قازاقستان • 19 قازان, 2017

ۇلتتىق مۋزەيدە لاتىن ءالىپبيىنىڭ ەكىنشى نۇسقاسى تالقىلاندى

341 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇلتتىق مۋزەيدە  جازبا ەسكەرتكىشتەردى زەرتتەۋ ءبولىمىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن « ۇلى دالا بولاشاعىنا قادام – لاتىن ءالىپبيى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ءوتىپ, قاتىسۋشىلار ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعى جۋىردا عانا ۇسىنعان لاتىن ءالىپبيىنىڭ ەكىنشى نۇسقاسىن تالقىلادى.

ۇلتتىق مۋزەيدە لاتىن ءالىپبيىنىڭ ەكىنشى نۇسقاسى تالقىلاندى

لاتىن الىپبيىنە قاتىستى قوعامدىق تالقىلاۋ قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. قىركۇيەكتىڭ باسىندا پارلامەنت ماجىلىسىندە تالقىلانعان ءالىپبيدىڭ جالپى قوعامنان قولداۋ تاپپاي قالۋىنىڭ ءوزى كوپ جايتتى اڭعارتسا كەرەك. ال, ەكىنشى نۇسقانىڭ دا ارتىقشىلىقتارى مەن كەمشىلىكتەرى وسى كەزدە زيالى قاۋىم تاراپىنان سارالانۋدا. سونداي تالقىلاۋدىڭ ءبىرى جوعارىدا ايتىلعان دوڭگەلەك ۇستەلدە جالعاسىن تاپتى. شاراعا نەگىزىنەن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى مەن ەلوردالىق مەكتەپتەردىڭ وقىتۋشىلارى, سونداي-اق, مەكتەپ وقۋشىلارى قاتىستى. وقۋشىلار بۇل جەردە تەك تىڭداۋشىلار بولعانىن اتاپ وتكەن ءجون. نەگىزگى بايىپتى بايلامدار عالىمدار تاراپىنان ايتىلدى.

ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, ف.ع.ك راحىمجان تۇرىسبەك وتكەن عاسىردىڭ 26-شى جىلى باكۋدە وتكەن تۇركولوگتار جيىنىنا قازاق وقىمىستىلارىنىڭ دا بەلسەندى قاتىسقانىن اڭگىمەلەي كەلە, احمەت بايتۇرسىنوۆ, ءنازىر تورەقۇلوۆ, ەلدەس وماروۆ سىندى قايراتكەرلەر باستاعان قازاق زيالىلارىنىڭ ءاربىر ءارىپ ءۇشىن پىكىرتالاستارعا بارعانىن ايتتى. «جازۋشىلار, قايراتكەرلەر ءاربىر ءارىپ ءۇشىن جان الىپ, جان بەرىستى. بۇل زاڭدى دا ەدى. ويتكەنى ءارىپ دەگەنىمىز – ءتىل. ءتىل دەگەنىمىز – ۇلتتىڭ جانى»-دەدى پروفەسسور. ول وسى ورايدا ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعى ۇسىنعان لاتىن ءالىپبيىنىڭ ەكىنشى نۇسقاسىنىڭ ءبىرىنشى نۇسقادان الدەقايدا كوڭىلگە قونىمدى ەكەنىن جەتكىزدى. ايتسە دە وتىز ەكى ءارىپتى جيىرما بەس ارىپكە قىسقارتۋعا بولاتىنىن ايتىپ, ءوز ۇسىنىسىمەن ءبولىستى.

ال, استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى مۇحامبەديا احمەتوۆتىڭ ەكىنشى نۇسقا توڭىرەگىندەگى پىكىرى تومەندەگىدەي بولدى: «مەن ءتىل مامانى ەمەسپىن. دارىگەرمىن. ءارىپتى ءتىل ماماندارى جاساۋ كەرەك. بىراق, تۇتىنۋشى رەتىندە ءوز پىكىرىمدى ايتۋعا قۇقىعىم بار. احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ ء«بىر ءارىپ – ءبىر دىبىس» دەگەنىن قولدايمىن. ءوزىمىز ديگرافتان قۇتىلا الماي وتىرعاندا, بەينەلەپ ايتقاندا بالاقتاعى ءبيتتى باسقا شىعاردىق. اپوستراف دەگەنىمىزبەن, ءۇتىردىڭ اتى ءۇتىر. مەن نەگە ءبىر ءارىپتى جازۋ ءۇشىن كلاۆياتۋرانى ەكى-ءۇش رەت شۇقۋىم كەرەك؟»-دەگەن مۇحامبەديا احمەتوۆ قازىر ونسىز دا تيرە مەن دەفيستى كومپيۋتەردە جازۋدىڭ قيىنشىلىعى بار ەكەنىنە توقتالدى. فيلولوگتاردىڭ  «ك» ارپىنە وكشە سالىپ «ق»-نى جاساعانداي, «و» ارپىنە بەلبەۋ سالىپ ء«و»-ءنى جاساعانداي ارىپتەر جاساپ, ءۇتىر بولسىن, باسقا دا يرەك سىزىقتار بولسىن, الگى ءبىر ارىپكە «بايلانىپ» تۇرۋى قاجەتتىگىن مالىمدەدى. سونداي-اق, پروفەسسور كىم بولسا دا فيلولوگتاردى تىڭداۋ قاجەتتىگىنە باسا توقتالدى.

 جالپى, دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلاردىڭ پىكىرى ا.بايتۇرسىنوۆتىڭ «ارىپكە بولا ءتىلدى بۇزبايدى» دەگەن پىكىرىنىڭ توڭىرەگىندە ۇشتاستى.

سوڭعى جاڭالىقتار