءبىزدىڭ ءار كەزدەسۋىمىز – جاڭا بەلەس, وندا اۋقىمدى مىندەتتەر شەشىلەدى. بۇگىنگى كەزدەسۋىمىز دە مەملەكەتتەرىمىز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن ماڭىزدى ءرول اتقارادى», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
كەزدەسۋدە پرەزيدەنتتەر بىرقاتار ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق جايىن تالقىلاپ, كۇن تارتىبىندەگى حالىقارالىق ماسەلەلەرگە توقتالدى.
ەكى ەل باسشىلارى كەشكىسىن فورۋمنىڭ قورىتىندى جيىنىنا قاتىسىپ ءسوز سويلەدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز كەزەگىندە بۇل فورۋم ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالعانىن, جانە قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ كوپىرى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.
«بيىلعى فورۋم ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا ارنالىپ وتىر. ءبىز 2005 جىلى وسى قالادا وتكەن II فورۋمدا مۇنداي جيىندى جىل سايىن وتكىزۋ تۋرالى ۋاعدالاسقان ەدىك», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. ءوز سوزىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ تالقىلاناتىن تاقىرىپ ەكى مەملەكەتتىڭ نازارىندا بولعانىن جانە جىلدام دامىپ كەلە جاتقان تەحنولوگيالار, ونىڭ ىشىندە تسيفرلى تەحنولوگيالار ەرەكشە ماڭىزعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «ساراپشىلاردىڭ بولجامىنا سايكەس, 2030 جىلعا قاراي 60-قا جۋىق ماماندىق ءارتۇرلى سالالاردا جوعالىپ كەتەدى ەكەن, سونىمەن بىرگە 180 جاڭا ماماندىق پايدا بولادى. الداعى 5 جىلدا جۇمىسقا قاجەتتى ءبىلىم مەن داعدىلاردىڭ ۇشتەن بىرىنەن استامى وزگەرەتىنى ايتىلعان. بۇل ماڭىزدى مىندەت, ونىڭ شەشىمى ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ ماڭىزدى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى بولۋى ءتيىس», دەدى مەملەكەت باسشىسى. وسىعان بايلانىستى قازاقستان پرەزيدەنتى ادامي كاپيتالدىڭ بارلىق نەگىزگى كومپونەنتتەرى بويىنشا جۇمىستى كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ەڭ الدىمەن, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ەڭبەك نارىعىن دامىتۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسى سياقتى ماڭىزدى ماسەلەلەرگە باسىمدىق بەرىلۋى تيىستىگىن تىلگە تيەك ەتتى. «بۇگىندە 30-دان استام قازاقستاندىق جوو رەسەيلىك جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بىرلەسكەن عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزەدى. قازاقستان مەن رەسەي عالىمدارىنىڭ بولاشاق باعىتتار بويىنشا عىلىمي كونسورتسيۋمدارىن قۇرۋ ماسەلەسىن شەشۋ ۇسىنىلادى. اتاپ ايتقاندا, بيو جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار, ەنەرگەتيكا, عارىش جانە باسقالار تۋرالى», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. قازاقستان پرەزيدەنتى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت, يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى, «سكولكوۆو» رەسەيلىك ورتالىعى جانە باسقا دا عىلىمي قۇرىلىمدار سياقتى يننوۆاتسيالىق كلاستەرلەردىڭ الەۋەتىن پايدالانۋ مۇمكىندىگىنە نازار اۋداردى. مەملەكەت باسشىسى ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىنە دەگەن سۇرانىس ارتىپ وتىرعان ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىندە رەسەيلىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اشىلۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ قاجەتتىگىن دە اتاپ كورسەتتى. ء«بىزدىڭ ەلدەرىمىزدە حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ حابتارىن قالىپتاستىرۋدى دامىتۋ ماڭىزدى. بۇل ءۇشىن ءبىز ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى, سونىڭ ىشىندە ونلاين-ءبىلىم بەرۋ كۋرستارى بويىنشا ءوزارا بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدا جۇمىس ىستەي الامىز», دەگەن قازاقستان پرەزيدەنتى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارىنا دا نازار اۋداردى. رەسەيدەگى عىلىمي ورتالىقتار مەن كلينيكالاردىڭ الەۋەتىن ەسكەرە وتىرىپ, وسى باعىتتا ىنتىماقتاستىق ورناتۋ ماڭىزدى. اتاپ ايتقاندا, يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار ترانسفەرتى جانە مەديتسينا سالاسىنداعى بىرلەسكەن عىلىمي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ قاجەت.
سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ تۇرعىسىندا دا تاجىريبە الماسۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. «بۇل جۇمىس ەاەو اياسىندا باستالدى. مەن الداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا استانادا تسيفرلاندىرۋ بويىنشا ەۋرازەق فورۋمىن وتكىزۋدى ۇسىندىم. قازاقستان مەن رەسەي وسى سالاداعى نەگىزگى لوكوموتيۆ بولۋى كەرەك», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ونىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگى, ءبىلىمى مەن داعدىلارى بويىنشا تالاپتاردى بىرىكتىرۋ قاجەت. ء«بىزدىڭ ۇكىمەتتەرىمىز وسى جۇمىستى ۇيلەستىرۋ ءۇشىن شارالار قابىلداۋى كەرەك», دەدى مەملەكەت باسشىسى. وسىعان بايلانىستى قازاقستان پرەزيدەنتى ەڭبەك نارىعىنداعى سۇرانىس پەن ۇسىنىس تۋرالى ازاماتتاردىڭ حاباردار بولۋىنا جالپى ەڭبەك نارىعىنداعى ەڭبەك موبيلدىلىگىنىڭ تاۋەلدىلىگىن اتاپ ءوتتى. ء«بىز بىرىڭعاي ينتەگراتسيالانعان ەۋرازيالىق ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسىن قۇرۋ ماسەلەسىن شەشۋىمىز كەرەك», دەدى مەملەكەت باسشىسى. بۇدان بولەك, نۇرسۇلتان نازارباەۆ تسيفرلاندىرۋدان باسقا وڭىرارالىق فورۋم فورماتىندا تالقىلانباعان بىرقاتار تاقىرىپتار بار ەكەنىنە نازار اۋداردى. سولاردىڭ ءبىرى – تۋريزم سالاسىنا باسا نازار
اۋداردى. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى كەلەسى وڭىرارالىق فورۋمنىڭ تاقىرىبىن «قازاقستان مەن رەسەيدەگى ءتۋريزمدى دامىتۋداعى جاڭا كوزقاراستار مەن تەندەنتسيالار» دەپ اتاۋدى جانە ونى پەتروپاۆل قالاسىندا الداعى جىلى وتكىزۋدى ۇسىندى.
ء«بىزدىڭ مەملەكەتتەرىمىز دوستىق, تاتۋ كورشىلىك, تەڭ قۇقىقتىق جانە ءوزارا سىيلاستىق قاعيداتتارىندا دامۋدا. مۇنداي قاعيداتتارعا ادالدىقتىڭ ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دە بارلىق سالالاردا نىعايتا تۇسۋگە جاعداي جاسايتىنىنا سەنىمىم مول», دەپ اتاپ ءوتتى ءوز كەزەگىندە رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين.
سونداي-اق ول استانادا سيريا بويىنشا حالىقارالىق كەزدەسۋلەر وتكىزۋگە قوسقان زور ۇلەسى ءۇشىن نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. «كوپ جاعدايدا استاناداعى كەلىسسوزدەردىڭ ارقاسىندا سيرياداعى داعدارىستى تەزىرەك شەشۋ, سيريالىقتارمەن رەتتەۋدىڭ ساياسي پروتسەسىن ىسكە قوسۋعا قول جەتكىزۋ مۇمكىندىكتەرى پايدا بولدى», دەدى رەسەي باسشىسى.
وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق بارىنشا تابىستى دامۋدا جانە ەكونوميكانىڭ, الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ, گۋمانيتارلىق سالانىڭ ەڭ ءبىر كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەرىن قامتۋدا. «ەلدەردىڭ وڭىرلەرى اراسىنداعى بايلانىستار ارتا ءتۇستى. ماسەلەن, بيىلدىڭ وزىندە عانا رەسەي فەدەراتسياسى سۋبەكتىلەرىنىڭ جيىرمادان استام دەلەگاتسياسى قازاقستاندا بولىپ قايتتى», دەپ اتاپ ءوتتى ۆ.پۋتين.
سونداي-اق رەسەي پرەزيدەنتى بيىلعى فورۋمنىڭ وڭىرلىك جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىنداعى بايلانىستاردى نىعايتۋدا, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىن جاڭعىرتۋدا وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىقتى جولعا قويۋعا جاعداي جاسايتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
جيىندا سونداي-اق قازاقستان تارابىنان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى دانيال احمەتوۆ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى قۇمار اقساقالوۆ, رەسەي فەدەراتسياسىنان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ولگا ۆاسيلەۆا, چەليابى وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى بوريس دۋبروۆسكي, ومبى وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى الەكساندر بۋركوۆ بايانداما جاساپ, فورۋم شەڭبەرىندە اتقارىلعان جۇمىستار مەن جيىننىڭ نەگىزگى تاقىرىبى – ادام كاپيتالىن دامىتۋ باعىتىندا وڭىرلەردە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايىندا ەسەپ بەردى.
قازاقستان مەن رەسەيدىڭ وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمى جىل سايىن ەكى ەلدىڭ اۋماعىندا كەزەكپەن وتكىزىلىپ كەلەدى. بىلتىر قازاقستان تاراپى اتالمىش فورۋمدى ءدال وسى قاراشا ايىندا استانا قالاسىندا وتكىزگەن بولاتىن. بيىل فورۋم رەسەيدىڭ چەليابى قالاسىندا «ادام كاپيتالىن دامىتۋ» تاقىرىبىمەن ءوتىپ وتىر. ەكى كۇنگە ۇلاسقان ايتۋلى شاراعا قازاقستان تاراپىنان اۋقىمدى دەلەگاتسيا قاتىسىپ, ايماقارالىق ماسەلەلەردى كەڭىنەن تالقىلادى.
رەسەيدىڭ چەليابى وبلىسى قوستانايمەن بۇرىننان ستراتەگيالىق ساۋدا-ارىپتەس بولىپ سانالادى. وتكەن جىلى ەكى ءوڭىر اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 1412,6 ملن اقش دوللارىن قۇراعان. ونىڭ ىشىندە يمپورت – 637,6 ملن, ەكسپورت – 775 ملن دوللار. بىلەتىنىمىزدەي, چەليابىدەگى «ماگنيتوگور» مەتاللۋرگيا كومبيناتى دا قاشاننان رۋدنىيداعى كەن الىبىنىڭ تەمىر رۋداسىن پايدالانادى, ال قوستانايدىڭ «بايان سۇلۋ» كونديتەر فابريكاسىنىڭ ءونىمى تەك چەليابى عانا ەمەس, رەسەيدىڭ ودان دا باسقا وڭىرلەرىنە جاقسى تانىس. ءتىپتى توبىل بويىندا اۆتوموبيل ءوندىرىسى ءورىس العاننان بەرى چەليابى وبلىسىنان الاتىن تاۋار ءتۇرى دە ارتتى. بىراق نارىقتى كەڭەيتۋ, دامۋ ءۇشىن ەكى وبلىسقا دا ساۋدامەن عانا شەكتەلۋ ازدىق ەتەدى. ەڭ باستىسى, بيزنەستىڭ دامۋى ءۇشىن كورشىلەر قاناتتاسا وتىرىپ كاسىپكەرلەرگە قولايلى بولاتىنداي شارالاردى قولعا الۋى كەرەك. ادامي كاپيتالدى دامىتىپ, بىلىكتى كادرلار دايارلاۋدا دا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلۋى ءتيىس. ىنتىماقتاستىق فورۋمىندا مىنە, وسى ماسەلەلەر كەڭىنەن تالقىلاندى.
جيىننىڭ العاشقى كۇنى ەكى ەلدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى رەكتورلارىنىڭ فورۋمى ۇيىمداستىرىلدى. وڭتۇستىك-ورال مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى مۇرىندىق بولعان شارادا رەكتورلار وداعى مەن كەڭەسى قىزمەتىنىڭ ماڭىزدىلىعى, ولاردىڭ ءبىلىم سالاسىن دامىتۋداعى ءرولى ايتىلدى. يننوۆاتسيالىق تاسىلدەردى قولدانا وتىرىپ, عىلىمدى وركەندەتۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايى تالقىلاندى. شاراعا قازاقستاننىڭ ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى جانە جوو رەكتورلارى قاتىستى. ال فورۋمنىڭ ەكىنشى كۇنى نەگىزگى تاقىرىپقا ارقاۋ بولعان تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسىنە ارنالعان جيىنعا ەلىمىزدىڭ اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ باستاعان ءبىر توپ دەلەگاتسيا قاتىسىپ, ارىپتەستەرىمەن پىكىر الماستى, سالاعا قاتىستى باسىم باعىتتاردى تالقىلادى. جالپى, فورۋمعا بارلىق وبلىستاردىڭ اكىمدەرى, سونداي-اق مينيسترلەر قاتىسىپ, ايماقارالىق بىرقاتار كەلىسىمدەرگە قول قويدى. ال ەكى ەل باسشىلارى قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستاردىڭ 25 جىلدىعىنا وراي بىرلەسكەن مالىمدەمەگە قول قويدى. وسىلايشا, وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمى ناتيجەسىندە ۇكىمەتارالىق
8 كەلىسىمگە, وڭىرلەر اراسىنداعى
30 شاقتى قۇجاتقا قول قويىلدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن بىرگە وسى كۇنى ءحىV وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمى اياسىندا ادامي كاپيتالدى دامىتۋ تاقىرىبىنا ارنالعان كورمەگە باردى.
مەملەكەتتەر باسشىلارىنا قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەلەرىنىڭ ەكسپوزيتسيالارى كورسەتىلدى.
كورمەگە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت, «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى, ء«بىلىم-يننوۆاتسيا» حالىقارالىق قوعامدىق قورى, «Bilim Media Group» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتى, الماتى مەنەدجمەنت ۋنيۆەرسيتەتى, سۇلەيمەن دەميرەل اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت, قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, «قارجى اكادەمياسى» اكتسيونەرلىك قوعامى سياقتى قازاقستانداعى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ جوبالارى قويىلعان.
دينارا بىتىك,
«ەگەمەن قازاقستان» –
چەليابىدەن (رەسەي)
سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز
قىزمەتىنەن الىن
