قازاقستان • 19 قازان, 2017

تۇرىك تۋىستاردىڭ ءتالىمى

580 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

تۇركيا ەكونوميكاسىن دامىتىپ وتىرعان سالانىڭ ءبىرى – اۋىل شارۋاشىلىعى. بۇل ەلدە قازىرگى تاڭدا 28,5 ملن گەكتار جەرگە ەگىن ەگىلسە, ونىڭ 5 ملن گەكتارعا جۋىعى – سۋار­مالى القاپ. باسىم داقىلدار قاتارىندا بيداي, ارپا, س ۇلى, جۇگەرى, تارى, كۇرىش بار. قانت قىزىلشاسى, تەمەكى, شاي, كۇنباعىس سەكىلدى تەحنيكالىق داقىلدار دا ەگىلەدى. تۇركيانىڭ ءجۇزىم, ءىنجىر, تسيترۋس, ءزايتۇن, گرەك جاڭعاعىن وسىرۋمەن دە اتى شى­عىپ كەلەدى. ماسەلەن, بۇل ەل ءىنجىر وندىرۋدەن الەم بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا بولسا, ءزاي­تۇن مايىنىڭ ەكسپورتى جونىنەن يسپانيادان كەيىنگى ەكىنشى ورىندى يەلەنىپ وتىر.  

تۇرىك تۋىستاردىڭ ءتالىمى

جۋىقتا ەلىمىزدىڭ «اتامەكەن» ۇكپ بىلىك­­­تى­ل­ىك ورتالىعىنىڭ وسىمدىك شارۋاشى­لى­عى بو­ي­ىنشا ساراپشىلارى تۇركيانىڭ اۋىل­­شارۋاشىلىق داقىلدارىن وسىرۋدەگى ءىس-تاجىري­بەسىمەن تانىسىپ قايتتى. سونداي-اق وسى ەلدەگى ايدىن پروۆينتسياسى سوكە قالاسىندا ورنالاسقان ءبىلىم تاراتۋ ورتالىعىندا (تاەم) بولىپ, تاعىلىمدامادان ءوتتى.

ءىسساپار بارىسىندا تاەم تاجىريبەلى ماماندارى, ايدىن ۋنيۆەرسيتەتى اۋىلشارۋا­شىلىق فاكۋلتەتىنىڭ پروفەسسورلارى ءبىزدىڭ ساراپشىلارىمىزعا مايلى, ءداندى, جەمشوپ داقىلدارى شارۋاشىلىعىنداعى تۇقىم دا­يىن­­­داۋ, كوكونىس, ينتەنسيۆتى باۋ-باقشا ءوسى­رۋ, كوو­پەراتسيا ماسەلەلەرىن قامتىعان تەو­ريا­­­­لىق دارىستەر وقىدى جانە ولاردى ناق­تى تاجى­­ريبە جۇزىندە كورسەتتى. ءبىزدىڭ ساراپشى­لارى­مىز ورگانيكالىق ەگىنشىلىككە با­عىت­تال­­عان فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتا, ورگاني­كا­لىق ءزاي­تۇن مايىن وڭدەيتىن ءوندىرىس ورنىن­دا, ءشيت­تى ماقتانى وڭدەۋ, قاپتاۋ, تاسى­مال­داۋمەن اي­نا­لىساتىن مەكەمەدە, اۋىل­شارۋا­شىلىق تەح­نيكالارىن شىعاراتىن زاۋىت­تا, ءىنجىر عى­لىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا, قىزا­ناق وسىرۋ­مەن اينالىساتىن, جىلىجايدا, اۋىل­شا­رۋا­شىلىق داقىلدارىن سۋارۋ جۇيەلەرى اۆتو­ماتتاندىرىلعان «اقىلدى اۋىلدا» بولدى.

وقۋ كۋرسىنا قاتىسۋشىلار ايدىن پروۆين­تسيا­سىنىڭ ەكى وكرۋگىنىڭ اۋدان باسشىلارىمەن, سوكە اۋىلشارۋاشىلىق اسسوتسياتسياسىنىڭ توراعاسىمەن, اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىن شىعاراتىن زاۋىت ديرەكتورىمەن كەزدەستى.

تۇركياعا بارىپ, تاعىلىمدامادان وتكەن ازاماتتارمەن جولىعىپ, ولاردىڭ پىكىر­لەرىن تىڭداپ كورگەن ەدىك.

 

 سەرىك جانتاسوۆ, 
جىلىجايداعى كوكونىس داقىلدارى بويىنشا ساراپشى: 

– مەنى قىزىقتىرعانى كوكونىس جيناۋعا ارنالعان تەحنيكالار بولدى. جەرگىلىكتى شاعىن زاۋىتتا كوكونىس تۇرلەرىن جيناۋعا, تاسى­مال­داۋعا ارنالعان تەحنيكالار جاسالىپ, فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتارعا قولجەتىمدى باعا­عا ساتىلادى ەكەن. مەن بۇدان كوپ وي ءتۇي­دىم. ماسەلەن, ءبىزدىڭ شارۋالار, ادەتتە, رەسەي مەن بەلارۋس ەلدەرىنىڭ تەحنيكا­لارىن وتە قىمبات باعاعا ساتىپ الادى. ونىڭ ۇستىنە ول تراكتورلار تەك ءبىر عانا قىزمەت اتقارا­دى. ال سوكە زاۋىتىنان شىققان تراكتور­لار بىرنەشە قىزمەت اتقارادى ەكەن, ءارى باعا­سى دا نارىقتاعى باعادان الدەقايدا تومەن. تۇر­كيا­نىڭ وسى تاجىريبەسى مەنى قاتتى قىزىقتىردى.

 

مارات تاشمۇحامەدوۆ, 
مايلى داقىلدار بويىنشا ساراپشى: 

– ءونىمدى وڭدەۋ مەن تاسىمالداۋ ەكسپورت, يم­پورت باعىتى تۇركيادا قالىپتى جولعا قويى­لىپتى. اۋىل شارۋاشىلىعى فەرمەرلەرى قار­بىز­­دى كەپتىرۋ تەحنولوگياسىمەن تانىس­تىر­دى. ءبىزدىڭ وڭتۇستىك ايماقتاردا وسى تەحنو­لو­گيانى پاي­­دالانسا, ءبىز بۇدان كوپ ۇتار ەدىك. ويتكەنى كەپ­تى­رىلگەن قاربىزدى قىستا ساقتاپ, جەۋگە بولادى. 

 

مارات جاداەۆ, 
وسىمدىك شارۋاشىلىعى بويىنشا دەپارتامەنت ديرەكتورى: 

– تۇركيا – الەمدە اۋىل شارۋاشىلىعى دامى­­عان قۋاتتى مەملەكەتتىڭ ءبىرى. تاعىلىم­داما ماقساتى – تاجىريبە الماسۋ بولعاندىقتان وتان­دىق ساراپشىلارىمىزدىڭ تۇركيالىق ارىپتەس­تەرىنەن ۇيرەنگەندەرى كوپ بولدى, ۇيرەتەرى دە بار ەكەن. تابيعي ەرەكشەلىكتەرگە جان-جاقتى بەيىم­دەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى تۇقىم شارۋا­شىلىعىن دامىتۋدا وزىق تەحنولوگيامەن كەلە جاتقاندىعىنا كوز جەتكىزىپ قايتتىق.

ماسەلەن, ءبىز بارعان شارۋاشىلىقتاردىڭ بار­لىعىندا دەرلىك شارۋالارعا, ستۋدەنتتەرگە, ءبىز سياقتى ساراپشىلارعا ارنالعان وقىتۋ بازا­لارى جۇمىس ىستەيدى ەكەن. ياعني ونداعى شارۋا­لار جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن الدىمەن وقىتىلا­دى. مۇنىڭ ءوزى ادامداردى جاڭا تەحنولوگيالار­مەن جۇمىس ىستەۋگە يتەرمەلەيدى.

 

تالعات ءابساتتار
وسىمدىك شارۋاشىلىعى بويىنشا دەپارتامەنتتىڭ مەنەدجەرى: 

– تۇرىك تەحنولوگياسى جوعارىلاپ كەتكەن ەكەن. بەلگىلى ءبىر باعىتتاردى قامتىپ زەرتتەۋ­لەر­گە باعىتتالعان «اقىلدى اۋىلدار» بۇتىندەي اۆتو­ماتتاندىرىلعان. ىنجىرگە ارنالعان عىلى­مي زەرتتەۋ ينستيتۋتى جەرگىلىكتى جەمىس اعا­شىن ءوسىرىپ قانا قويماي, ارنايى مۇراجاي دا اشىپتى. وندا باعزى زامانداردان بەرگى ءداستۇر بويىن­شا ءىنجىر مايىن وندىرەتىن قۇرىلعىلار, سوقالار, ءشوپ تايلاۋ قۇرالدارى, شەلەك, تاباق­تار ەكسپونات رەتىندە كونەنىڭ سىرىن شەرتەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار