The Guardian باسىلىمنىڭ مالىمەتىنشە, رەفەرەندۋمعا ەلەكتوراتتىڭ 42,3 پايىزى قاتىسقان. سونىڭ 90 پايىزى, ياعني 2,26 ميلليون كاتالونيالىق ازاتتىق الۋدى جاقتاپ داۋىس بەرىپتى. جالپى, ايماقتا 5,3 ميلليون ەلەكتورات بار. كاتالونيا بيلىگى قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ رەفەرەندۋمعا ارالاسۋى كەسىرىنەن 770 مىڭ داۋىستىڭ جوعالىپ كەتكەنىن ايتىپ وتىر.
وقيعانىڭ ءىزىن الا يسپانيا پرەمەر-ءمينيسترى ماريانو راحوي ەلدە ەشقانداي رەفەرەندۋم وتپەگەنىن مالىمدەپ, كاتالونيا بيلىگىنىڭ ارەكەتىن باس كوتەرۋگە بالادى. «بۇگىن كاتالونيادا تاۋەلسىزدىك جونىندە ەشقانداي رەفەرەندۋم وتكەن جوق. زاڭ ءوز كۇشىندە قالا بەرەدى», – دەدى ول. ءوز كەزەگىندە كاتالونيا اۆتونوميالىق ايماعىنىڭ پرەزيدەنتى كارلەس پۋچدەمون تەلەارنا ارقىلى حالىققا ۇندەۋ تاستاپ, كاتالونيا ەگەمەن ەل بولۋ قۇقىعىن جەڭىپ العانىن جانە رەفەرەندۋم ناتيجەسى ايماقتىڭ پارلامەنتىنە بەرىلەتىنىن حابارلادى.
كاتالونيا باسشىسى ك. پۋچدەموننىڭ ايتۋىنشا, وسى قادام ارقىلى حالىق ەگەمەن ەل اتانۋعا ۇلكەن قادام جاسادى. يسپانيا ۇكىمەتى ايماقتىڭ مۇنداي ارەكەتىمەن كەلىسپەيتىنىن ءسوز جۇزىندە دە, ءىس جۇزىندە دە دالەلدەدى. رەفەرەندۋم وتكىزۋ جونىندە سىبىس شىققالى ەلدەگى كونستيتۋتسيالىق سوت ونىڭ زاڭسىز ەكەنىن حابارلاعان-دى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى بارسەلونادا داۋىس بەرۋگە ارنالعان قاعازداردى تاركىلەدى. يسپانيا ىشكى ىستەر مينيسترلىگى تاراتقان اقپاراتقا سۇيەنسەك, ايماقتاعى 336 داۋىس بەرۋ ۋچاسكەسى جابىلىپتى.
جەكسەنبىدە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى رەفەرەندۋمعا جينالعانداردى كۇشپەن تاراتۋعا تالپىندى. كاتالونيا دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتىنىڭ اقپاراتىنا ساي, پوليتسيا مەن بەيبىت شەرۋشىلەردىڭ قاقتىعىسى ناتيجەسىندە 761 ازامات جانە 2 قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرى ءتۇرلى دەڭگەيدە جاراقات العان.
رەفەرەندۋمعا وراي يسپانيا لاليگاسىنداعى «بارسەلونا» مەن «لاس-پالماس» فۋتبول كوماندالارى كەزەكتى تۋرداعى ويىنى كورەرمەنسىز ءوتتى. كاتالونيالىق كلۋبتىڭ پرەزيدەنتى جوزەپ بارتومەۋ مۇنى ەلدەگى جاعدايعا قاتىستى يسپانيا بيلىگىنىڭ ارەكەتىنە قارسىلىق رەتىندە تۇسىندىرەدى. ەكى كوماندا اراسىنداعى ويىننىڭ ۋاقىتى ماۋسىم باستالماي تۇرىپ-اق بەلگىلەنىپ قويىلعان-تۇعىن. مەجەلى مەرزىم جاقىنداعاندا «بلاۋگرانا» تاراپى ماتچتى كەيىنگە شەگەرە تۇرۋعا يسپانيا فۋتبول فەدەراتسياسىنا ءوتىنىش جاساعان. الايدا «بارسەلونانىڭ» ءوتىنىشى اياقسىز قالىپ, كەزدەسۋ بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا وتەتىنى ءمالىم بولعان. بۇعان نارازى «بارسەلونا» كلۋبىنىڭ باسشىلىعى ماتچتى كورەرمەنسىز وتكىزۋگە شەشىم قابىلداپتى. فۋتبولعا قاتىستى قىزىق مۇنىمەن بىتپەدى. «لاس-پالماس» ويىنشىلارى جاسىل الاڭعا يسپانيا تۋى بەينەلەنگەن جەيدەمەن شىقتى. ءوز كەزەگىندە «بارسەلونا» كاتالونيا بايراعىمەن تۇستەس جەيدەنى كيۋدى ءجون كورىپتى.
كلۋبتىڭ قورعاۋشىسى جەرار پيكە تۆيتتەردەگى پاراقشاسىندا يسپانيا قۇقىق قورعاۋشىلارىنىڭ ارەكەتىنە نارازىلىعىن اشىق ءبىلدىردى. پىكىرىن الەۋمەتتىك جەلىگە بۇرقىراتا جازاتىن پيكە كاتالونيا ازاتتىعىن باستى قولداۋشىلاردىڭ ءبىرى. جەراردان بولەك ايماقتان شىققان بەلدى فۋتبولشىلار دا تۋعان جەرىندەگى جاعدايعا بايلانىستى ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. «مانچەستەر سيتي» كلۋبىنىڭ باپكەرى حوسەپ گۆارديولا رەفەرەندۋمدى زاڭعا ساي دەپ ەسەپتەيتىنىن جەتكىزدى.
Human Rights Watch ۇيىمى يسپانيا بيلىگىن ءوز ازاماتتارىن قۇرمەتتەپ, كۇش قولدانباۋعا شاقىردى. The Guardian باسىلىمى ۇلىبريتانيا لەيبوريستەر پارتياسىنىڭ وكىلى ەميلي تورنبەرري قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ ارەكەتىن ايىپتادى. ال پارتيانىڭ باسشىسى دجەرەمي كوربين ۇلىبريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى تەرەزا مەيدى داعدارىستان شىعۋدىڭ ساياسي جولىن تابۋعا شاقىردى.
بەلگيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى شارل ميشەل دە كاتالونياداعى كۇش قولدانۋعا ءوز نارازىلىعىن مالىمدەدى. «قاتىگەزدىك ەشقاشان اقتالمايدى», دەپ جازدى ش.ميشەل تۆيتتەردەگى پاراقشاسىنا. سلوۆەنيا پرەمەر-ءمينيسترى ميروسلاۆ تسەرار يسپانياداعى جاعدايعا الاڭدايتىنىن مالىمدەپ, ماسەلەنى ساياسي كەلىسسوزدەر عانا شەشەتىنىن حابارلادى.
شوتلانديا ۇلتتىق پارتياسىنىڭ كوشباسشىسى نيكولا ستەردجەن حالىقتىڭ بەيبىت تۇردە داۋىس بەرۋگە قۇقىعى بار دەپ ەسەپتەيتىنىن جەتكىزدى. «تاۋەلسىزدىككە قاتىستى كوزقاراستىڭ ءارتۇرلى بولۋىنا قاراماستان, بۇگىن كۋا بولعان وقيعانى ايىپتاۋىمىز قاجەت. سونداي-اق بىرەۋ جاپا شەكپەي تۇرىپ يسپانيانى ماسەلەنى بەيبىت شەشۋگە شاقىرامىز», دەدى ول. The Guardian گازەتىنىڭ پايىمداۋىنشا, ستەردجەن حانىمنىڭ مۇنداي پىكىرىنىڭ ءوز سەبەبى بار. ەستەرىڭىزدە بولسا, 2014 جىلى شوتلانديا تاۋەلسىزدىك الۋ جونىندە رەفەرەندۋم وتكىزگەن ەدى. ەۋروپالىق وداق پارلامەنتىنىڭ مۇشەسى گي ۆەرحوفستادت يسپانيانىڭ ىشكى ماسەلەسىنە ارالاسۋدى ءجون كورمەگەنىمەن, كاتالونياداعى كۇش قولدانۋدى ايىپتايتىنى مالىمدەدى.
ەۋروپاداعى كەيبىر مەملەكەتتەردىڭ رەسمي بيلىگى ازىرگە يسپانياداعى جاعدايعا قاتىستى پىكىر بىلدىرۋگە اسىعار ەمەس. BBC ارناسىنىڭ پايىمداۋىنشا, مۇنىڭ ءۇش سەبەبى بار. اۋەلى, ەۋرووداق ەلدەرى كاتالونيانىڭ تاۋەلسىزدىگىن قولداسا, ءوز ەلىندەگى سەپەراتيستىك قوزعالىسقا دەم بەرەدى. ەكىنشىدەن, تۇراقتىلىق ماسەلەسى بار. «كۇردتەر مەن قىرىمنىڭ ءبولىنىپ شىعۋىن قولداماعان مەملەكەتتەر كاتالونيانى قالاي قولدايدى؟», – دەپ جازادى BBC. ارنا ءۇشىنشى سەبەپ رەتىندە ەۋرووداقتىڭ سەپەراتيستىك قوزعالىستى ءاۋ باستان قولدامايتىنىن اتاپ ايتقان.
ەندىگى جاعداي قالاي ءوربيدى؟ كاتالونيا بيلىگى الداعى 48 ساعات ىشىندە تاۋەلسىزدىك جاريالايتىنىن ايتادى. مادريد رەفەرەندۋمدى زاڭسىز دەپ ەسەپتەگەندىكتەن, ونىڭ ناتيجەسىمەن كەلىسپەيتىنى انىق. ايتسە دە پرەمەر-مينيستر ماريانو راحوي كەلىسسوزدەر جونىندەگى اڭگىمەگە ەمەۋرىن ءبىلدىردى.
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
