وسىعان بايلانىستى تۇركى كەڭەسىنە مۇشە ەلدەر – ازەربايجان, قازاقستان, قىرعىزستان, تۇركيا مەملەكەتتەرىنىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىكتەرىنىڭ ءتيىستى ماماندارى مەن عىلىمي-ساراپشىلارى باس قوسىپ, قورىتىندى جيىن وتكىزدى.
ء«بىز بۇگىن تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسى (تۇركى كەڭەسى) اياسىندا ىنتىماقتاسا وتىرىپ, ۇلكەن ىرگەلى ءىستى اياقتادىق. اتالمىش جوبا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا ايتىلعان مىندەت-ماقساتتار اۋقىمىندا جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر», دەدى جيىندى اشىپ ءسوز سويلەگەن حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ باسشىسى دارحان قىدىرالى مىرزا.
راسىندا جوعارىداعى قۇندى جوبا قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسى بويىنشا قولعا الىنعان. ويتكەنى ءبىزدىڭ ەلباسىمىزدىڭ باستاماسىمەن 2013 جىلى تۇركى كەڭەسىنە مۇشە ەلدەر ءوزارا ورتاق تاريحي وقۋلىق جازىپ, ونى ورتا مەكتەپ باعدارلاماسىنا ەنگىزۋ جايىندا شەشىم قابىلدانعان بولاتىن. بۇل ءىستى ابىرويلى اتقارىپ شىعۋ مارتەبەسى حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنا جۇكتەلگەن ەدى. ءسويتىپ تاپسىرىلعان شارۋانى تياناقتى اتقارۋ ءۇشىن 2014 جىلى ورتاق وقۋلىقتىڭ باعدارلاماسى جاسالىپ, بۇعان قاتىستى مەملەكەتتەر ءبىلىم مينيسترلىكتەرىنىڭ تالقىسىنا ۇسىنىلىپ, ماقۇلدانعان-تىن.
ناتيجەسىندە تۇركى كەڭەسىنە مۇشە ەلدەر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىكتەرىنىڭ وكىلدەرى مەن ساراپشىلارى جانە كەڭەستىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرىنەن قۇرالعان جۇمىس توبىنىڭ بىرىككەن ىزدەنىسى ارقاسىندا ورتا مەكتەپكە ارنالعان جوعارىداعى ورتاق وقۋلىق دايىن بولدى.
ورتاق وقۋلىقتىڭ مازمۇنى مەن ماقساتىنا توقتالار بولساق, وقۋلىق جەتى بولىمنەن تۇرادى جانە ورتا مەكتەپتىڭ 8-سىنىپ وقۋشىلارىنا ارنالعان. ۋاقىتتىق تۇرعىدان – ەرتە داۋىردەن باستاپ حV عاسىرعا دەيىنگى بارلىق تۇركى حالىقتارىنا ورتاق تاريح قامتىلعان. بۇل عاسىرلار تۇركى دۇنيەسىنىڭ داۋىرلەگەن كەزەڭى. ياعني وقۋلىقتا جەكەلەگەن تۇركى تەكتەس ەتنوستارعا عانا ءتان وقيعالار ەمەس, بارشا تۇركى جۇرتىنا ورتاق وقيعالار ساراپتاۋ ارقىلى قامتىلىپ, بارلىعىنا ورتاق تۇلعالارعا قاتىستى قۇندىلىقتار توپتاستىرىلعان. كىتاپپەن تانىسقان ۇرپاق تۇركى حالىقتارىنىڭ ورتاق تاريحي-رۋحاني مۇراسىمەن قاۋىشىپ, ءوز بابالارىنىڭ ادامزات تاريحىنان الاتىن ورنىن بىلەتىن بولادى.
كىتاپقا بۇعان دەيىن اقيقاتى داۋسىز ايقىندالعان تاريحي وقيعالار مەن تولىق تۇجىرىمدالعان دەرەكتەر ەنگىزىلىپ وتىر. ناقتىراق ايتقاندا, جەكەلەگەن ەلدەردىڭ تاريحي ۇعىم-دەرەگىنە ورنىققان, بىراق كۇللى تۇركى الەمىنە ورتاقتىعى مويىندالماعان دۇنيەلەردەن باس تارتىلعان. ساراپشىلار وسى ماسەلەدە ورتاق كوزقاراستى ۇستانعان. مۇنداعى ماقسات ۇرپاققا وتكەن عاسىرلارداعى تاريحي وقيعالاردىڭ تىزبەگىن تانىستىرۋ ەمەس, ورتاق ماقسات, ورتاق ماقتانىشتى وياتۋ ەكەن.
مۇنىڭ سىرتىندا اتالمىش وقۋلىققا تۇركى بىرلىگىنە باستايتىن فوتوقۇجاتتار مەن كارتالار ەنگىزىلىپ, كىتاپ تۇرىك, قازاق, قىرعىز, ازەربايجان, ورىس تىلدەرىندە ازىرلەنىپتى.
جوعارىداعى ماڭىزدى جيىنعا قاتىسقان تۇركى كەڭەسى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى ومەر كوجامان مىرزا, مۇنداي ورتاق ىسكە اتسالىسقان مامان-ساراپشىلارعا ءوز تاراپىنان العىسىن ءبىلدىرىپ, وسى ءىس ارقىلى ءبىز كەلەر ۇرپاق الدىنداعى زور مىندەتىمىزدى اتقاردىق دەسە, جۇمىس توبىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى ازەربايجاندىق وكىل حافيز دجابباروۆ: «بۇل ورتاق وقۋلىق الەمدەگى تۇركى جاستارىن رۋحاني جاقىنداستىرا تۇسەرى انىق. ءسويتىپ بارلىعىمىزعا اتا-بابا تاريحىمەن بۇتىندەي قاۋىشاتىن مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. كىتاپ كەيىنگى بۋىننىڭ ءوزارا مادەني-تاريحي قارىم-قاتىناسىن نىعايتىپ, جاھاندانۋ داۋىرىندە تۇركى جاستارىنىڭ ىنتىماعىن ارتتىرادى دەگەن ويدامىن. مۇنداي ماڭىزدى ىسكە مۇرىندىق بولعان تۇركى اكادەمياسىنا العىس ايتامىن», دەدى.
سول سياقتى ورتاق وقۋلىقتى ورتاق رۋحاني ولجاعا بالاعان تۇركيالىق پروفەسسور جەۆدەت كىرپىك مىرزا اتالمىش جوبانىڭ تۇركى حالىقتارى ءۇشىن ماڭىزى ايرىقشا ەكەنىنە توقتالىپ, بۇل كىتاپ – ەرتە زاماندا جەر-جاھاندى جاڭعىرتقان تۇركىلەردى بۇگىنگى جاڭا عاسىردا قايتادان جاڭعىرتاتىن جاسامپاز ەڭبەك بولارىنا سەنىم مول. وسى ارقىلى ۇرپاقتار توعىسى مەن رۋحاني ساباقتاستىعى ورنايدى, دەدى.
وسىلاي كۇللى تۇركى تەكتەستەردىڭ ورتاق قۇندىلىعىنا اينالعان وقۋلىق اۋەلى ءوز ەلىمىزدەگى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ وقۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزىلۋدە ەكەن.
ال كەلەسى وقۋلىق 9-سىنىپقا ارنالادى. وندا حV عاسىردان باستالعان الەم تاريحىندا ورنى بار وقيعالار قامتىلماق.
جيىن سوڭىندا ورتاق وقۋلىقتىڭ ماقۇلدانۋىنا بايلانىستى قورىتىندى قۇجات قابىلدانىپ, xاتتاماعا قول قويىلدى. وسىعان سايكەس ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنا دەيىن كەڭەسكە مۇشە مەملەكەتتەردىڭ مينيسترلىكتەرى ءتيىستى كەلىسىمىن جىبەرۋى ءتيىس. ول 2018 جىلى قىرعىزستاندا بولاتىن تۇركى كەڭەسى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ كەزەكتى سامميتىنە ۇسىنىلادى.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ەرلان ومار,
«ەگەمەن قازاقستان»
