ءىس-شاراعا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى قايرات بايبوسىنوۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, پروفەسسور تۇرار الىپباەۆ, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى گۇلجان جۇماشەۆا, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى اينۇر قاسابەكوۆا, سونداي-اق, اتالعان وقۋ ورنىنىڭ ستۋدەنتتەرى قاتىستى.
القالى جيىندى جۇرگىزگەن اينۇر قاسابەكوۆا «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىنداعى باستامالار ارقىلى قازاقستان دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلاتىنىن ايتتى.
«قازاقستان بۇگىندە دامىعان 50 ەلدىڭ قاتارىنا ەندى. ەندى 30 مەملەكەتتىڭ تىزىمىنە ەنۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. ول قولىمىزدان كەلەتىنىنە سەنىمدىمىن. بۇل تۇستا ەلباسىنىڭ باعدارلامالىق ماقالاسىنىڭ ورنى زور. اسىرەسە, لاتىن الىپبيىنە كوشۋ تۋرالى باستاماسى بۇگىندە كەڭ قولداۋعا يە بولدى. الەمدىك ساراپشىلار دا بۇل يدەيانى قۇپتاپ وتىر», – دەدى اينۇر قاسابەكوۆا.
ءوز كەزەگىندە وقۋ ورنىنىڭ تاربيە جۇمىسى جونىندەگى پرورەكتورى تۇرار الىپباەۆ ستۋدەنتتەر اراسىندا مۇنداي باسقوسۋلار ءجيى بولىپ تۇراتىنىن ايتتى.
«لاتىن ءالىپبيىنىڭ بولاشاعى زور ەكەنىنە سەنىمدىمىن. بۇل الفاۆيت بىزگە شەت تىلدەرىن ۇيرەنۋىمىزگە سەپتىگىن تيگىزەدى. ءوزىم تاربيە ىسىنە جاۋاپتى بولعاننان كەيىن ستۋدەنتتەرمەن تىعىز بايلانىستامىن. قازىر ءبىلىمدى جاستار كوپ. ولاردىڭ اراسىندا كىتاپقۇمار جانداردىڭ كوپ ەكەنىن بايقايمىن. مىنە, وسىنداي وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ىزىمىزدەن كەلە جاتقانىنا قاراپ قۋانامىن. ولارعا دۇرىس باعىت-باعدار بەرۋ ءبىزدىڭ موينىمىزدا», – دەدى تۇرار الىپباەۆ.
ال ءداستۇرلى ونەردى دارىپتەۋشى قايرات بايبوسىنوۆ ەڭ الدىمەن قازاق ءتىلى ماسەلەسىنە توقتالدى. جينالعان قاۋىمعا بىرنەشە جىل بۇرىن دانەش راقىشەۆ اتىنداعى كونكۋرستا باس جۇلدەنى يەلەنگەن جاپون ءانشىسى تاكاشاحي ناوكي جايلى اڭگىمەلەپ بەردى. ونىڭ قازاق تىلىندە تازا سويلەيتىندىگىنە, دومبىرامەن ءان شىرقاعانىنا تاڭدانىسىن جاسىرا الماعانىن ايتتى. سونداي-اق, جينالعان جۇرتقا ەرتەرەكتە ساكەن سەيفۋلليننىڭ رەسەيدە لاتىن ارپىندە شىققان جيناعىن كورسەتتى.
«جۇمىس بابىمەن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە باردىم. سول كەزدە بايقاعانىم, جەرگىلىكتى تىلدە سويلەمەسەڭ ەشقاشان ساعان قۇرمەتپەن قارامايدى. ءبىز دە سول كۇنگە جەتۋىمىز كەرەك. بۇل رەتتە لاتىن ءالىپبيىنىڭ ورنى ەرەكشە», – دەدى قايرات بايبوسىنوۆ.
ال فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى گۇلجان جۇماشەۆا قازاق ءتىلى لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ارقىلى جاڭا ءبىر دەڭگەيگە كوتەرىلەتىنىن جەتكىزدى.
«بۇگىندە قازاق ءتىلى ءالى دە بولسىن كەنجەلەپ جاتقانى جاسىرىن ەمەس. لاتىن قارپىنە كوشۋ ارقىلى بۇل قيىندىعىمىزدى شەشە الامىز. سەبەبى, لاتىن الىپبيىمەن قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋدىڭ جولى وزگەشەلەۋ. ءبىز كيريلليتسا ارقىلى ەكى تىلدە جازامىز. ال بۇل تۇستا ولاي ەمەس. ەلباسىمىز «بولاشاق – ءبىلىمدى جاستاردىڭ قولىندا» دەپ ەرەكشە ايتقان ەدى. بىزگە ەلىن, ۇلتىن ويلايتىن ءبىلىمدى جاستار قاجەت», – دەدى گۇلجان جۇماشەۆا.
وسىدان كەيىن ستۋدەنتتەر لاتىن ءالىپبيى جايلى ويلارىن ورتاعا سالدى.
«لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ تۋرالى ماسەلە ەگەمەندىك العان جىلدان بەرى كوتەرىلىپ كەلەدى. شىنىن ايتقاندا ءالىپبي اۋىستىرۋدىڭ ساياساتقا دا, وزگە ەشنارسەگە دە قاتىسى جوق. ەڭ باستىسى – زامان تالابى. بۇل باستاما ارقىلى قازاق ءتىلى جاڭا ءبىر دەڭگەيگە كوتەرىلەتىنىنە سەنىمدىمىن», دەدى مادەنيەتتانۋ سالاسىنىڭ ستۋدەنتى ايبولات وسپانوۆ.
ال ارت-مەنەدجمەنت سالاسىنىڭ ستۋدەنتى كارينا يۋسۋپوۆا جاڭا ءالىپبي جاستاردىڭ قازاق ءتىلىن تەز ۇيرەنۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.
«سولتۇستىك وڭىردەن كەلگەندىكتەن قازاق تىلىندە ەركىن سويلەي المايمىن. بۇل ولقىلىعىم ءۇشىن قىسىلامىن. لاتىن گرافيكاسى ارقىلى قازاق ءتىلىن مەيلىنشە تەرەڭىرەك ۇيرەنۋ ماعان ەرەكشە ءبىر ستيمۋل بولارى انىق», – دەدى كارينا يۋسۋپوۆا.
ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا: «قازاق ءتىلىن بىرتىندەپ لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ جۇمىستارىن باستاۋىمىز كەرەك. ءبىز بۇل ماسەلەگە نەعۇرلىم دايەكتىلىك قاجەتتىگىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ, بايىپپەن قاراپ كەلەمىز جانە وعان كىرىسۋگە تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى مۇقيات دايىندالدىق. 2025 جىلعا قاراي ءىس قاعازدارىن, مەرزىمدى ءباسپاسوزدى, وقۋلىقتاردى, ءبارىن دە لاتىن الىپبيىمەن باسىپ شىعارا باستاۋعا ءتيىسپىز. ال 2017 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن عالىمداردىڭ كومەگىمەن, بارشا قوعام وكىلدەرىمەن اقىلداسا وتىرىپ, قازاق ءالىپبيىنىڭ جاڭا گرافيكاداعى بىرىڭعاي ستاندارتتى نۇسقاسىن قابىلداۋ كەرەك», – دەدى.
ايان ءابدۋالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
