ءوز كولدەرىمىز بويىنشا دا سىناق الار ما ەكەن دەپ قىپىلىقتاعامىن. سۇراي قالسا, كاسپيدە ءاتۇستى, بالقاشتا كادىمگىدەي ەكى مارتە اپتالاپ تولقىنىنا جاۋىرىن توسقانىمدى ماقتان تۇتىپ, ال بۋرابايدىڭ شورتاندىسى مەن ايناكولىنە باۋىر باسىپ كەتكەندىگىمدى, الايدا جاسىباي مەن قاپشاعايعا دا قۇمارىم بارىن تىزبەلەپ قويعانمىن... ول دىم دەمەدى. قاباعىنان ءبىر ءتۇرلى رەنىش سەزدىم...
دوس كوڭىلىن قالدىرعىمىز كەلمەي, وسى جازدا الاكولگە ءبارىن تاستاپ, تارتتىق تا كەتتىك... وكىنبەدىك! ءتانتى بوپ قايتتىق!..
ابدەن توزعان, اجارى سىنىق «ان-24» ۇشاعى استانادان ءۇرجار اۋدانىنا ەكى ساعاتتان ءسال اسقاندا جەتكىزدى. الاكولگە دەيىن 120 شاقىرىم ەكەن. كۇتىپ الاتىندارى جوقتارعا تاكسيلەرى ءتىزىلىپ تۇر. كولگە ءۇش شاقىرىمداي جەتپەي, قولاتقا جايىلعان قابانباي اۋىلىنا كىرە بەرگەنىمىزدە, جۇرگىزۋشى ونىڭ سىرتقى جونىنان وسى زامانعى اۋەجاي سالىناتىنىن سۇيىنشىلەپ قويدى. قاشان؟ قاۋەسەت بولماسا, جاراپتى.
بارعان بەتتە ءبارىن جيىپ قويىپ, كولگە كۇمپ-كۇمپ قويىپ كەتتىك. سۋى جاپ-جاسىل, جەپ-جەڭىل, جۇمساق, دەنەمىزدەن مينەرالدى ۆاننادان شىققانداعىداي ك ۇلىمسى ءيىس شىعادى. ونىڭ دا سىرى ەرتەسىنە الاكولدەن 23 شاقىرىم جەردەگى بۇرىنعى بارلىق-اراسان ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ عيماراتىنىڭ ورنىندا قالعان ۇيشىكتە ىستىق ۆاننا قابىلداعاندا اشىلدى. عالىم, ساياحاتشى گ.پۋتيمتسەۆ بىلايشا ەستەلىك قالدىرىپتى. ادامدار جەر استىنان شىعىپ جاتقان سۋعا شومىلىپ ءجۇرىپ, مىنانى اڭعارعان. سۋدىڭ ءوزى العاشقى كەزدە وتە ىستىق سياقتى سەزىلەدى. ال سودان كەيىن تەك جانعا جايلى جىلىلىق بايقالادى. سۋدان كۇكىرت ءيىسى اڭقىپ تۇر ەكەن. ولار 15 مينوتتەن سوڭ قاتتى السىرەپ, سۋدان ازەر شىققاندىعىن جانە ابدەن مالشىنىپ تەرلەگەنىن ايتىپتى... وسى كۇكىرت سۋتەكتى سۋ-ۆانناسىن قابىلداۋعا كۇن سايىن ادامدار اعىلىپ كەلىپ جاتادى. بۋىن, جۇرەك-قان تامىرلارى, ت.ب. اۋرۋلارعا تاپتىرمايتىن ەم ەكەن. تابيعاتتىڭ تىلسىمىن قاراڭىزشى, وسى كۇكىرت سۋتەكتى سۋ جەر جۇلگەلەپ كوز تاۋىپ الاكولدىڭ استىمەن جالعاسىپ, الگىندەي ەمدىك قاسيەتتەرىمەن كول شيپاسىن ەسەلەي تۇسسە كەرەك. مۇنى ەستىگەن سوڭ تاعات قالا ما, سۋدان شىققىڭ كەلمەيدى.
كولمەن جاپسارلاس قامىس-قوعالىلاۋ باسقا ءبىر شەتىندەگى قارا باتپاق قىزىعىن ايتسام, دەگبىرىڭىز قالماسى انىق. ادامدار تاياز سۋ استىنداعى قارا سازعا الدىمەن تىزەرلەپ, سوسىن بەلىمەن كىرىگە ۇيەلەيدى. كادىمگى مويىلدىنىڭ بالشىعىنا مالىنعانداي بوپ تۇرەگەلەدى دە قوس الاقانىمەن كوسىپ العان الگى باتپاقتى كۇللى دەنەسىنە مايلاپ جاعىپ, جاعاعا شىعىپ جيىرما مينوتتەي كۇنگە قىزدىرىنادى. دەنە تەرىسى تىرىسىپ, اقجەمدەنىپ كەبە باستاعاندا سۋعا كۇمپ بەرەدى. ال كەرەك بولسا. ەم-دومنان نەسى كەم. ءبىر قىزىعى الاپەسىنەن, قىشىماسىنان, بورتپەسىنەن, تىزە ىسىگىنەن, ت.ب. سىرقاتىنان ارىلىپ قالعاندارمەن دە تىلدەسكەنبىز.
بيىلعى ماۋسىمدا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى د.احمەتوۆ الاكولگە ەكى رەت كەلىپ, ءتۋريزمنىڭ قولايلى ءوڭىرىنىڭ دامۋىنا قاتىستى حالىقپەن اقىلداسىپ, ناقتى ءىس-شارالار قابىلداپتى. ناقتى جۇزەگە اسقانى – ورتالىق دەمالىس كەشەنىنىڭ جوعارى تالاپقا ساي جاڭعىرتىلۋى ەدى. قۇددى, تۇرىك جاعاجايلارىندا جۇرگەندەي سەزىنەسىڭ. سونداي-اق مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى دە كەلىپ, بۇقارالىق ءتۋريزمنىڭ جاي-جاپسارىمەن تانىسىپ, ءوز تاراپىنان ءبىراز يگى ىستەرگە مۇرىندىق بولدى. قۇپتارلىق قادام, ارينە.
دەگەنمەن دەمالىس بازالارى ورنىققان جاعالاۋدىڭ كەي تۇسىن تولقىن شايا باستاعانى الاڭداتپاي قويمايدى. كادىمگىدەي ۇڭعىپ, وپىرىپ, قۇرعاق جەرگە جىلجىپ كەلەدى. ءتىپتى 6-7 تۋريستىك بازانى شايىپ كەتكەن. بۇرىن تىرشىلىك قىزعان مەكەنجايلاردىڭ سۋ استىندا قالۋى قاتتى سەسكەندىرەدى. ءبارى تولقىن تەجەگىشتەردىڭ سالىنباۋىنان ورىن العان كۇپىرلىك. ونىڭ التاۋىن قۇيماق بولىپتى مەملەكەت قارجىسىنا, قازىر بىرەۋى عانا تۇرعىزىلعان. مۇنداي نەمكەتتىلىك جالعاسا بەرسە, ساتتە داۋىل قۇتىرىنىپ شىعا كەلەتىن بۇل ايماقتا الاكول تولقىنىنىڭ الاپات ارىنىن باسۋ وڭايلىققا سوقپايدى. ياعني كول تولقىن تەجەگىشتىڭ جەتىسپەۋىنەن ءوز كەمەرىن ءمۇجىپ, جاعانى مول زاقىمدايدى. جولىنداعىنى جۇتىپ جىبەرەدى...
الاكولگە جەتۋدەگى جول ماشاقاتى سايابىرلاي ءتۇسىپتى. استانا مەن الماتىدان مۇندا ءۇرىمشى پويىزىمەن جالاڭاشكول بەكەتىنەن ءتۇسىپ, 60 شاقىرىمداعى كولگە كەلە قويادى. بۇل جول دا جاڭعىرتىلماق. ال الماتىلىقتار ءۇشىن قوسىمشا ءبىر ىڭعايلىلىق ۇشاقپەن ۇشارالعا جەتۋگە بولادى.
قىستا الاكول مۇزعا ورانىپ, ماڭايىنداعى بازالار قاراۋسىز قالادى. ءالى كۇنگە دەيىن قاراۋىل جۇيەسى ورنىقتىرىلماعان. ءتۋريزمدى سىيلايتىن ەلدە بۇيتپەيدى. بيلىك ويلانار...
...كەتەتىن كۇنى تاڭ الاكەۋىمدە جەر سىلكىندى. ۇيقىلى-وياۋلى كۇيدە تولقىن ءالديى مە دەسەم... جارتى مينوتتەي تەربەتىپ تۇردى. ءجا, نەسىنە شوشيمىز, جاز ماۋسىمى جەتسە, ءوز سۋىمىز – الاكولگە اسىعارمىز! ىرگەمىزدەگى ءىنجۋ عوي. الىسقا اربالانىپ قايتەمىز... دوسىم-اۋ, ەستيمىسىڭ!.. اقىلشىم, سول!
قايسار ءالىم,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
