ۇلت جوسپارىنىڭ 83-قادامىنا وراي ازىرلەنگەن جاڭا ەڭبەك كودەكسى 2016 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ كۇشىنە ەنگەن. بۇگىندە اتالعان قۇجات اياسىندا رەتتەلەتىن ەڭبەك قاتىناستارىنا ەل تۇرعىندارىنىڭ 70 پايىزى تارتىلعان.
جيىندى اشقان گ.يسيمباەۆا جاڭا كودەكستى قولدانىپ وتىرعان قازىرگى كەزەڭگە دەيىنگى ارالىقتا ەڭبەك سالاسىنداعى كوپتەگەن بازالىق كورسەتكىشتەر بويىنشا وڭ سەرپىلىس بايقالعانىن تىلگە تيەك ەتتى.
«اتاپ ايتقاندا, قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىك جونىندەگى جاھاندىق يندەكسىندە «ەڭبەك نارىعىنىڭ تيىمدىلىگى» فاكتورى بويىنشا 140 مەملەكەتتىڭ ىشىنەن 35-ورىنعا يە بولدى. دەسەك تە, ءبىز نەگىزگى ماسەلەنىڭ ءبىرى – داعدارىسقا قارسى شارالاردان ەڭبەك نارىعىن رەتتەۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى, جۇيەلى ءىس-قيمىلىنا كوشۋ جونىندە, ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا, جەدەل جۇزەگە اسىپ جاتقان تسيفرلاندىرۋ جانە روبوتتاندىرۋ پروتسەستەرى تۋرالى جانە ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ بوساۋى جونىندە ويلانۋىمىز كەرەك.
بۇل ماسەلەنىڭ ءبارى ۇكىمەت ساعاتى تاقىرىبىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ايقىندايدى», دەدى ول.سودان كەيىن ءسوز العان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ت.دۇيسەنوۆا تاراپىنان بۇگىندە قابىلدانعان كەشەندى شارالاردىڭ ناتيجەسىندە جاسالعان ۇجىمدىق شارتتاردىڭ سانى 9 پايىزعا ءوسىپ, ەڭبەك داۋلارىن شەشۋدىڭ سوتقا دەيىنگى ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتى (تاتۋلاستىرۋ جانە كەلىسىم كوميسسيالارى, مەدياتسيا) دامىپ جاتقاندىعى ايتىلدى.
«ەڭبەك تاۋەكەلى كارتالارىنداعى اقپاراتتى ەسكەرە وتىرىپ, بيىلعى جىلى ەڭبەك ينسپەكتورلارى ەڭبەك كودەكسىنىڭ جاڭا نورمالارىنا سايكەس, زياندى ءارى قاۋىپتى ەڭبەك جاعدايىنداعى 149 كاسىپورىندا بولدى. وسى ورايدا ايىپپۇل سانكتسيالارىنسىز ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى ستاندارتتارىن ورىنداۋ تۇرعىسىندا جۇمىس بەرۋشىلەرگە 300-گە تارتا ۇسىنىس بەردى. ونىڭ ىشىندە بۇگىندە 240-قا جۋىعى ورىندالدى.
ۇشجاقتى كوميسسيانىڭ وتىرىستارىندا ەڭبەكاقى بويىنشا قارىزدارى بار 294 كاسىپورىن قارالدى. وسى جىلدىڭ 8 ايىندا 17 جۇمىسشىنىڭ الدىنداعى 2,2 ميلليارد تەڭگە ەڭبەكاقى قارىزى وتەلدى. سونىمەن قاتار جۇمىسشىلاردى بوساتۋدى جوسپارلاعان 396 كاسىپورىننىڭ 5 مىڭ قىزمەتكەرىن جۇمىستان شىعارۋ قادامىنا جول بەرىلگەن جوق. 100-دەن استام جۇمىسشىسى بار 250 كاسىپورىن ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك زاڭنامانى ءجيى بۇزاتىن تاۋەكەل توبىنا جاتقىزىلدى», دەدى مينيستر.
ت.دۇيسەنوۆانىڭ سوزىنە قاراعاندا, بيىل مەملەكەتتىك ينسپەكتورلار 539 جوسپارلى تەكسەرۋ جۇرگىزگەن. ياعني, تەكسەرۋلەر سانى 2014 جىلمەن سالىستىرعاندا 3 ەسەدەن استام دەڭگەيگە ازايعان بولسا, ال تەكسەرۋلەر تاۋەكەل توبىنا ەنگەن كاسىپورىنداردا عانا ىسكە اسىرىلىپتى. سونداي-اق ازاماتتاردىڭ شاعىمى بويىنشا 5 136 جوسپاردان تىس تەكسەرۋ جاسالعان.
«ونىڭ باسىم بولىگى جۇمىسقا الۋ مەن بوساتۋ ماسەلەلەرىن قامتىسا, 4 مىڭ كاسىپورىندا 6 مىڭنان استام زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالدى. تەكسەرىس ناتيجەسى بويىنشا 326 ميلليون تەڭگە كولەمىندەگى ايىپپۇل سانكتسيالارى سالىنىپ, 761 ءىس قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جىبەرىلدى. بۇل تۇرعىدا 161 لاۋازىم يەلەرى قىزمەتىنەن بوساتىلدى», دەدى ت.دۇيسەنوۆا.
وتىرىس اياسىنداعى تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار تاراپىنان جاستار مەن جاس ماماندار ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرلەر دە ايتىلدى. ايتالىق, ەڭبەك كودەكسىنىڭ بىرنەشە باپتارىنا جاڭاشا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەندىگىن اتاپ وتكەن دەپۋتات جانات وماربەكوۆا ەڭبەك قاتىناستارىنىڭ جاڭا ءتۇرىن قالىپتاستىرۋ مەن ەڭبەك زاڭناماسىن ىرىقتاندىرۋ باعىتىندا وڭتايلى شەشىمدەر قابىلدانعانىنا توقتالدى.
«جاڭا ەڭبەك كودەكسى بويىنشا جۇمىس بارىسىندا, كوپتەگەن جۇمىس بەرۋشىلەر مەن قىزمەتكەرلەر باسشىلارعا ارنالعان 3 ايلىق سىناق مەرزىمىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى تۋرالى نارازىلىق ءبىلدىردى. ويتكەنى ولارعا باسقارۋشىلىق داعدىلارىن كورسەتىپ, دالەلدەۋگە جانە جۇمىستىڭ ءبارىن قابىلداپ, ءىس-قيمىل جوسپارىنا ەنۋ ءۇشىن بۇل ۋاقىت جەتكىلىكسىز. كەيبىر جاعدايلاردا, تاجىريبە بويىنشا جەتەكشى قىزمەتكەرلەر ءۇشىن وتپەلى كەزەڭ 12 ايعا دەيىن بولۋى مۇمكىن. جاڭا ەڭبەك كودەكسى جارتىلاي شەشىم ۇسىنادى. 2016 جىلدان باستاپ جۇمىس بەرۋشi باسشىلار مەن ولاردىڭ ورىنباسارلارى, باس بۋحگالتەرلەر مەن ولاردىڭ ورىنباسارلارى, سونداي-اق فيليال باسشىلارى مەن وكىلدەرى ءۇشىن سىناق مەرزىمىن 6 ايعا دەيىن بەلگىلەۋگە قۇقىق بەرىلەدى», دەدى ول.
سونداي-اق ەڭبەك نارىعىنداعى جاستاردىڭ ناقتى جاسى مەن ولاردىڭ پراكتيكالىق تۇرعىدا ءجيى كەزدەسەتىن قيىندىقتارى تۇرعىسىندا دەپۋتات باقتيار ماكەن مالىمدەمە جاسادى.
«مىسالى, ستاتيستيكا كوميتەتى 15 پەن 28 جاس ارالىعىن جاستارعا جاتقىزسا, «مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭدا بۇل 14-29 جاس ارالىعى دەپ كورسەتىلگەن.
جاستاردىڭ جاسىن وسى زاڭعا سايكەس اتاۋدى دۇرىس دەپ سانايمىن. سول سياقتى ەلىمىزدە وقۋدىڭ سوڭعى جىلىنداعى جوو ستۋدەنتتەرى ءۇشىن پراكتيكالىق ءىس-تاجىريبەدەن ءوتۋ كوپ جاعدايدا, تەك, رەسمي سيپاتتا عانا جۇرگىزىلەدى. بۇل باعىتتا «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» شەڭبەرىندە «جاستار پراكتيكاسى» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن ەسكەرسەك, ايتىلعان جوبالارعا باقىلاۋ جاسايتىن بىرىڭعاي مەملەكەتتىك ورگان قاجەتتىگى تۋىنداۋدا», دەدى ب.ماكەن.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
