بۇدان الىناتىن باستى تاعىلىم – ەكسپو-2017 مامانداندىرىلعان حالىقارالىق كورمەسىنە قويىلعان تەحنولوگيالار مەن جوبالاردى تۇڭعىش رەت وندىرىسكە قولدانۋ قادامدارى بەلگىلەنگەنىنەن تۋىندايدى. وتانداستارىمىزدىڭ اراسىندا «ەكسپو ءوتتى, سونىمەن ءىس ءبىتتى», دەگەن ويدىڭ جەتەگىندە جۇرگەندەر دە بار ەكەنى انىق. جوق ولاي ەمەس, كەرىسىنشە كورمەگە قويىلعان جوبالاردىڭ وندىرىسكە ەنگىزىلۋىنە قاتىستى اتقارىلاتىن ىستەردىڭ تۇندىگى ەندى تۇرىلمەك.
ەكى كۇنگە سوزىلعان اقتوبە فورۋمىنىڭ العا قويعان باستى ماقساتىنىڭ ءبىرى دە وسى ەدى. كەز كەلگەن باسقوسۋدىڭ باستى قازىعى مەن اشىلار كىلتى بولادى. وسى ورايدا «اKTOBE INVEST-2017» حالىقارالىق فورۋمىنىڭ باستى جەلىسى «ەكسپو-2017: ايماقتاردىڭ دامۋ سەرپىنى» اتتى پلەنارلىق وتىرىسپەن كومكەرىلدى.
ءسوز جوق, بۇعان ءدال وسى تاقىرىپتىڭ تاڭدالۋى تەكتەن-تەك ەمەس. بۇل بۇرىنعى كەڭەستىك كەڭىستىكتىڭ ورنىنا قۇرىلعان تمد مەملەكەتتەرى اراسىندا تۇڭعىش رەت وتكىزىلگەن مارتەبەلى كورمەنىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشۋدى مۇرات تۇتقان – ەلىمىزدەگى ەڭ العاشقى اقجولتاي ءىس.
اتالعان كورمەنىڭ باستى ماقساتى – ەلىمىزگە جاڭا تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيالار تارتۋ ءارى ونى وندىرىسكە ەنگىزۋ ەكەنى بەلگىلى. وعان رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وڭىرىنەن «جاسىل ەكونوميكانى» قولدانۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى تىڭ جوبالار ۇسىنىلدى. ءداستۇرلى ەمەس ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋعا باعىتتالعان تارتىمدى تۋىندىلار قويىلدى. سولاردىڭ ىشىندە اقتوبەلىك ءوندىرىس جاڭاشىلدارىنىڭ جوبالارى كورمەنى تاماشالاۋشىلاردىڭ ايرىقشا ىقىلاسىن تۋعىزدى. ەكسپو وتكەن سوڭ وڭىردەگى 20 مىڭنان استام كاسىپكەر وزدەرىنىڭ وزىق تەحنولوگيالارىن وندىرىسكە ەنگىزۋگە بەت بۇردى. بۇگىنگى كۇنى سونىڭ ىشىنەن الەمدىك زاماناۋي ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىن جيىرما تەحنولوگيا تاڭدالىپ الىندى. قازىر وبلىستا سونى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى جۇمىستار جان-جاقتى ورىستەپ كەلەدى. وسىناۋ, ەكسپو-2017 كورمەسىنە قويىلعان جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا قاتىستى تارتىلعان ينۆەستيتسيانىڭ جالپى سوماسى 128 ميلليون اقش دوللارىن قۇرايدى. اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ پلەنارلىق وتىرىستا ءوز ءسوزىن وسى ارنادان ساباقتادى.
ءدال قازىرگى كەزدە ايماقتا «جاسىل تەحنولوگيالارعا» قاتىستى 300 ميلليوننان استام اقش دوللارىن قۇرايتىن 4 جوبا جۇزەگە اسىپ كەلەدى. ولاردىڭ قاتارىن جەل جانە سۋ ەلەكتر ستانسالارى, ەنەرگەتيكا قورلارى قوندىرعىلارى, سونداي-اق جەل گەنەراتورى سەكىلدى جوبالار بار. مۇنداي تەحنيكانى قولدانۋ وڭىردەگى ەكولوگيالىق احۋالدى ساۋىقتىرۋعا جانە ەنەرگيا قۋاتتارىن ۇنەمدەۋگە جول اشادى. سونىمەن بىرگە ەڭبەك ونىمدىلىگىن 10-15 پايىزعا كوتەرۋگە ءارى ەنەرگيا تاپشىلىعىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ەندىگى جەردە فورۋم تىكەلەي اقتوبە ايماعىنا قانداي شاپاعاتى مەن كومەگىن تيگىزدى دەگەن ماسەلەگە كەلسەك, بىرىنشىدەن وعان قاتىسۋشىلار وڭىردە جاعىمدى ينۆەستيتسيالىق احۋال قالىپتاسقانىن اتاپ وتكەنى, سوندىقتان دا ايماققا ينۆەستيتسيا قۇيۋعا ءازىر ەكەندىكتەرىن مالىمدەگەنى – باستى جەتىستىك. ءوڭىر بيزنەستى جۇرگىزۋ ءىسىنىڭ وڭتايلىلىعى جونىنەن دە ايماقتار اراسىندا ەڭ الدىڭعى ورىنداردىڭ بىرىندە تۇر. دۇنيەجۇزىلىك بانك ساراپشىلارى جۇرگىزگەن رەيتينگ ناتيجەلەرى وسىنداي.
سالىستىرمالى تۇردە العاندا وڭىردەگى ارزان ەنەرگەتيكالىق رەسۋرس, «اقتوبە» يندۋستريالىق ايماعىنداعى ءوندىرىس قۇرۋعا ىڭعايلى ينفراقۇرىلىمدار رەسەيدەن, يتاليادان جانە بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنەن كەلگەن كومپانيا جەتەكشىلەرىنىڭ ۇلكەن قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزدى. سوندىقتان دا ولار فورۋم جۇمىسى كەزىندە ونەركاسىپ, يننوۆاتسيا, فارماتسەۆتيكا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا ءوزارا ءتيىمدى بايلانىستار ورناتۋعا ءازىر ەكەندىكتەرىن مالىمدەدى. اتاپ ايتقاندا, يتاليانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ستەفانو راۆانيان ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى تەرەڭدەتۋ ماسەلەسىن اقتوبە قالاسىندا يتاليا ەلشىلىگىنىڭ وكىلدىگىن اشۋ قاجەتتىلىگىنەن باستاۋدى ءجون كورەدى. قازىر بۇل ماسەلە جان-جاقتى ويلاستىرىلۋدا, – دەدى ستەفانو راۆانيان گازەت تىلشىسىنە.
ال بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندەگى ەڭ ءىرى حولدينگتەرىنىڭ ءبىرىنىڭ باس ديرەكتورى ميشەل ناسسۋر اقتوبەدەگى وندىرىستىك نىساندارمەن تانىسقان ساتىندە مۇنداعى مۇناي-حيميا سالالارىنداعى جوبالار ۇلكەن قىزىعۋشىلىق پەن مۇددەلىلىك تۋعىزعانىن اتاپ كورسەتتى. سونىمەن بىرگە ونىڭ ويىنشا وڭىردە اگروونەركاسىپتىك كەشەن مەن قوناقۇي بيزنەسىن دامىتۋ ىسىندە دە جاڭا مۇمكىندىكتەر مەن الەۋەتتەر بار. ەڭ باستىسى, فورۋم كەزىندە ءوزارا ءتيىمدى قارىم-قاتىناستاردى قانداي تۇرعىدا ورنىقتىرۋ جونىندە ناقتى شەشىمگە كەلە الدىق دەپ تۇيىندەدى ءوز ويىن شەتەلدىك ءىرى بيزنەس وكىلى.
اقتوبە فورۋمىنىڭ تاعى ءبىر باستى قوناعى – ء«اى Masaood Oil and Kaz» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى احماد ال تاننير اقتوبە وبلىسىندا ءوزارا ءتيىمدى تۇردە دامۋدىڭ كەڭ پەرسپەكتيۆالارى بار ەكەنىن ريزاشىلىق سەزىممەن جەتكىزدى. «سىزدەردە «جاسىل ەكونوميكا» جوبالارىن ىسكە اسىرۋعا جان-جاقتى كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعانىنا ۇلكەن قولداۋ بىلدىرگىمىز كەلەدى. وسى تۇرعىدا ءبىز دە اقتوبەدە قورشاعان ورتاعا زيانىن تيگىزبەيتىن, جوعارى تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا ءازىرمىز, دەدى ول. سونداي-اق ورىنبور وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى يۋري بەرگ اقتوبەدە بيىل بەسىنشى رەت وتكىزىلگەن ينۆەستيتسيالىق فورۋم رەسەي مەن قازاقستان اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستاردى ودان ءارى تۇعىرلاندىرا تۇسۋگە سەپتىگىن تيگىزگەنىنە توقتالسا, قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ اقتوبە فورۋمى جىل سايىن جاڭا, تىڭ سەرپىن الىپ كەلە جاتقانىن جەتكىزدى.
حالىقارالىق باس قوسۋ ساتىندە وعان قاتىسۋشىلارعا وڭىردەگى ينۆەستيتسيا سالۋعا قولايلى, سوعان سۇرانىپ تۇرعان دەرلىكتەي بارلىق نىساندار تانىستىرىلدى. ءتىپتى وندىرىستىك جوبالارمەن بىرگە جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى وقىتۋ ۇدەرىستەرىنە جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ماسەلەلەرى دە كورىنىس تاپتى. سونداي-اق فورۋم جۇمىسىنىڭ قورىتىندىلانار ساتىندە دە ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى مىقتى يننوۆاتسيالىق قازاقستاننىڭ ىرگەتاسىن قالاپ قانا قويماعانى,سونىمەن بىرگە وڭىرلەر ءۇشىن دە جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋگە كەڭ مۇمكىندىكتەر اشقانى باستى تۇيىنگە اينالدى. ارينە, ونىڭ جارقىن مىسالى اقتوبە وبلىسىنىڭ بۇگىنگى زور ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى بولىپ تابىلادى. مۇندا وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ تارتىلۋى ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتەر جاسالعان.
بۇعان تەك بيىلعى جىلدىڭ 9 ايى ىشىندە ينۆەستيتسيالىق جاعداي مەن احۋالدىڭ كوتەرىلۋى 120 پايىزدان اسىپ تۇسكەنى ايقىن ايعاق. ءوز كەزەگىندە وڭىردەگى شەتەلدىك ينۆەستيتسيا ءوسىمى دە ەكى ەسەگە دەيىن وسكەن ەكەن. بۇل ارينە تابىستىڭ دا, مۇمكىندىكتىڭ دە شەگى بولىپ قالا المايدى. قازىرگى كۇنى وبلىستا ينۆەستيتسيالىق احۋالدى ودان ءارى تەرەڭدەتۋدىڭ سان الۋان جولدارى قاراستىرىلۋدا. قازىرگى كەزدە «اقتوبە» يندۋستريالدى اۋماعىندا قۇنى 35 ميلليون اقش دوللارىن قۇرايتىن جاڭا جوبالار جۇزەگە اسىرىلا باستادى.
ارينە, كەز كەلگەن فورۋمنىڭ باستى ناتيجەسى مەموراندۋمدار مەن كەلىسىمدەرگە قول قويۋدان كورىنەدى. بۇل باعىتتا ونەركاسىپ, يندۋستريالاندىرۋ ءارى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى ىنتالاندىرۋ سالالارى بويىنشا 11 قابىرعالى قۇجاتقا قول قويىلدى. ونىڭ جالپى قۇنى ەكى ءجۇز ميلليارد تەڭگەنى قۇراعانى «اKTOBE INVEST-2017» بەسىنشى حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋمىنىڭ باستى جەتىستىگىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە
