قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى ولگا پەرەپەچينا شارانى اشا كەلىپ, بۇل زاڭ جوبالارى پرەزيدەنت ن.ءا. نازارباەۆتىڭ «قازاقستان جاڭا جاھاندىق ناقتى احۋالدا: ءوسۋ, رەفورمالار, دامۋ» جولداۋى جانە بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەنىن اتاپ ءوتتى. جوبالارداعى جاڭالىقتار سالىق ساياساتىن جەتىلدىرۋگە, سالىق اكىمشىلەندىرۋلەرىن جاقسارتۋعا, سالىق سالۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋلەردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
زاڭ جوباسىن سەناتورلارعا ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رۋسلان دالەنوۆ تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ يدەولوگياسى ادال سالىق تولەۋشىنى قورعاۋعا باعىتتالعان. ول سالىق تولەۋ بارىسىندا داۋ تۋىنداعان جاعدايدا تۇسىنبەۋشىلىكتەر مەن دالسىزدىكتەردى سالىق تولەۋشىنىڭ پايداسىنا تۇسىندىرەتىن بولادى.
ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سەكتورلارىن ىنتالاندىرۋ مەن اكىمشىلەندىرۋدى وڭايلاتۋ دا كوزدەلىپ وتىر. بىرقاتار تۇزەتۋلەر بيزنەستىڭ سالىق زاڭناماسىنا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەردەن حاباردار بولۋىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن قولدانىستاعى ارنايى سالىق تارتىپتەرى ساقتالاتىن بولادى. مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالار اياسىندا قارجىلاي ەمەس قولداۋ تۇرىندە الىناتىن سالىق سالۋدان بوساتۋ دا قاراستىرىلادى.
ەلەكتروندىق ساۋدانى دامىتۋ ءۇشىن ەلەكتروندىق ساۋدا سالاسىندا الىناتىن كورپوراتيۆتىك جانە جەكە تابىس سالىعىنان بوساتۋ دا كوزدەلەدى. ىنتالاندىرۋ شارالارى اگرارلىق, جەر قويناۋىن پايدالانۋ, قارجى جانە باسقا سالالارعا دا قاتىستى بولادى.
قوسىمشا بايانداما جاساعان قارجى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى قانات باەدىلوۆ مەملەكەتتىك كىرىس ورگاندارى سالىق تولەۋشىلەرمەن ءوزارا ايقىن ءىس-قيمىل ورناتۋ ماقساتىندا زاڭدىلىق, تيىمدىلىك جانە اكىمشىلەندىرۋ تاۋەكەلدەرىنە باعدارلانعان ۇستانىمدارعا سۇيەنەتىنىن اتاپ ءوتتى.
سالىق ءتارتىبىن ارتتىرۋ ماقساتىندا تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسى قايتا قارالادى. سالىق تولەۋشىلەردىڭ ءارتۇردى ساناتتارىنا سالىق اكىمشىلەندىرۋىنىڭ ءتۇرلى تاسىلدەرى ەنگىزىلەدى.
«جاسىل توپ» اتالاتىن ءبىرىنشى ساناتقا تاۋەكەل دارەجەسى تومەن سالىق تولەۋشىلەر جاتاتىن بولادى. ولارعا تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلمەيدى, ەسەپ تاپسىرۋ, بەرەشەكتى تولەۋ مەرزىمدەرىن وزگەرتۋ تۇرىندەگى بوساڭسىتۋ, كولبەۋ مونيتورينگ جۇرگىزۋگە قاتىسۋ مۇمكىندىگى جانە تاعى باسقا قارالاتىن بولادى.
تاۋەكەل دارەجەسى ورتاشا توپقا اكىمشىلەندىرۋدىڭ ورتاشا تەتىكتەرى قولدانىلادى, حابارلاما جىبەرىلەدى, ورىندالماعان جاعدايدا سالىق باقىلاۋى شارالارى جۇزەگە اسىرىلادى.
«قىزىل ايماققا» تاۋەكەل دارەجەسى جوعارى سالىق تولەۋشىلەر جاتادى. ولارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى جانە سالىق مىندەتتەمەلەرىن ءتيىستى دەڭگەيدە ورىنداماعان جاعدايدا كىرىس ورگاندارى جەدەل ارەكەت ەتەتىن بولادى.
ق. باەدىلوۆ اكىمشىلەندىرۋدى جەتىلدىرۋدەگى بارلىق جاڭالىقتار بيزنەستى دامىتۋعا وڭ ىقپالىن ايتا كەلىپ, سالىق ورگاندارىنىڭ بيزنەسپەن سالىق سالۋ تاسىلدەرىنەن ارىپتەستىك قاتىناستارعا كوشۋىن قامتاماسىز ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
تالقىلاۋعا سەناتورلار دارحان كالەتاەۆ, سەرىك جاقسىبەكوۆ, سەرگەي ەرشوۆ, سارسەنباي ەڭسەگەنوۆ, ەدىل مامىتبەكوۆ جانە عۇمار دۇيسەمباەۆ قاتىسىپ, ۇلتتىق ەكونوميكا جانە قارجى مينيسترلىكتەرىنىڭ وكىلدەرىنە بىرقاتار ساۋالدار قويدى.
