ايماقتار • 07 قاراشا, 2017

تۇيمەباەۆ لاتىن ءالىپبيىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا كەلگەن ارنايى توپ مۇشەلەرىمەن كەزدەستى

342 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ كۇنگەي وڭىرگە لاتىن ءالىپبيىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا كەلگەن ارنايى توپ مۇشەلەرىمەن كەزدەستى. توپ قۇرامىندا بەلگىلى ساياساتتانۋشىلار ەرلان سايروۆ, ءامىرجان قوسانوۆ, تالعات قاليەۆ جانە اقىن اقبەرەن ەلگەزەك, بلوگەر-جۋرناليست رۋسلان جەلدىباي بار. كەزدەسۋ بارىسىندا وبلىس باسشىسى لاتىن ءالىپبيىنىڭ ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.

تۇيمەباەۆ لاتىن ءالىپبيىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا كەلگەن ارنايى توپ مۇشەلەرىمەن كەزدەستى

– ءبىزدىڭ ەل 1929-1940 جىلدارى لاتىن ءالىپبيىن قولدانىپ, باستان وتكەردى. دەمەك, ءبىز لاتىنعا قايتا ورالامىز. لاتىن ءالىپبيى ارقىلى ءبىز تۇركى حالىقتارىنا تىلدىك تۇرعىدان جاقىنداپ, رۋحاني جاعىمىزدان كەمەلدەنە تۇسۋگە جول اشامىز. ارينە, ەلىمىز ءۇشىن تاۋەلسىزدىك, تۋعان جەر, ۇلتتىق قۇندىلىق قاسيەتتى ۇعىمدار. مىنە, بۇل تۇرعىدا ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا مەملەكەتتىك, ۇلتتىق ماسەلەلەردىڭ شەشىمى ايتىلدى. ەندەشە بارلىعىمىز جۇمىلا كىرىسۋىمىز كەرەك, – دەدى ءوڭىر باسشىسى.

«قوعامدىق كەلىسىم» عيماراتىندا وتكەن وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ۇلاس­بەك سادىبەكوۆ جۇرگىزگەن جيىندا العاشقى بولىپ ءسوز العان ءامىرجان قوسانوۆ م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ءبىر مىسالدى ەسكە سالدى. مۇناي سالاسىنا ماماندانىپ جاتقان ستۋدەنت «لاتىن ءالىپبيىنىڭ مۇنايعا قانداي قاتىسى بولۋى مۇمكىن. پايداسى قانداي؟» دەپ سۇرايدى.

– سەن كيريلليتسادا قالۋ ارقىلى «گازپروم», «لۋكويل» سەكىلدى بىرەر مەم­لەكەتتەرگە عانا بەلگىلى مۇناي كومپا­نيا­لارىنىڭ جەتىستىگىن بىلەسىڭ. ال, ەگەر لاتىن ءالىپبيىن جانىڭا جاقىن تارتساڭ الەمگە ايگىلى «شەۆرون», «اموكو» سياقتى مۇناي كومپانيالارىنىڭ باي تاريحى, تاجىريبەسىمەن تانىساسىڭ. سولار تۋرالى جازىلعان عىلىمي ەڭبەكتەر سەنىڭ يگىلىگىڭدە بولادى», دەپ جاۋاپ بەرگەنىن ايتتى.

– مەن بيلىككە كەلىسپەيتىن تۇستارىمدى اشىق ايتىپ جۇرگەن ازاماتپىن, ءالى دە ويىمدى اشىق ايتامىن. بىراق لاتىن ءالىپبيى – ۇلكەن يدەولوگيا, رۋحاني قۇندىلىقتىڭ مايەگى. ءبىز ءۇشىن ەڭ وزەكتى ماسەلە – مەملەكەتىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى, جەر تۇتاستىعى, قازاقستاننىڭ بولاشاعى باياندى بولۋى. وسىنداي جاعدايدا مەن ءوز جۇرەك امىرىممەن لاتىن الىپبيىنە ءوتۋىمىزدى قولدايمىن, وسى جولدا قولىمنان كەلگەن بارلىق كومەگىمدى ايامايمىن.

كەز كەلگەن رەفورما قيىندىقپەن كەلەدى. جانە ول قيىندىق تەك قانا قالتاعا عانا ەمەس, اقشامەن عانا ەمەس, ساناعا بايلانىستى. ماسەلەن, قىتايلار, جاپوندار, كورەيلەر يەروگليفتەرمەن جازىپ جاتىر. بىراق ولاردىڭ «سامسۋنگ», «سوني» سەكىلدى ءىرى كومپانيالارى الدەقاشان لاتىنعا ءوتىپ كەتكەن. سوندىقتان بۇل قازاقتىڭ الدىنداعى تاريحي تاڭداۋ.

ءامىرجان قوسانوۆ لاتىن الىپبيىنە قا­تىستى لينگۆيستيكالىق استارى, ور­كەنيەتتىلىك ماسەلەسى جايلى ويلارىن ناقتى مىسالدارمەن تاراتتى.

اقپاراتتىق توپتىڭ جەتەكشىسى ەر­لان سايروۆ مەملەكەتىمىزدىڭ نەگە لاتىن ءالىپبيىن تاڭداعانىنا شاعىن تالداۋ جاسادى. الەم كۇردەلەنىپ بارادى. وسىن­داي جاعدايدا قازاقستان كوشتەن قالىپ كەتسە قاتتى ۇتىلادى. عىلىم-ءبىلىم­نىڭ  تەز دامىپ جاتقانى سون­شالىق, كەلەشەكتە اتوم مەن مۇنايدىڭ ورنىن الماستىراتىن جاڭالىقتار ەنگىزىلەدى.

ءبىر كومپيۋتەر وتىز مىڭ ادامنىڭ جۇ­مىسىن ءبىر ءوزى اتقاراتىن ۋاقىتتىڭ تەزىندە تۇرمىز. الەمگە ايگىلى «اديداس» فيرماسى كۇنىنە ۆاگون-ۆاگون اياق كيىم, سپورتتىق فورما تىكسە دە شالدىقپايتىن روبوت جۇمىسشىلارعا ءوتىپ جاتىر. وسىنداي جاعدايدا ءبىزدىڭ وتانىمىزدىڭ عىلىم يگىلىكتەرىنەن تىس قالۋىنا جول بەرۋگە بولمايدى. لاتىن ءالىپبيى ءبىزدىڭ ەلدى سول بيىككە كوتەرۋ ءۇشىن كەرەك.

لاتىن ءالىپبيىنىڭ تەحنيكاسىن ەنگىزۋ جونىندە ۇلكەن پىكىرتالاس بولىپ جاتىر جانە ول وتە دۇرىس. ديگرافتار مەن اپوستروفتار اراسىندا اڭگىمە كوپ. سونداي قاراما-قايشىلىقتار توعىسقان جەردە عانا ءبىز دامۋعا بەت الامىز.

جۋىردا قول قويىلعان ەلباسى جار­لىعى لاتىن الفاۆيتىنە كوشۋدىڭ دۇرىس­تىعىن زاڭداستىرۋ ماقساتىندا تۋىندادى. بىراق بۇل سوڭعى ۇسىنىلعان ءۇتىرلى بەل­گىمەن كورسەتىلگەن ارىپتەردى تۇبەگەيلى ەنگىزۋ دەگەن ءسوز ەمەس. الفاۆيت حالىق سۇرا­نى­سىن قامتاماسىز ەتۋگە قىزمەت ەتۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار ءبىزدىڭ بۇگىنگى قابىل­داعان شەشىمىمىزگە كەيىنگى ۇرپاق رەنجى­مەۋى كەرەك, دەدى ب.سايروۆ.

اقپاراتتىق توپ مۇشەسى تالعات قاليەۆ تا جاقسى ويلار جەتكىزدى. قازاقستان حال­قىنىڭ ورتاشا جاسى 32-دە. ونىڭ ىشىندە قازاقتار 26 جاستى قۇرايدى. ياعني, قازاق­ستان حالقىنىڭ 8 ميلليونى ەڭبەككە جارامدى. كوپشىلىگى جاستار بولعاندىقتان اعىلشىن تىلىنە تاڭداۋ جاسالىنىپ جاتىر. عالامتور 80 پايىز لاتىن الىپبيىمەن جۇمىس جاسايدى. لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن عىلىم 70 پايىزعا جەتسە, كيريلليتسانىڭ ۇلەسى 2-3 پايىزدان اسپايدى. مىنە, لاتىن ءالىپبيىن تاڭداۋدىڭ ەلگە پايدالى جاعى وسى.

جيىندا جۋرناليست-بلوگەر رۋسلان جەل­دىباەۆ تا ءوز پايىمداۋلارىمەن ءبولىس­تى.

كەزدەسۋ بارىسىندا كوميسسيا مۇشە­لەرىنە جۋرناليستەر تاراپىنان سۇراقتار كوپ قويىلدى. ورنىقتى جاۋاپ الىندى. سوڭىنان توپ مۇشەلەرى جۋرناليستەرمەن جانە بلوگەرلەرمەن دوڭگەلەك ۇستەل باسىندا توقايلاسىپ, كەلەلى ماسەلەنىڭ ءمانىسىن تارقاتتى.

باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار