«ەجەلگى تاراز ەسكەرتكىشتەرى» قورىق-مۋزەيىنىڭ ءبولىم باسشىسى الماس مۇحتاروۆ ءالىپبيدى اۋىستىرۋدىڭ ساياساتقا دا, باسقاعا دا قاتىسى جوعىن, ەڭ باستى قاجەتتىلىكتى ءتىلدىڭ ءوزى تالاپ ەتىپ وتىرعانىن جەتە ءتۇسىنۋ كەرەكتىگىنە توقتالدى. «بۇرىن قازاق ءتىلىنىڭ جازۋىن حالىق سىرتقى كۇشتەردىڭ, مادەنيەت پەن وركەنيەتتىڭ ىقپالى ارقىلى قابىلدادى. قازىر لاتىن ءالىپبيىن تاڭداۋ سانالى تۇردە جۇرگىزىلگەلى وتىر. سەبەبى بۇل – وركەنيەتتىڭ جولىن تاڭداۋ. الەمدىك وركەنيەتتە باسەكەگە تۇسەتىن باستى قارۋىمىز – لاتىنعا نەگىزدەلگەن قازاق جازۋى بولماق», دەيدى ساراپشى. ونىڭ پايىمىنشا, قازاق ءتىلى ءوزىنىڭ تاريحي, تابيعي تازالىعىن ساقتاعاندا عانا الەمدى قىزىقتىرا الادى. ء«تىلىمىزدىڭ ساقتاۋشىسى – ۇندەستىك زاڭى. كەڭەس داۋىرىندە رەتسىز ەنگەن كىرمە سوزدەردىڭ تىلىمىزگە اكەلگەن بەيبەرەكەتتىگىنە توسقاۋىل قويۋ ءۇشىن وسى ءبىر قاتاڭ زاڭدىلىق قايتا سالتانات قۇرۋى ءتيىس», دەدى ول.
اتالعان قورىق-مۋزەيدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى اسىلجان شايدىلداەۆ وتكەن مىڭجىلدىقتارداعى قازاق تاريحى تۋرالى جازىلعان كوپتەگەن شىعىس جازبالارى بۇگىنگى تاڭدا ەۋروپا ەلدەرىنىڭ تىلدەرىنە اۋدارىلىپ, سولاردىڭ مۇراعاتىنادا جاتقانىن ايتادى. «ەگەر لاتىنعا كوشسەك, سول تاريحي قۇجاتتاردى, دەرەكتەردى وقىپ, سانامىزعا تەز سىڭىرەمىز», دەدى ول.
«جاڭا ءالىپبي – كۇللى الەمدەگى قازاقتاردى بىرىكتىرەتىن اسا ماڭىزدى فاكتور. ەلباسىمىز ايتقانداي, بۇل قادام ءبىزدى الەممەن تۇتاسۋعا, ۇرپاعىمىزدىڭ اعىلشىن ءتىلى مەن عالامتوردىڭ ءتىلىن يگەرۋىنە, ەڭ باستىسى قازاق ءتىلىن جاڭعىرتۋعا جاعداي تۋعىزادى. ال انا ءتىلىمىزدى جاڭعىرتۋدىڭ جولى – لاتىنعا اۋىسۋ», دەپ مالىمدەدى «ورداباسى» ۇلتتىق تاريحي-مادەني قورىعىنىڭ ديرەكتورى ب. يسماتوۆ. ونىڭ ويىنشا, بىزگە دەيىن ءالىپبي رەفورماسىن جاساعان ەلدەردىڭ وزىق ۇلگىسىنە سۇيەنۋىمىز قاجەت.
«ەسىك» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ە. جاسىباەۆ ء«تىلدىڭ جاندى ورگانيزم ەكەنىن ەسكەرسەك, قازاق ءتىلى دە زامانا كوشىنەن قالماي, جاڭا تەحنولوگيالار مەن عىلىمنىڭ تىلىنە اينالىپ, ءاردايىم دامىپ, جەتىلىپ وتىرۋعا ءتيىستى», دەگەن ويىن جەتكىزدى. ول الەمدىك تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, ءتىلدىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرىن ساقتاي الاتىن, قازاق ءتىلىنىڭ زاڭدىلىقتارىنا جانە بۇگىنگى تەحنولوگيا تالاپتارىنا جاۋاپ بەرە الاتىن ءالىپبي دۇنيەگە كەلەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
«بۇگىندە ءتۇبى ءبىر تۇركى دۇنيەسى, نەگىزىنەن لاتىن ءالىپبيىن قولدانادى. بىزگە ولارمەن مادەني, رۋحاني, عىلىمي, ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستى كۇشەيتۋ ءۇشىن لاتىنعا ءوتۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى. بۇل – وزگە ۇلتتاردىڭ دا قازاق ءتىلىن وقىپ-ۇيرەنۋگە, زەرتتەۋگە دەگەن سۇرانىسىن تۋعىزۋى ابدەن مۇمكىن». بۇل – «تاڭبالى» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيى ۇجىمىنىڭ ورتاق پىكىرى. قورىق قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا, لاتىنعا كوشسەك, تىلىمىزدەگى قازىرگى جات دىبىستاردى تاڭبالايتىن ارىپتەردى قىسقارتىپ, سول ارقىلى قازاق ءتىلىنىڭ تابيعي تازا قالپىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك الامىز.
ال «بەرەل» تاريحي-مادەني قورىق-مۇراجايىنىڭ ۇجىمى ەلباسىنىڭ لاتىن الىپبيىنە كوشۋ تۋرالى باستاماسىن انا ءتىلىمىزدىڭ دامۋ اياسىن كەڭەيتەتىن بىردەن-ءبىر ستراتەگيالىق قۇجات دەپ باعالادى. «الەمدەگى عىلىمي تەرمين سوزدەردىڭ كوپشىلىگىنىڭ لاتىن تىلىندە ەكەنىن ەسكەرسەك, لاتىن الىپبيىنە كوشۋ سايىپ كەلگەندە انا ءتىلىمىزدىڭ بولاشاعىن باياندى ەتىپ, قولدانىس اياسىن ودان ءارى كەڭەيتە تۇسۋگە جول اشادى», دەيدى قورىق ديرەكتورى ج. احماديەۆ.
دايىنداعان
ايگۇل سەيىل,
«ەگەمەن قازاقستان»
