حالىقارالىق ورنيتولوگتەر وداعىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, 2017 جىلدىڭ ءساۋىرى سوڭىنا دەيىن قۇستاردىڭ 10681 ءتۇرى بەلگىلى بولىپ وتىر. ال حيرت ساپانوحەنىڭ ەسەبىندە 7200 قۇس ءتۇرى بار. بۇل كەندى التايداعى قارا ۇبەنىڭ ساعاسىنان ىزدەگەن نىسانى شەتەلدىك عالىمنىڭ قازاقستاننىڭ شىعىس وڭىرىندە كەزىگۋى مۇمكىن دەگەن جورامالى ءدوپ كەلدى. بەلگيا مەن نيدەرلاند ەلىنەن جاساقتالعان اۋەسقوي قۇستى باقىلاۋشىلار توبى بەلگىلى بيولوگ حيرت ساپانوحەنىڭ جەتەكشىلىگىمەن قازاقستانعا ارنايى ساپارمەن كەلگەن بولاتىن. الدىمەن تانىمال عالىمنىڭ جەتەكشىلىگىمەن 16 اۋەسقوي قۇس باقىلاۋشىلارى قورعالجىن قورىعىندا بولدى. سودان شىعىس قازاقستانداعى كاتونقاراعايعا ساپارلاۋعا جول تۇسكەن. ريددەر قالاسىنىڭ ماڭىنداعى «قارا ۇبە» دەمالىس بازاسىنىڭ اۋماعىندا ىزدەگەن قۇستارىن تاپتى. ءبىزدىڭ ەلىمىزگە ورنيتولوگيالىق تۋريزممەن كەلگەن قۇس باقىلاۋشىلار قۇستىڭ 191 ءتۇرىن كورۋگە مۇمكىندىك الدى. بۇل ساپاردىڭ نەگىزگى ماقساتىنا اينالعان قىزىلمويىن بۇلبۇل قۇستى (Luscinia calliope لاتىنشا) ىزدەپ, وسى وڭىرگە كەلگەن. بۇل ساپار دا تابىسسىز بولعان جوق, ەسەسىنە 191 قۇستى كوردى. اۋەسقوي باقىلاۋشىلار كاتونقاراعاي ۇلتتىق پاركىن عاجاپ وڭىرگە ەنگەندەي بولىپ ارمانسىز ارالادى. بەلگيالىق عالىم بيولوگ حيرت ساپانوحە اڭگىمەلەگەندەي, «بۇل وڭىردە كەزىككەنىمىزگە قۋانىشتىمىز, نەگىزى قىزىل مويىن بۇلبۇل قۇستى ءۇندىستاننان, گيمالاي تاۋلارىنان, تايلاندتان كەزىكتىرۋگە بولادى. اماندىق بولسا ءالى دە جول تۇسەر دەگەن ويدامىن, بالقاش كولىنىڭ ماڭايىندا سەكسەۋىل بۇتالارىنا قانىپ الىپ, قۇيقىلجىتقان قىزىلمويىن بۇلبۇل قۇستاردى كورۋدى جازسىن دەپ تىلەيىك, ەكى ەلدىڭ دوستىعىنا شىن كوڭىلدەن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن...». «قازاقستانداعى دالالىق ايقىنداۋىشتا سۇر تورعاي (Emderiza spodocephala) بايىپتالعان ەكەن. بۇل بىردە زايسان قازانشۇڭقىرىندا كەزىككەن (زاسەلەسكي, 1931), تاشكەنت جاعىندا ۇشىپ بارا جاتىپ ەكى رەت ۇشىراسقان, ن.ا.زارۋدنىي ء(Cاۋىر, 1912, قازان 1913)», دەپ جازادى «ايف» گازەتى.
ازىرگە كوگىلدىر بۇلبۇل قۇستى كورە الدىڭىز با؟ اينالاڭىزدان باعامداي ءجۇرىڭىز, بالكىم اڭعارىپ تا جۇرگەن شىعارسىز! تابيعات بايلىعى, شىركىن, قۇسقا دا اۋىپ تۇرادى ەكەن-اۋ!
تاڭدانباي كورىڭىز... بەلگيالىق قۇس باقىلاۋشىلار دەسانتى ءبىزدىڭ ولكەمىزگە قۇس كورۋگە كەلدى. قالاي تاڭىرقامايسىز...
ساپارباي پارمانقۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
