ءبىر جاعىنان پەداگوگيكالىق فورۋم مەگاپوليستەگى «بوبەك» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق, ءبىلىم بەرۋ جانە ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالدى. جيىن جۇمىسىنا «بوبەك» قورىنىڭ پرەزيدەنتى جانە ء«وزىن-ءوزى تانۋ» ادامگەرشىلىك-رۋحاني دامۋ باعدارلاماسىنىڭ اۆتورى سارا نازارباەۆا, الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ قاتىستى.
سونداي-اق حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان مۇعالىمدەر – ادامنىڭ ءوزىن ءوزى جەتىلدىرۋى مەن پسيحولوگيالىق پەداگوگيكادا ءوز ادىستەرىن قالىپتاستىرىپ, وقۋلىقتار جازعان عالىمدار دجۋمساي ات ونگ (تايلاند), شالۆا اموناشۆيلي, پااتا اموناشۆيلي (گرۋزيا), مەيەر مارياننا (كوپەنگاگەن-فرانكفۋرت), فون كالينوۆسكي پەترا (گەرمانيا), يۋليا سەمەندۋەۆا (رەسەي) دجافار ماللاەۆ (رەسەي), ريزا حاليلوۆ (ازەربايجان), كلارا مانسۋروۆا (رەسەي), انگەلينا موگيلەۆسكايا, دەريجان يسكە (بولگاريا) ەكاتەرينا ارتامونوۆا (رەسەي), گالينا نوۆيكوۆا (رەسەي) سىندى پەداگوگيكا سالاسىنداعى تانىمال تۇلعالار قاتىسىپ, شەبەرلىك دارىستەرىن وتكىزدى.
اتالمىش جيىننىڭ ايرىقشىلىعى دا وسىندا, «بوبەك» قورىنىڭ پرەزيدەنتى سارا نازارباەۆا اتاپ وتكەندەي, «...ءبىز الدەقاشان ۇمىتىپ, قاپەردەن شىعارىپ العان عاسىرلار بويعى رۋحاني-ادامگەرشىلىك ءبىلىمدى قايتا جاڭعىرتۋ كەرەك. مىنە, قازىرگى قوعامعا جەتىسە بەرمەيتىن رۋحاني دىڭگەك وسى بولسا كەرەك», دەيتىن تۇجىرىمى ۋاقىتپەن ۇندەسىپ جاتىر.
وسىلايشا الدىمەن ىزگىلىك پەن سۇيىسپەنشىلىكتى مۇرات تۇتقان ادامگەرشىلىك پەن مەيىرىمدىلىكتىڭ ەڭ ۇلى قاعيدالارى ەلىمىزدىڭ «بوبەك» بالالار قورىنىڭ نەگىزىنە اينالعانىنا 20 جىل تولدى.
«بوبەك» قورىنىڭ پرەزيدەنتى سارا نازارباەۆا ورتالىقتىڭ العاشقى كۇننەن بەرگى اسا ماڭىزدى مىندەتى – جوعارى ءبىلىمدى, دەنساۋلىعى مىقتى ءارى رۋحاني دامىعان تۇلعا قالىپتاستىرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. رەسپۋبليكا مۇعالىمدەرىن ەمەن-جارقىن, بۇكپەسىز سۇحباتتار قۇرۋعا شاقىردى.
«دۇرىس ۇيىمداستىرىلعان ءبىلىم جالپى ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتارىنان تۇرادى. تەك ءبىلىم ارقىلى عانا ءبىز قوعامدا رۋحاني بايلىقتى قالىپتاستىرىپ, ءار ادامنىڭ بويىنداعى ەرەكشە قاسيەتتەردى تانيمىز ءارى جۇزەگە اسىرامىز, سونىڭ ارقاسىندا مەملەكەتكە, بارشا ادامدارعا پايداسىن تيگىزۋگە ىقپال ەتەمىز», دەيدى سارا الپىسقىزى.
نە دەسەك تە, قازاقستانداعى «بوبەك» ورتالىعى قۇرامىنا بالالار باقشاسى, گيمنازيا مەن كوللەدج ەنگەن جاڭا تيپتەگى ايرىقشا ءبىلىم كەشەنى ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. الەمدىك ءبىلىم بەرۋدىڭ باي تاجىريبەسى دە قايتادان ءبىلىم بەرۋ ىسىندەگى ادامگەرشىلىگى جوعارى جانە رۋحاني جاعىنان دامىعان تۇلعا قالىپتاستىرۋ قاعيداسىنا ورالىپ وتىر.
ماسەلەن, سارا الپىسقىزىنىڭ «بىزدەر قانداي اتا بولساق تا, الدىمەن بالالارىمىزدىڭ باسقالاردان ارتىق, تاپقىر, تالانتتى بولعانىن قالايمىز. الايدا, قىمباتتى دوستار, ءبىرىنشى ءبىز بۇل جايىندا ەمەس, بالالارىمىزدىڭ جاقسى ادام بولعانىن ارمانداۋىمىز كەرەك. ونىڭ اينالاسىنا جاقسىلىق جاساۋى, قوعامعا زيانىن ەمەس, پايداسىن كەلتىرۋى جايىندا ويلانۋىمىز كەرەك», دەگەنىمەن شاكىرت تاربيەلەيتىن ءاربىر مامان كەلىسەدى.
سونىمەن سالتاناتتى تۇردە اشىلعان حالىقارالىق پەداگوگتار فورۋمىندا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ قۇتتىقتاۋ جەدەلحاتىن وقىپ بەردى.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ جەدەلحاتىندا «بوبەك» قورى قۇرىلعان كەزەڭنەن باستاپ بالالاردىڭ قۇقىعى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ جۇمىستارىن اتقارىپ كەلەدى. سارا الپىسقىزى, ءسىز قور قۇرىلعان ساتتەن باستاپ بالالارعا ادامگەرشىلىك, رۋحاني تاربيە بەرۋدىڭ جانە ولاردىڭ جان-جاقتى جەتىلگەن تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىنىڭ جارشىسى بولىپ كەلەسىز», دەلىنگەن.
قاراپ وتىرساق, «بوبەك» ءوزىنىڭ دامۋ جىلدارىندا بالالاردىڭ ساۋىقتىرۋ-بەيىمدەۋ ورتالىعىنان وزەكتى عىلىمي-تاجىريبەلىك, ءبىلىم بەرۋ جانە ساۋىقتىرۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىراتىن كوپبەيىندى كەشەنگە اينالدى. مۇندا وتاندىق ءبىلىم سالاسى ءۇشىن جاڭا ستاندارتتار, وقۋ باعدارلامالارى مەن ادىستەمەلىك ادەبيەتتەر جاسالادى. سارا نازارباەۆانىڭ باسشىلىعىمەن ء«وزىن-ءوزى تانۋ» رۋحاني-ادامگەرشىلىك باعدارلاماسى بويىنشا بارلىق وڭىرلەردە قاناتقاقتى مەكتەپتەر اشىلدى.
ء«وزىن-ءوزى تانۋ» باعدارلاماسى ەلىمىزدىڭ بارلىق مەكتەپتەرىنىڭ وقۋ پروتسەسىنە ەنگىزىلگەن. الماتىدا بۇل باعىت بويىنشا 8 قاناتقاقتى وقۋ ورنى جۇمىس ىستەيدى. قالانىڭ 817 پەداگوگى ء«وزىن-ءوزى تانۋ» ءپانىن وقىتادى, 525 ارنايى كابينەتتەر بار, بيىلعى جىلى وسى باعدارلاما بويىنشا 194 پەداگوگ بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋ كۋرستارىندا بولدى, دەيدى قالا باسشىسى..
الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك قالانىڭ ءبىلىم بەرۋ كورسەتكىشتەرىنە تەڭدەسسىز ۇلەس قوسقان ء«وزىن-ءوزى تانۋ» باعدارلاماسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. الماتىلىق وقۋشىلار 6 جىل قاتارىنان ۇبت تاپسىرۋدا كوشباسشى بولدى. 15 جىل بويى رەسپۋبليكالىق عىلىمي جوبالىق كونكۋرستاردا ءبىرىنشى ورىندى يەلەنۋدە. قالا وقۋشىلارى 12 جىلدان بەرى رەسپۋبليكالىق وليمپيادادا كوماندالىق ءبىرىنشى ورىندى, ال 11-سىنىپ وقۋشىلارى اراسىندا وتكەن پرەزيدەنتتىك وليمپيادادا ءتورت جىل قاتارىنان ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ الدى.
«بۇگىنگى كۇنى جالپى ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتار كەي رەتتە توقىراۋعا ۇشىراي باستاعاندا ء«وزىن-ءوزى تانۋ» باعدارلاماسى جان-جاقتى تۇلعا قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى پاندەرىنىڭ بىرىنە اينالدى. ء«وزىن-ءوزى تانۋ» ناعىز ادام بولۋعا, اينالاداعى الەمدى جەتە تانۋعا جانە باعالاۋعا, ۇزدىك, ءبىلىمدى, اشىق بولۋعا, وتانعا رياسىز قىزمەت ەتۋگە باۋليدى», دەيدى الماتى اكىمى.
شاھار باسشىسى ءبىلىم بەرۋدىڭ باستى باعىتتارى تۋرالى ايتا كەلە, مۇعالىمدەردى شاتتىققا بولەگەن جاقسى جاڭالىقتى جاريالادى. قالالىق اكىمدىك جەكە ينۆەستورلاردىڭ دەمەۋشىلىگىمەن «بوبەك» قورىنىڭ مەرەيتويىنا وراي ۇزدىك ۇستازدارعا تاعى دا 5 پاتەردىڭ كىلتىن ۇسىندى.
جانە ايتا كەتەرلىگى, باستاۋىندا سارا الپىسقىزى نازارباەۆا تۇرعان «SOS بالالار اۋىلدارى» دا وزدەرىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ ءوتتى. «SOS بالالار اۋىلدارى» بالالار ۇيلەرىنىڭ ءتيىمدى بالاماسىنا اينالدى. مۇندا اتا- اناسىز قالعان بالالار جاڭا وتباسىنا يە بولىپ, ءۇي جىلۋىنا بولەنەدى.
قورىتا كەلگەندە, رۋحاني-ادامگەرشىلىك ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وتكەن فورۋمدا «جۇرەك سىرىن سۇيىسپەنشىلىكپەن اشۋ...» ءفيلمى كورسەتىلىپ, ەلىمىزدەگى پەداگوگيكا سالاسىنىڭ عالىمدارى ءسوز الدى.
فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سەرىك نۇرمۇراتوۆ «رۋحاني جەتىلۋ – ادام بولمىسى مەن بولاشاعىنىڭ نەگىزى» دەيتىن ىزدەنىستەرىمەن ءبولىستى. ال پروفەسسور گرەتا سولوۆەۆا «اقپاراتتىق تەحنولوگيالار داۋىرىندەگى ءوزىن ءوزى تانۋ: ءمان-ماعىنا تابۋ» ماسەلەسى تۇرعىسىندا ءسوز قوزعاسا, «وقۋلىق» رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءادىلحان دۇيسەبەك «پوستيندۋستريالىق قوعامعا ءوتۋ جاعدايىندا ءبىلىم بەرۋدەگى پاراديگمالىق ترانسفورماتسيالار» تاقىرىبىن قاۋزادى.
كەزەگىمەن ءسوز العان پارامەنت ءماجىلىسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا يسيمباەۆا وسى جيىرما جىلدىڭ اياسىندا مىڭداعان بۇلدىرشىندەر «بوبەك» ۇعپببسو-دا ايرىقشا ءبىلىم الىپ, ءوزىن-ءوزى تانۋ دارىستەرى تۇراقتى وزگەرىپ وتىرعان الەم جاعدايىندا ادامنىڭ تولىققاندى جولىنداعى جان-جاقتى مۇمكىندىكتەردى قامتيتىن بولاشاقتىڭ ءبىلىم بەرۋ مودەلىنىڭ نەگىزىنە اينالعانىن اتاپ ءوتتى.
قازاقستانداعى بۇۇ (يۋنيسەف) بالالار قورىنىڭ وكىلى يۋري وكساميتنىي دا «بوبەك» ورتالىعىنىڭ وزىندىك ورنىنا توقتالىپ ءوتتى.
پلەنارلىق وتىرىستا شەتەلدىك عالىمدار قازىرگى ىزگىلىك پەداگوگيكاسى, ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدىڭ رۋحاني-ادامگەرشىلىك اسپەكتىلەرى, وتباسىلىق سيمفونيا مەن وتباسىلىق كونستيتۋتسيا جايىندا باياندامالار جاساپ, وي ءبولىستى.
بەس كۇنگە سوزىلعان فورۋم دۇيسەنبى كۇنى سالتاناتتى تۇردە جابىلادى. حالىقارالىق فورۋمنىڭ جۇمىسى باياندامالار مەن شەبەرلىك ساباقتاردى عانا ەمەس, كونتسەرتتىك باعدارلامالار مەن قوشەمەتتى ماراپاتتاۋلاردى دا قامتىدى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
سۋرەتتى تۇسىرگەن
يۋري بەككەر
