قر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس, 16 ميلليارد تەڭگەنىڭ بۇزۋشىلىعى ءاۋديتتىڭ بارلىق نىساندارىنا (بعم, باعىنىشتى ۇيىمدار, جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى) قاتىستى. سول سومانىڭ 10 ملرد تەڭگەسى «e-learning» جۇيەسى بويىنشا 2015 جىلعا دەيىن ساتىپ الىنعان جابدىقتارمەن ينۆەنتاريزاتسيالاۋعا بايلانىستى بعم بۇزۋشىلىعى رەتىندە كورسەتىلگەن. قالعان سوما جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى.
قازىردە ينۆەنتاريزاتسيالاۋ جونىندەگى كوميسسيا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر, قۇرال-جابدىقتاردى دەر كەزىندە راسىمدەمەگەن (كىرىس قاتارىنا جاتقىزباعان) وبلىستارعا بارۋ جوسپارلانعان.
ءتيىمسىز پايدالانعان 43 ملرد تەڭگە سوماسىنداعى بيۋدجەت قارجىسىنىڭ 37 ملرد تەڭگەسى بعم ۇلەسىندە, سونىڭ ىشىندەگى 31 ملرد تەڭگە «e-learning» جۇيەسىنە قاتىستى. «سونىمەن قاتار «e-learning» ەلەكتروندى ءبىلىم بەرۋ جوباسى اياسىنداعى جۇمىستار جالپى وڭ باعاسىن العانىن اتاپ كورسەتكەن ءجون. 2015 جىلعا دەيىن 27 ملرد تەڭگەنىڭ قۇرال-جابدىعى ساتىپ الىنعان», - دەلىنگەن ماتىندە.
ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ دەرەكتەر قورىن (ۇبدق) جانە وقىتۋدى باسقارۋ جۇيەسىن (learning management system, LMS) قۇرۋعا 2 ملرد تەڭگە جۇمسالعان. «ۇبدق - بۇكىل ەلدەگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ستاتيستيكالىق ەسەپتەردى ەنگىزۋدىڭ بىرەگەي قۇرالى», - دەلىنگەن حابارلامادا.
«ەسەپ كوميتەتىنىڭ ءباسپاسوز رەليزىندە كەلتىرىلگەن قالعان فاكتىلەر بعم-عا جاناما قاتىسى بار», - دەيدى مينيسترلىكتەگىلەر. اتاپ ايتقاندا, 2016 جىلى سالىنۋى جوسپارلانعان 8 مەكتەپتىڭ 929 ملن تەڭگەگە تەك 4-ەۋى پايدالانۋعا بەرىلگەن. سونىمەن قاتار نىسانداردى قارجىلاندىرۋعا بەرىلگەن وتىنىشتەر وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىنەن كەلەدى, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ دا جەر-جەردە جۇزەگە اسىرىلادى. ءپروفيلدى مينيسترلىك - باعدارلامانىڭ اكىمشىسى, ول تەك قارجىلاردىڭ دەر كەزىندە اۋدارىلۋىنا عانا جاۋاپتى.
وسىعان ۇقساس جاعداي ءۇش اۋىسىمدا بالا وقىتاتىن جانە اپاتتىق جاعدايداعى مەكتەپتەردە دە بايقالادى. «2015 جىلعى 1 قازاندا انىقتالعان 156 ءۇش اۋىسىمدا بالا وقىتاتىن جانە اپاتتىق جاعدايداعى مەكتەپ 2017-2018 جىلدار ارالىعىندا تولىعىمەن جابىلادى. وسى ماقساتتا جۇمسالاتىن قارجى تولىق كولەمدە بولىنگەن. الايدا تۇرعىنداردىڭ دەموگرافيالىق وسىمىنەن جانە مەكتەپتەردىڭ تابيعي قارتايۋى مەن توزۋىنىڭ سالدارىنان جىل سايىن پروبلەمالىق مەكتەپتەر پايدا بولىپ وتىرادى. 2016 جىلدىڭ قازانىندا اپاتتىق جاعدايداعى 23 مەكتەپ جانە ءۇش اۋىسىمدا بالا وقىتاتىن 56 مەكتەپ انىقتالدى», - دەلىنگەن حابارلامادا.
سونىمەن قاتار, بعم ءۇشىن 2008 جىلدان 2015 جىلعا دەيىنگى ارالىقتا الەمدىك دەڭگەيدەگى كوللەدجدەر مەن وڭىرارالىق كاسىبي ورتالىقتاردىڭ قۇرىلىسى دا ايتارلىقتاي قيىندىقتاردى تۋىنداتقان. وسى جوبالار بويىنشا انىقتالعان بۇزۋشىلىقتارعا قاتىسى بار بىرقاتار تۇلعانىڭ سوتتالعانى بەلگىلى. «وسىعان وراي, اعىمداعى جىلى نىسانداردىڭ ودان ءارى قىزمەت ەتەتىنى تۋرالى شەشىم شىعارىلعانىن, ولار اكىمدىكتەرگە الەۋمەتتىك قاجەتتىلىكتەر نەگىزىندە بەرىلەتىنىن حابارلايمىز. قر بعم ۇستانىمى: اتالعان جوبالاردىڭ بارلىعى دا كوپ شىعىنداردى تالاپ ەتەدى, ولاردى قۇرۋعا قاجەتتىلىك جوق», - دەيدى مينيسترلىكتەگىلەر.
سونىمەن قاتار كادرلارعا دەگەن سۇرانىستى بولجاۋدى قر ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى جۇرگىزەدى. ول جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن, ءىرى كومپانيالارمەن جانە باسقا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ىنتىماقتاستىقتا جۋىق ۋاقىتتاعى كادرلارعا دەگەن سۇرانىستى انىقتايدى. «سول سۇرانىسقا نەگىزدەلە بعم مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرەدى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ونداي سۇرانىستى قالىپتاستىرمايدى, ويتكەنى بعم ونداي فۋنكتسيانى اتقارمايدى», - دەلىنگەن ماتىندە.
سونىمەن قاتار ىستەردى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بەرۋ قر بعم لاۋازىمدى تۇلعالارىنا قاتىستى ەمەس, بىراق ورىندالماعان جۇمىستارعا اقى تولەۋ بويىنشا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى سايرام اۋدانىنىڭ قۇرىلىس بولىمىنە جانە كونكۋرس شارالارىن وتكىزبەستەن ستۋدەنتتەردىڭ تاماقتانۋىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى كەلىسىم جاساسۋ بويىنشا قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنە قاتىسى بار.
ەسكە سالا كەتەيىك, ءبىر كۇن بۇرىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى جونىندەگى ەسەپ كوميتەتى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قر بعم-عا جەكەلەگەن بيۋدجەتتىك باعدارلامالارعا بولىنگەن قارجىلاردىڭ ءتيىمدى پايدالانىلۋى, سونداي-اق كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ اكتيۆتەرى بويىنشا جۇرگىزىلگەن مەملەكەتتىك اۋديت قورىتىندىلارىن جاريالاعان بولاتىن.
اتاپ ايتقاندا, مەملەكەتتىك اۋديت قورىتىندىسى بويىنشا جالپى سوماسى 16,9 ملرد تەڭگە بولاتىن قارجىلىق زاڭ بۇزۋشىلىقتار, 43,2 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمسىز پايدالانۋ جانە جالپى سوماسى 26,7 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 147 راسىمدىك قۇقىق بۇزۋشىلىق فاكتىلەرى انىقتالدى.
سونداي-اق, مەملەكەتتىك اۋديت بارىسىندا 5,9 ملرد تەڭگە قالپىنا كەلتىرىلگەن جانە وتەلگەن, ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىسىنە 285,1 ملن تەڭگە قايتارىلىپ, بۋحگالتەرلىك ەسەپ بويىنشا 5,1 ملرد تەڭگە جۇمىستاردى ورىنداۋ, قىزمەتتەر كورسەتۋ, تاۋارلاردى جەتكىزۋ ارقىلى قالپىنا كەلتىرىلدى.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە انىقتالعان بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋ, بيۋدجەت جانە وزگە دە زاڭناما تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتپەگەن لاۋازىمدى ادامداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن قايتا قاراۋ جانە وزگە دە تاپسىرمالار بەرىلدى. مەملەكەتتىك ءاۋديتتىڭ بىرقاتار ماتەريالى پروتسەستىك شەشىمدەر قابىلداۋ ءۇشىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى ىستەردى قاراۋعا ۋاكىلەتتى ورگاندارعا جىبەرىلەدى.
