كومىر مەن بەنزين جايى قاتاڭ باقىلاۋدا
جيىننىڭ كۇن تارتىبىنە كوشپەس بۇرىن ۇكىمەت باسشىسى بۇعان دەيىنگى وتىرىستا دا قىزۋ تالقىلانعان جانار-جاعارماي جانە كومىر تاپشىلىعىنا قاتىستى ماسەلەنى تاعى ءبىر پىسىقتاپ الدى. وتكەن جيىندا بەرىلگەن تاپسىرمالارعا قاتىستى قولعا الىنعان شارالار جونىندە ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ, ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين, «قتج» ۇك» اق باسقارما توراعاسى قانات الپىسباەۆ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرلان قوشانوۆ جانە استانا اكىمى اسەت يسەكەشەۆ باياندادى.
ب.ساعىنتاەۆ ىشكى نارىقتى مۇناي ونىمدەرىمەن جانە كومىرمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەكە باقىلاۋىندا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا وتىن تاپشىلىعىنا جول بەرمەۋ بويىنشا تاعى دا تاپسىرمالار بەرىلدى جانە ولارعا تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزىلەتىنى ايتىلدى. سونداي-اق تابيعي مونوپوليالار سالاسىنداعى باقىلاۋشى ورگاندارعا باعا كەلىسىمدەرىن انىقتاۋ بويىنشا جۇمىستى جالعاستىرۋ تاپسىرىلدى. ىشكى نارىقتا ججم مەن كومىردىڭ تاپشىلىعىن تۋدىرماۋ بويىنشا ماسەلەلەردى ۇيلەستىرۋ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسقار مامينگە جۇكتەلدى.
ءوسىم جاقسى بولعالى تۇر
وتىرىستا بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار-قىركۇيەك ايلارىنداعى قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ قورىتىندىسى جايىندا ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ باياندادى. ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, قازاقستان ەكونوميكاسى قاڭتار-تامىز ايلارىندا جيناقتالعان ءوسىم قارقىنىن 4,3 پايىز دەڭگەيىندە ساقتاعان. بۇعان ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىق پەن ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىك, سونداي-اق سىرتقى نارىقتارداعى قولايلى جاعدايلار ىقپال ەتۋدە. مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالار اياسىندا قابىلدانعان شارالاردىڭ ارقاسىندا ەكونوميكانىڭ بارلىق سالالارىندا وڭ ءۇردىس بايقالعان. ءوسىمنىڭ نەگىزگى كۇشى ونەركاسىپ, قۇرىلىس, ساۋدا, كولىك جانە بايلانىس بولدى.
«ونەركاسىپتە جىل باسىنان بەرى تۇراقتى ءوسىم بايقالۋدا, قاڭتار-قىركۇيەكتە 8,3 پايىزدى قۇرادى. كەن ونەركاسىبىندە ءوندىرىس كولەمى 11,3 پايىزعا ۇلعايدى. وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءوسىمى 5,7 پايىزدى قۇرادى. ىشكى نارىققا باعدارلانعان سالالاردا ەلەۋلى ءوسىم بايقالۋدا, سونىڭ ىشىندە فارماتسەۆتيكالىق ونىمدەر شىعارۋ, جەڭىل ونەركاسىپ, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى مەن سۋسىندار, سونداي-اق مۇناي ونىمدەرى ءوندىرىسى», دەدى مينيستر.
ەكسپورتقا باعدارلانعان سالالاردا دا ءوسىمنىڭ تۇراقتى قارقىنى بايقالۋدا, ماسەلەن, قارا مەتاللۋرگيا ءوندىرىسى 7,8 پايىزعا, ءتۇستى مەتالدار ءوندىرىسى 6,6 پايىزعا وسكەن. اۋىل شارۋاشىلىعىندا ءوسىم 1,9 پايىز دەڭگەيىندە ساقتالعان, سونداي-اق قۇرىلىس قاڭتار-تامىز ايلارىنداعى 0,1 پايىزدان وسى جىلدىڭ 9 ايىندا 3,5 پايىزعا دەيىن ارتقان.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, توعىز ايدىڭ قورىتىندىلارى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ بارلىق سالالارىندا وڭ قارقىن كورسەتكەن. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ, جىل قورىتىندىسى بويىنشا كەم دەگەندە 3,4 پايىز دەڭگەيىندە ەكونوميكا ءوسىمى ورىن الادى دەپ بولجانۋدا.
دامۋ بولجامى ماقۇلداندى
القالى جيىندا قارالعان تاعى ءبىر ماسەلە – ەلىمىزدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامى جانە 2017-2019 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت پارامەترلەرى. بۇل رەتتە ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامى 2016 جىلعى ءىجو بويىنشا ەسەپتىك دەرەكتەر مەن وسى جىلدىڭ كورسەتكىشتەرى نەگىزىندە انىقتالعانىن مالىمدەدى.
جىلدىڭ باسىنان بەرى ەلدە ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ جاقسارعانى بايقالادى. 2017 جىلى ءىجو 51 855,3 ملرد تەڭگە كولەمىندە بولجانعان, بۇل اقپاندا ماقۇلدانعان كورسەتكىشتەن 2 114,7 ملرد تەڭگەگە جوعارى. حالىقتىڭ جان باسىنا شاققاندا ءىجو 8,7 مىڭ دوللارعا دەيىن ۇلعايماق.
ونەركاسىپ ءوسىمى كەن ءوندىرىسى سالاسىنىڭ 8,2 پايىزعا دەيىنگى بولجامدى ءوسىمى مەن وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ 4,5 پايىزعا دەيىنگى كۇتىلەتىن ءوسىمى ەسەبىنەن 6,2 پايىزعا دەيىن ۇلعايتىلادى دەپ قايتا قارالعان. ال مۇناي ءوندىرۋ كولەمى ءىرى كەن ورىندارىندا (قاشاعان, تشو, قاراشىعاناق) ءوندىرۋ جوسپارىن اسىرا ورىنداۋ ەسەبىنەن 81-دەن 84,5 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايتىلىپتى. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمىنىڭ ءوسىمى 2,5 پايىز دەڭگەيىندە ساقتالعان.
«تۇزەتىلگەن ماكروەكونوميكالىق بولجام نەگىزىندە 2017 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت پارامەترلەرىنىڭ بولجامى دا ناقتىلاندى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ 2017 جىلعى كىرىستەرى (ترانسفەرتتەردى ەسەپكە الماعاندا) 4 952,8 ملرد تەڭگە كولەمىندە باعالانادى, بۇل بەكىتىلگەن جوسپاردان 60,8 ملرد تەڭگەگە جوعارى كورسەتكىش», دەدى مينيستر.
جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردان تۇسەتىن كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى بويىنشا, سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك كاسىپورىندار كىرىسىنىڭ ءبىر بولىگى مەن ديۆيدەندتەردىڭ جوسپارلانباعان تۇسىمدەرى ەسەبىنەن سالىقتىق ەمەس تۇسىمدەر بويىنشا نەگىزگى اسىرا ورىنداۋ ورىن الادى دەپ كۇتىلۋدە.
سونىمەن قاتار ۇكىمەتتىك قارىز ءوسىمىن شەكتەۋ جانە ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىز رەيتينگىن ساقتاۋ ماقساتىندا بيۋدجەت تاپشىلىعىن 47,9 ملرد تەڭگەگە نەمەسە ءىجو-ءنى 3,1 پايىزدان 2,9 پايىزعا دەيىن قىسقارتۋ ۇسىنىلعان.
ۇلتتىق قوردىڭ كەپىلدى جانە ماقساتتى ترانسفەرتتەرى بۇعان دەيىن بەكىتىلگەن كولەمدە ساقتالعان.
300-گە جۋىق نىسان جەكەشەلەندىرىلدى
ۇكىمەت وتىرىسىندا جەكەشەلەندىرۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار جايى دا كەڭىنەن تالقىلاندى. ايتالىق, جەكەشەلەندىرۋدىڭ 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىنا بارلىعى 877 نىسان ەنگىزىلگەن. 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا 441 نىسان ساتىلىمعا قويىلسا, ونىڭ 291 نىسانى 112,7 ملرد تەڭگە سوماعا ساتىلعان.
ساتىلعان نىساندار – ساتۋ باعاسى 8,3 ملرد تەڭگە بولاتىن رەسپۋبليكالىق مەنشىكتەگى 23 نىسان, ساتۋ باعاسى 33,1 ملرد تەڭگەنى قۇراعان كوممۋنالدىق مەنشىكتەگى 162 نىسان جانە ساتۋ باعاسى 71,3 ملرد تەڭگە بولاتىن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ 106 نىسانى. بۇدان وزگە 211 نىسان قايتا ۇيىمداستىرۋ جانە تاراتۋ كەزەڭىندە. وسىلايشا قايتا ۇيىمداستىرىلاتىن جانە تاراتىلاتىن نىسانداردى ەسەپكە العاندا كەشەندى جوسپاردى ورىنداۋ اعىمداعى مەرزىمدە 74,3 پايىزدى قۇراعان.
«جالپى, 2017 جىلعا 473 نىساندى وتكىزۋ جوسپارلانعان, ونىڭ ىشىندە بۇگىنگى تاڭدا 251 نىسان ساتىلىمعا قويىلدى, 55,6 ملرد تەڭگە سوماعا 112 نىسان ساتىلدى. 115 نىسان قايتا ۇيىمداستىرۋ جانە تاراتۋ كەزەڭىندە. وسىلايشا, جىل سوڭىنا دەيىن 107 نىساندى وتكىزۋ قاجەت», دەدى قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ.
ءبىلىم جۇيەسىن جانداندىرعان باعدارلاما
جيىندا قارالعان ءۇشىنشى ماسەلە – ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى.
ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆتىڭ ايتۋىنشا, جالپى 2017 جىلدا ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ 8 ينديكاتورىن, 51 كورسەتكىشىن, 168 شاراسىن ورىنداۋ جوسپارلانعان. بۇل جىلداعى شارالاردى ىسكە اسىرۋعا 418 562,9 ملن تەڭگە بولىنگەن.
«جالپى, باعدارلاما باستالعاننان بەرى ەلىمىزدە 1309 مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمە اشىلىپ, 155 مەكتەپ سالىندى. مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردىڭ ارنايى ءبىلىمى بار پەدقىزمەتكەرلەرىنىڭ ساپالى قۇرامى 1500 پەداگوگقا ارتتى. جوعارى جانە ءبىرىنشى ساناتتى پەدقىزمەتكەرلەردىڭ سانى 145 مىڭ ادامدى قۇرايدى. مەكتەپكە دەيىنگى جانە مەكتەپتە ءبىلىم بەرۋ مازمۇنى ەىدۇ ستاندارتتارىنا سايكەس جاڭارتىلدى, كوللەدجدەر مەن جوو-لاردا حالىقارالىق ساراپشىلار مەن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قاتىسۋىمەن ازىرلەنگەن 92 جاڭا باعدارلاما ەنگىزىلۋدە», دەدى مينيستر.
ە.ساعاديەۆ, سونىمەن قاتار بالالاردى بالاباقشاعا ءبولۋ ۇدەرىسى قاناتقاقتى رەجىمدە اۆتوماتتاندىرىلىپ جاتقانىن, 2018 جىلى جۇيەنى تۇتاستاي ەنگىزۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن, ال بالاباقشا اشۋ ءراسىمىن جەڭىلدەتۋ ماقساتىندا جاڭا سانيتارلىق نورمالار مەن ەرەجەلەر قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى.
ءمينيستردىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, جىل سوڭىنا دەيىن ءۇش اۋىسىمدى جانە اپاتتى مەكتەپتەردىڭ ورنىنا 76 مەكتەپتى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپاردا بار. 1 قىركۇيەكتە 52 مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلگەن. 318 كوللەدجدە «بارشاعا ارنالعان تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ» جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. 421 كوللەدجدە 80 ماماندىقتىڭ 160 بىلىكتىلىگى بويىنشا 27 193 ستۋدەنتتى قامتۋ ارقىلى 2 433 كاسىپورىننىڭ قاتىسۋىمەن قوسارلى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ەنگىزىلۋدە.
جوو-لاردا باقىلاۋ كەڭەستەرى ارقىلى رەكتوردى تاڭداۋ تەتىگى ەنگىزىلگەن, كورپوراتيۆتىك حاتشىلار مەن ىشكى اۋديت قىزمەتتەرى قۇرىلۋدا. قازاقستاننىڭ سەگىز جوو-سى 2017 جىلى QS WUR الەمنىڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ رەيتينگىسىندە اتالىپ وتكەن.
دينارا بىتىك,
«ەگەمەن قازاقستان»
