قازاق بەينەلەۋ ونەرى سالاسىنداعى شوقتىعى بيىك دارا تۇلعا كسرو سۋرەتشىلەر وداعىنا مۇشە 17 قىلقالام شەبەرى شىققان وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى تولە بي اۋدانىنا قاراستى قاسقاسۋ وڭىرىندە تۋىپ-وسكەن. سول 17 ساڭلاقتىڭ كوشىن باستاپ, بابى كەلىسۋىنە, باعى جانۋىنا بارىنشا اتسالىسقان داڭقتى سۋرەتشى توقبولات توعىسباەۆ پەن ەربولات توعىسباي ۇلى ءبىر وتباسىندا وسكەن اعالى-ءىنىلى ەكەنىن كوزى قاراقتى قاۋىم جاقسى بىلەدى. اۋىلداعى جاڭا مەشىتتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا جينالعان قاۋىم اللا ءۇيىنىڭ ىشكى-سىرتقى كەلبەتى ەرەكشە ەكەنىن ايتىپ, تۋعان جەرىنە قامقورلىق جاساپ جۇرگەن قىلقالام شەبەرىنە ريزاشىلىقتارىن بىلدىرۋدە.
تاسارىق اۋىلىندا بوي كوتەرگەن مەشىتكە ەربولات توعىسباي ۇلىنىڭ اناسى ۇلدار ەسىمى بەرىلدى. ۇلدار اپا جۇرتشىلىققا سىيلى ەمشى ادام بولعان. سۋرەتشى باسپاسوزگە بەرگەن سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە اناسىنىڭ الدىنا ەمدەلۋ ءۇشىن ادامدار اعىلىپ كەلىپ جاتاتىنىن ايتقان بولاتىن. «بەيتانىس جانداردىڭ تاعدىرى دا ءارتۇرلى ەدى. ولاردىڭ اڭگىمەسىن بالا كەزدەن ەستىپ وسكەندىكتەن بولار, ءومىر تۋرالى كوزقاراسىم ەرتە قالىپتاستى. بۇل كەيىن شىعارماشىلىعىما دا اسەر ەتتى», – دەيدى سۋرەتشى. سونداي-اق اناسىنىڭ: «مىنا ءومىر شىنىمەن بەسكۇندىك ەكەن. العاشقى كۇنىم – ىڭگالاپ جارىق دۇنيەگە كەلگەنىم, ەكىنشى كۇنىم – بويجەتىپ, ەتەك-جەڭىمدى جيناعانىم, ءۇشىنشى كۇنىم – تۇرمىسقا شىققانىم, ءتورتىنشى كۇنىم – پەرزەنت سۇيگەنىم, بەسىنشى كۇنىم – مىنە, وسى, ولەر شاعىم ەكەن. سوندىقتان ءومىر سۇرگەن ءاربىر كۇنىڭنىڭ قادىرىن ءبىل, بالام! ۋاقىتىڭدى باعالا!» دەگەن وسيەتى ساناسىندا جاتتالىپ قالعانىن ايتقان بولاتىن. مەشىتكە ەسىمىن بەرۋ قىلقالام شەبەرىنىڭ اناعا كورسەتكەن قۇرمەتىن, تاعزىمىن بىلدىرسە كەرەك. اللا ءۇيىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى دا وزگەشەلەۋ ءوتتى. ماقتاۋ, ماداقتاۋدى قالاماعان ەربولات توعىسباي ۇلى مەشىتتىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا اۋىلداستارى العىس رەتىندە دايىنداپ قويعان ءساندى شاپاندى كيۋدەن دە, اۋىزدىعىمەن الىسقان اقبوز اتقا مىنۋدەن دە باس تارتتى. ونەگەلى ءىستى ماقتاۋ ەستىپ, ات ءمىنۋ ءۇشىن جاساماعانىن وسىلايشا اڭعارتتى. ۇلگى كورسەتتى. مەشىتتىڭ اشىلۋىندا ءسوز العان قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقاراماسىنىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا وكىل يمامى احمەتجان كەرىمبەكوۆ يسلام تاريحىندا مەشىت سالۋ – بارشا پايعامبارلار شۇعىلدانعان قادىرلى ءىس بولعانىن اتاپ ءوتتى. «مەشىت سالۋ ۇلكەن ساۋاپ, ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. ەندىگى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك – ەلدى يماندىلىققا, اۋىزبىرشىلىككە باۋليتىن ءار-الۋان ءىس-شارالار وتكىزۋ, جاماعاتتىڭ مەشىتكە كوپتەپ كەلۋى», – دەدى احمەتجان قاجى. ال وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى نۇرماعانبەت اجىمەتوۆ باتا بەردى. ءسويتىپ, اشىلۋ ءراسىمى تەز اياقتالدى. ايتپەسە, ءسوز بەرىلەتىنىنە كۇماندانباي, سۋرەتشىگە ماداق ءسوزىن دايىنداپ تۇرعاندار كوپ ەدى.
بەلگىلى عالىم مىرزاتاي جولداسبەكوۆ «قازاق حالقىنىڭ پاسپورتىنا اينالعان ازامات» دەگەن باعا بەرگەن ەربولات تولەپباي وسى ءبىر يگى ىسىمەن دە ەلباسى باستاماسىنا قولداۋ ءبىلدىردى. ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا مەملەكەت باسشىسى: «تۋعان جەرگە, ونىڭ مادەنيەتى مەن سالت-داستۇرلەرىنە ايرىقشا ىڭكارلىكپەن اتسالىسۋ – شىنايى ءپاتريوتيزمنىڭ ماڭىزدى كورىنىستەرىنىڭ ءبىرى» ەكەنىن ايتقان بولاتىن. تۋعان جەرلەرىن ۇمىتپاي, وعان قامقورلىق جاساعىسى كەلگەندەردى قولداۋ كەرەكتىگى دە باعدارلامالىق ماقالادا ايتىلدى. جاسامپاز حالقىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعىن ايقىنداعان ماقالادا تاياۋ جىلدارداعى مىندەتتەر رەتىندە ايقىندالعان باستامالار بۇگىندە جۇزەگە اسىرىلا باستادى. بۇل ورايدا, اۋىلدىڭ اجارىن اشا تۇسكەن جاڭا مەشىت ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتىپ, ۇرپاق تاربيەسىنە پايداسىن تيگىزەتىنى, قوعامداعى ىزگىلىك پەن جاقسىلىقتىڭ وركەن جايۋىنا ۇلەس قوساتىندىعى انىق.
الىس-جاقىن شەت مەملەكەتتەر, ەۋروپا ەلدەرىنە دەيىن تالانتىنىڭ مىقتىلىعىن مويىندايتىن ەربولات تولەپباي اۋىلىنداعى مەكتەپتىڭ جوندەۋدەن وتۋىنە دە قول ۇشىن سوزىپ, ۇزدىك وقيتىن شاكىرتتەرگە ارنايى ستيپەنديا تاعايىنداعانى تاعى بار.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
