بۇل – جاڭا ومىرگە, سونى كەڭىستىككە باستار باسپالداق, وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ وي-ءورىسى مەن دۇنيەتانىمىنىڭ تەرەڭدەي تۇسۋىنە نەگىزگى العىشارت. لاتىن الىپبيىندەگى قازاق جازۋىن قالىپتاستىرۋ – ۇلتتىق سانانى ازات ەتىپ, جاھاننىڭ وزىق ەلدەرىمەن تەرەزەمىزدى تەڭەستىرەتىن ەسىك.
ءۇشىنشى مىڭجىلدىقتا قوعام مەن مەملەكەتتىڭ ورنىقتى دامۋىنىڭ ەڭ باستى العىشارتى ساپالى بەرىلگەن ءبىلىم ەكەندىگى دالەلدەندى. ءبىز ء"بىلىم – عىلىم – يننوۆاتسيالار" ۇشتىگىنە نەگىزدەلگەن پوستيندۋستريالىق الەمگە قاراي قادام باسىپ كەلەمىز. جاھاندانۋ جاڭا تالاپتار مەن تىڭ باستامالاردى تالاپ ەتەدى. عالامدىق دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىندە لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ماسەلەسى قاجەتتىلىك عانا ەمەس, ءتىلىمىزدىڭ تاريحي ەرەكشەلىگىن ساقتاۋ ارقىلى الەمدىك ينتەگراتسيا, اقپارات الۋ مۇمكىندىگىمىزدىڭ ارتۋىنا نەگىز بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار, لاتىن الىپبيىنە كوشۋ تىلىمىزدەگى جات دىبىستاردى تاڭبالايتىن ارىپتەردى قىسقارتىپ, سول ارقىلى ونىڭ تابيعي تازا قالپىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. لاتىن ءارىپى ءۇش تىلدە وقىتۋدى دامىتۋعا دا سەپتىگىن تيگىزبەك. مۇنداي قادام ءوز كەزەگىندە وتاندىق عىلىمنىڭ جاڭا كوكجيەكتەرىن اشادى, جاھاندىق عىلىمي ولشەم بازالارىنا تەزىرەك كىرۋگە مۇمكىندىك تۋعىزادى, قازاقستاندىق عالىمداردىڭ شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن قارىم-قاتىناسىن جانداندىرادى. ويتكەنى, ادامزاتتىڭ كوپ بولىگى قۇرىلىمى لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن لاتىن ءالىپبيىن قولدانادى. بۇل – بىرىنشىدەن.
ەكىنشىدەن, بۇگىندە دۇنيە جۇزىندەگى اسا وزەكتى اقپاراتتار اعىنىنىڭ 70 پايىزى لاتىن گرافيكاسىمەن بەرىلەدى. سونداي-اق, بۇل وزىق عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ ياكي زاماناۋي يننوۆاتسيالاردىڭ جانە ەڭ باستىسى ينتەرنەت پەن اقپاراتتىق تەحنولوگيالارعا ورايلاستىرىلعان جۇرتشىلىقتىڭ سۇرانىستارىن ساناۋلى سەكۋندتاردا قاناعاتتاندىراتىن Yahoo, Google سياقتى زاماناۋي ىزدەۋ جۇيەلەرىنىڭ دە, تسيفرلى تەحنولوگيانىڭ دا نەگىزگى ىرگەتاسى.
ۇشىنشىدەن, جاڭا الىپبيگە ءوتۋ – تۇركى تىلدەس ەلدەردى جاقىنداستىراتىن ماڭىزدى شەشىم. تۇركى حالىقتارىنىڭ مادەنيەتى, سوزدىك قۇرامى لاتىنشا جازىلعاندىقتان, ولاردى زەرتتەۋ دە تيىسىنشە وڭايعا تۇسەدى. تاريحقا كوز جۇگىرتسەك, اتالعان جازۋ جۇيەسىن العاش بولىپ 1928 جىلى تۇركيا قابىلداسا, 1991 جىلدان كەيىن بۇل گرافيكاعا تۇرىكمەنستان, ءازىربايجان جانە وزبەكستان مەملەكەتتەرى دە وتكەن بولاتىن.
تورتىنشىدەن, لاتىن الىپبيىنە اۋىسا وتىرىپ ءتىلىمىز حالىقارالىق دەڭگەيدە زور مارتەبەگە يە بولادى. سونىمەن قاتار, بۇل قادام ارقىلى كيىز تۋىرلىقتى قازاق ءوز رۋحانياتىنىڭ تىزگىنىن ءوزى ۇستايدى. ءبىر بۇل عانا ەمەس. مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان قازاق ءتىلىن لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ جوباسى باسقا تىلدەردە سويلەيتىن ادامدارعا ءبىزدىڭ ءتىلدى جىلدامىراق ۇيرەنۋدى ىنتالاندىراتىن نۇسقا رەتىندە قاراستىرىلىپ وتىر. سەبەبى, اتالعان فورما قازىرگى زاماننىڭ تالابىن ەسكەرە وتىرىپ جاسالعان.
قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى مەن ستۋدەنتتەرىنىڭ اراسىندا الەمدىك وركەنيەت كوشىنە ىلەسۋگە باعىتتالعان ستراتەگيالىق ماڭىزى زور قادامعا قاتىستى قىزۋ تالقىلاۋ ءجۇرىپ جاتىر. بىلىكتى ءتىل ماماندارى تاراپىنان ناقتى ۇسىنىستار ايتىلۋدا. مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن بيىكتەتەتىن, قولدانىس اياسىن ارتتىراتىن جاڭا الىپبيگە كوشۋدى بەلگىلەنگەن مەرزىم ارالىعىندا جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ اسىرەسە, پەداگوگ قاۋىمعا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. مەنىڭ ويىمشا, ءبىز بۇنى تالقىلاپ قانا قويماي, ءتيىستى دايىندىق جۇمىستارىن دا جۇرگىزۋىمىز قاجەت.
قازاق ءالىپبيىن 2025 جىلعا قاراي بىرتىندەپ لاتىن ارپىنە كوشىرۋ ماسەلەسىن جۇزەگە اسىرۋدا ماقساتتى ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, لاتىن ءالىپبيىن مەڭگەرتۋ ادىستەمەسى جاسالۋى كەرەك. وسى تۇجىرىمدار نەگىزىندە قوعامعا اسىرەسە, جاستارعا كوپتەگەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزەتىندىگىمىزدى, تىلىمىزدەگى دىبىستىق جۇيەلەردى ناقتى انىقتاپ, قازاق ءتىلىنىڭ جازىلۋى مەن دىبىستالۋ كەزىندە سوزدەر قولدانىسىنداعى ارتىق كىرمە سوزدەردەن ارىلاتىندىعىمىزدى, بولاشاق ءۇشىن الدەقايدا ماڭىزدىراق ەكەندىگىن انىق ءتۇسىندىرۋىمىز قاجەت.
قازىرگى كۇننىڭ باستى ترەندى ۇزدىكسىز دامۋ, نوۋ-حاۋ مەن يننوۆاتسيا بولىپ تابىلادى. جاڭا زاماننىڭ جاستارى وسىنداي وزگەرمەلى ۋاقىتتا ءومىر سۇرۋگە قابىلەتتى بولىپ قانا قويماي, وقيعالار مەن ۇدەرىستەردىڭ ورتاسىندا, كوش باسىندا بولۋى ءتيىس. بۇل تەرەڭ تۇيسىنە بىلگەنگە باسەكەلەستىككە اپارار جولدىڭ باسى, ۇلتتىق كودىمىزدى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋدىڭ نەگىزى. قازىرگى مەملەكەتىمىزگە ۇلتتى ۇيىستىرا الاتىن, تىڭ باعىتتاعى رۋحاني اعىم كەرەك. لاتىن ءارىپىن ەنگىزۋدىڭ باستى وزەگى دە وسىندا جاتىر. سوندىقتان دا جاڭا ءالىپبي ەلىمىز ءۇشىن قاجەتتى, ۋاقىت تالابىنان تۋىنداپ وتىرعان جاڭا اتريبۋت, اسا ماڭىزدى فاكتور دەپ سانايمىن.
گاۋحار الدامبەرگەنوۆا,
قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
