بۇگىن شەراعاڭ سەكسەن بەستىڭ سەڭگىر بيىگىنە شىقتى. ءوزىنىڭ سۇيىكتى «ەگەمەنى» قادىرمەندى ابىز اعانى تۋعان كۇنىمەن, وسىناۋ اسقارالى بەلەسىمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, مەرەيلى تويعا تومەندەگى ماقالامەن تىلەك قوسادى.
كەشكىلىك گاگارين داڭعىلىنىڭ بويىنداعى اللەيادا سەرۋەندەپ, ءجۇزتانىس كىسىلەرمەن شۇيىركەلەسىپ, اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ قايتاتىن ادەتىمىز بار-دى.
بىردە وسى اللەيادا:
– شىندىقتى جاسىرۋعا بولمايدى. سەبەبى ول ەرتە مە, كەش پە, ءبارىبىر ايتىلادى. ال سەندەر, قازاق قالامگەرلەرى ءالى دە جاسىقسىڭدار, – دەپ كەرگىگەن ءبىر اعامىزدىڭ سوزىنە قاتتى شامدانىپ قالدىم. (جۇيكەم, ءسىرا, سىر بەرە باستاعان بولسا كەرەك.)
سوندىقتان دا:
– تاپ وسىنداي جالپىلاما, ەشقانداي نەگىزسىز ايىپتاۋلاردىڭ قاجەتى قانشا, – دەدىم قاباعىمدى شىتىپ.
بىراق, ول دا وكپەسىن ىشىنە جيناپ, قاپىسىن تاپسا, ەسىك الدىنا توككەن كىردىڭ سۋىنداي لاق ەتكىزىپ شاشا سالايىن دەپ ءجۇر ەكەن.
– وۋ, سەن ءوزىڭ ايتشى, – دەدى ەكىلەنىپ, – قازاقتىڭ قاي جازۋشىسى, قاي اقىنى قازىرگى شىندىقتى جازىپ جاتىر شىرقىراتىپ؟! كورسەتشى قانە, بار بولسا؟!.
– كورسەتەمىن, – دەدىم مەنىڭ دە قانىم باسىما شاپشىپ. – ەرتەڭ ءدال وسى ۋاقىتتا, ءدال وسى جەرگە كەلىڭىز. كوكەيىڭىزدە جۇرگەن نارسەلەردى وسى باستان جۇيەلەپ, تىزبەكتەي بەرىڭىز.
– كەرەك بولسا, قاعازعا جازىپ اكەلەم! – دەدى ول سۇق ساۋساعىن اسپانعا شوشايتىپ.
– كەلىستىك وندا!
ەكەۋمىز اياق استىنان جىن قاققانداي ورنىمىزدان اتىپ-اتىپ تۇردىق تا, ەكى جاققا ءبولىنىپ كەتە باردىق.
ءسويتىپ, ەرتەڭىنە ءدال ۋادەلى ۋاقىتتا جولىقتىق. ول كىسى ارينە, ەشتەڭە دە جازىپ اكەلمەپتى. سونىسىنا ەپتەپ قىسىلعانداي, قولىن كەسىرلەنە سىلتەپ: «بەلگىلى عوي ءبارى دە...» دەپ قويدى. ال مەن بولسام, شەراعاڭنىڭ – حالىق جازۋشىسى, قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى شەرحان مۇرتازانىڭ «اقىندار مەن اكىمدەر» اتتى كىتابىن قولتىعىما قىسا كەلگەنمىن. سوندىقتان دا مىسىم باسىمداۋ بولدى.
بۇل ءوزى ءبىر, ەرەكشە قۇندى كىتاپ قوي. ءوز باسىم «قازاقتىڭ ورتتەي لاۋلاعان رۋحىن, نايزاداي ۇشكىر نامىسىن, الماس قىلىشتاي وتكىر ويى مەن قارا توپىراقتاي قۇنارلى ءتىلىن ىزدەسەڭ, تاپ وسى كىتاپتى اش, باۋىرىم», دەر ەدىم. جانە-داعى كەمەل اقىل, ىستىق سەزىم, بەرىك ءتوزىم دە بار مۇندا!
– ەندەشە, تىڭداڭىز, – دەيمىن مەن الگى اعامىزعا. – جاقسىلاپ تۇرىپ تىڭداپ الىڭىز!
شەراعاڭ بىلاي دەپ جازادى: «يمپەريانىڭ ءوزى قانداي الىپ بولسا, ارانى دا سونشا كوپ اشىلماق. ول ءۇشىن جەر بەتىندە, ايتالىق, قازاق دەگەن حالىقتىڭ بولۋ-بولماۋىنىڭ قۇنى كوك تيىن. ول ءۇشىن قازاقتىڭ حالقى ەمەس, باي جەرى كەرەك. جەردى بوساتىپ, يەمدەنۋى كەرەك. قازاق تا ءتىرى جان, وڭايلىقپەن جويىلا قويمايدى. سوندىقتان دا يمپەريا ونى دۇركىن-دۇركىن قىرعىنعا ۇشىراتتى. زەڭبىرەكتىڭ كۇشىمەن. قولدان جاسالعان جويقىن اشارشىلىقتىڭ كۇشىمەن.
قازاق تا تىرمىزىك ەكەن, جەر بەتىنەن تىپ-تيپىل جويىلا قويمايدى. ەندەشە يدەولوگيالىق شابۋىلدى كۇشەيتۋ كەرەك بولدى. بۇل سالادا يمپەريا كوپ جەڭىسكە جەتتى. سانا ۋلاندى, ءتىل ولىمسىرەدى, ۇلتتىق رۋحاني الەم كۇيرەۋ حالىنە جەتتى. وسىنىڭ سالدارىنان كەيبىر پاقىرلار ءوزىن «قازاقپىن» دەپ قاسقايىپ ايتۋعا ۇيالىپ, نامىستاناتىن اۋرۋعا ۇشىرادى. بۇلار, امال جوق, ۇلتتىق نيگيليستەرگە اينالدى. ءوز ۇلتىن جەك كورەتىندەردى, ءوز ۇلتىن وزگەلەردەن كەم سانايتىنداردى وسىلاي دەپ اتايدى».
مەن كىتاپتان باسىمدى كوتەرىپ, اۋەلگى اسەرى قالاي دەگەندەي, الگى كىسىنىڭ جۇزىنە بارلاي قارادىم. ول اقىرىن عانا باسىن شۇلعىپ, الدەنەگە تاڭىرقاپ, قاسىن كەرىپ وتىر ەكەن. ايتسە دە, ەزۋىنە ءبىر مىسقىل ءۇيىرىلىپ, مەن ەسكەرمەگەن ءبىر نارسەنى بەتىمە باسپاق بولعانداي:
– بۇل كەشەگى كۇننىڭ ماسەلەسى عوي, – دەدى ىڭىرانىپ. – ال ءبىز تاۋەلسىزدىك العالى قاش-شان...
– ءيا. راسىندا دا, سولاي. بۇل شەراعاڭنىڭ 1994 جىلى جازعان «يمپەريانىڭ ۋلى جەمىسى» اتتى ماقالاسى. ءسىز قازاق قالامگەرلەرى باتىل ءۇن قاتا الماي كەلەدى دەگەن سوڭ ادەيى وسىدان باستاپ وتىرمىن. دەگەنمەن, قازاق جەرىنە قازىر دە, ەرتەڭ دە يمپەريالىق پيعىلمەن قارايتىنداردىڭ از بولمايتىنى انىق قوي. ال جارايدى... ءارى قاراي تىڭداڭىز.
شەراعاڭ جازادى: «تاۋەلسىزدىك تاڭى اتتى. قازاق ءتىلىنىڭ كۇنى تۋدى دەدىك. قازاق ءتىلى جەكە دارا مەملەكەتتىك ءتىل دارەجەسىنە كوتەرىلدى دەدىك. تاقيامىزدى اسپانعا لاقتىردىق. اسىعىستىق بولدى. ويتكەنى سول تاقيا قايتىپ جەرگە تۇسپەي, بوي جەتپەس ءبىر اعاشتىڭ بۇتاعىنا ءىلىنىپ قالعان سىڭايلى.
قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل بولۋىنا قاسارىسا قارسى شىققاندار, ءالى دە جانتالاسا قارسى بولاتىندار از ەمەس. ولاردىڭ قاتارىندا, قۇداي سورلاتقاندا, ءوزىمىزدىڭ الگى ۇلتتىق نيگيليستەرىمىز دە بار. اسىرەسە, سولاردىڭ وڭمەڭدەۋى جامان».
مەن تاعى دا كىتاپتان باسىمدى كوتەرىپ:
– قالاي؟ – دەدىم.
– ءجون, ءجون, – دەدى ول جۇمساق قانا جىميىپ. – مەن دە ساڭىلاۋسىز ەمەسپىن. بىلەم عوي. شاكەڭ كەزىندە ءماجىلىس دەپۋتاتى بولدى. كوپ ماسەلەلەردى باتىل ايتتى. ال مىنا جازعانى ءتىپتى, وتكىر ەكەن...
– ارينە, – دەدىم مەن ەندى ونىڭ ءىشى جىلي باستاعانىنا قۋانىپ. – پارلامەنتتە ۋاقىت شەكتەۋلى ەمەس پە, سوندىقتان دا, ول جەردە ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن عانا ايتۋ كەرەك بولعان شىعار. ءارى ونداعى تىڭداۋشى كونتينگەنت تە باسقا. ال ەندى, شەراعاڭنىڭ ۇلت حاقىندا, قوعام حاقىندا جازعان وتكىر پۋبليتسيستيكاسىمەن ءوزىڭىز تانىسىپ كورسەڭىز عوي!..
– ءيا-ءا, – دەدى ول. – ءجون-اق... ءارى قاراي وقيىقشى, تاعى نە جازادى ەكەن؟
– وي, اعاسى, بۇل كىتاپتا ۇلتقا, قوعامعا, بۇگىنگى جۇيەگە قاتىستى ماسەلەنىڭ ءبارى قامتىلعان! قايسىبىرىن وقي بەرەيىن؟!
– و توبا, ءبارى-ءبارى دەيسىڭ بە؟
– ءيا, ءبارى, – دەدىم مەن سەنىمدى تۇردە.
– وقىسايشى وندا!
– جوق. ودان دا ءسىز مىنا كىتاپتى الىپ, ۇيىڭىزدە اسىقپاي وتىرىپ قاراڭىز. بىراق... كەيىن وزىمە قايتارۋدى ۇمىتپاڭىز.
– راقمەت, – دەدى ول باسىن شايقاپ. – ودان دا سەن ماعان... وتە كەرەكتى-كەرەكتى جەرلەرىن وسىلاي وقي بەر.
– وي, ءسىز دە قىزىقسىز, – دەدىم ك ۇلىپ. – بۇل ۇلتقا كەرەكتى, ءاربىر ءۇيدىڭ تورىندە تۇرۋعا ءتيىستى كىتاپ. سوندىقتان...
– جو-جوق, – دەپ ول مەنىڭ ءسوزىمدى ءبولدى. – مەن ءوز كوڭىلىمدەگى ساۋالداردى قويايىن, ال سەن ماعان سول ماسەلەلەرگە قاتىستى جەرلەرىن وقى.
– جارايدى. – مەن ەندى شارشاي باستاعانىمدى سەزدىم. – ال, قويىڭىز سۇراقتارىڭىزدى...
– ولاي بولسا, قاراشى, ءبىزدىڭ جەرىمىز كەڭ, استى تولعان كەن. ال ءوزىمىز ازبىز. بىراق سوندا دا, نەعىپ بايىمايمىز؟..
مەن قولىمداعى «اقىندار مەن اكىمدەر» اتتى كىتاپتىڭ مازمۇنى كورسەتىلگەن بەتتى اشىپ, ءبىر كوز جۇگىرتىپ ءوتتىم دە, «ەلىم, ساعان ايتام, ەلباسى, سەن دە تىڭدا!» دەگەن بولىمگە اۋىستىم. بۇل شەراعاڭنىڭ جان دوسى كامال سمايىلوۆپەن جازىسقان حاتتارىنىڭ توپتاماسى ەدى. ەستەرىڭىزدە بولسا, بۇكىل ەل بولىپ, «ەگەمەن قازاقستاننان» جارىسا وقىماپ پا ەدىك.
– مىنە, تىڭداڭىز! – دەيمىن وعان.
شەراعاڭ جازادى: «كامال! «سارىارقا مەن اتىراۋ, التاي مەن قاراتاۋ قويناۋلارى ناعىز التىن ساندىق ەكەن. سونىڭ كىلتى ەندى ەلىمىزدىڭ قولىنا ەركىن ءتيدى» دەپ جازىپسىڭ.
سونى ەندى ءبىلىپ جۇرگەندەي «ەكەن» دەگەنىڭ نەتكەنىڭ؟ ال سول ساندىقتىڭ «كىلتى ەندى ەلىمىزدىڭ قولىنا ەركىن ءتيدى» دەپ ايقايلاعانىڭا جول بولسىن! وندا ءبىز سول التىن ساندىقتىڭ ۇستىندە نەگە جالاڭبۇت وتىرمىز؟ اشپايمىز با ساندىقتى؟ مالمايمىز با قولىمىزدى التىن-كۇمىسكە؟
وپتيميست, اق كوڭىل, اڭقىلداقسىڭ, كامال. ادام وي-ازاپتان ازىپ-توزباس ءۇشىن وسىنداي قاسيەت تە كەرەك شىعار.
كامال! سەن دە, مەن دە جاس كەزىمىزدە قاراعاندىدا جۇمىس ىستەدىك. شاحتالارعا تۇستىك. جۋرناليستىك ازاپ ءىستىڭ قازانىندا پىستىك. قازىر سول قاراعاندىنىڭ شاحتالارىن اعىلشىندار جالعا الىپ جاتىر. سول ولكەدە ءبىزدىڭ الدىمىزدا قىزمەت ەتىپ, «مەنىڭ قۇرداستارىم» اتتى تاماشا كىتاپ جازعان ساتتار ەرۋباەۆ, جانىڭ جانناتتا بولعىر, ءبىر كەزدە قاراعاندى شاحتالارىن بيلەگەن حوپكينس اتتى اعىلشىننىڭ جەرگىلىكتى حالىقتى قالاي قاناپ, قالاي توناپ, قالاي قورلاعانىن جازباۋشى ما ەدى. قالاي ويلايسىڭ كامال, سول سويقان تاعى دا سوقپاي ما؟
مىسالى, رەسەيگە جالعا كەتكەن بايقوڭىردان قازىر وقتىن-وقتىن, ەمىس-ەمىس ءبىر ىزالى, وكىنىشتى ۇندەر ەستىلگەندەي بولادى. اتا-باباسىنان بەرى قاراي ماڭگى-باقي سول جەردە ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان قازاقتارعا رەسەيدىڭ ازاماتتىعىن الماسا, جۇمىس بەرمەيتىن كورىنەدى. ءوز ەلىڭدە, ءوز جەرىڭدە وتىرىپ رەسەيدىڭ ازاماتتىعىن ال, ايتپەسە, قايقايىپ تۇر. ەكىنىڭ ءبىرى.
مۇمكىن, سەندە باسقا دەرەكتەر بار شىعار. لايىم, مەنىڭ ەستىگەنىم قاتە بولعاي. بۇعان قالاي قارايسىڭ؟
ءوزىڭ ايتقان «مايلى جىلىكتى جاقسى كورەتىندەر» كوبەيىپ كەتتى. بۇل نەنىڭ نىشانى؟ شەتەلگە جالعا, نەسيەگە بەرگەنسىپ, قانداي دا ءبىر ءوزىمىزدىڭ الپاۋىتتار نەلەر ءىرى كاسىپورىنداردى وزدەرى سولقىلداتىپ سورىپ جاتىر دەگەن ءسوز بار. ودان نە بىلەسىڭ, كامال؟»
ول بۇل جولى شەراعاڭنىڭ ءاربىر سويلەمىنە باسىن شۇلعىپ, ۇيىپ تىڭداپ قالدى. اۋىق-اۋىق كۇرسىندى دە. بىراق, ونىسىن ءوزى دە بايقامادى-اۋ دەيمىن. مەن ءسال كىدىرىس جاساپ, الگى ساۋالعا تولىق جاۋاپ العان بولار دەگەن ويمەن باسىمدى كوتەردىم.
– قالاي؟
– دۇرىس, – دەدى ول اقىرىن عانا. – ءبارى دۇرىس. بۇگىنگى حوپكينستىڭ اتى-ءجونى ماعان بەلگىلى... ال, باۋىرىم, شاكەڭ تاعى نە جازادى ەكەن, ءارى قاراي زاۋلاتشى...
– پاھ, شىركىن, زاۋلاتاتىن كىتاپتى تاپقان ەكەنسىز!
– ءا-ءا, ءيا, ءيا... كەشىر. سوندا دا بولسا... شاكەڭ ۇلتتىق نامىس, رۋح تۋرالى نە جازادى؟!
مەن وعان تاڭدانا قارادىم. ءسويتتىم دە:
– مىنە, تىڭداڭىز! – دەپ, «نامىس پەن رۋحتى ىزدەۋ» اتتى وي-تولعاۋعا ءۇڭىلدىم.
شەراعاڭ جازادى: «عاسىرلار توعىسىنداعى قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى. ورىس رادلوۆ, پولياك يانۋشكەۆيچ سياقتى جاتجۇرتتىق ءىرى تۇلعالارعا ءوزىنىڭ ۇلىلىعىمەن, سۇلۋلىعىمەن, اۋەزدىلىگىمەن تاڭداي قاقتىرىپ, تاڭ قالدىرعان قازاق ءتىلىنىڭ ءحالى نەشىك؟
كۇنى كەشە الماتىدا «وتان» پارتياسىنىڭ ءبىرىنشى سەزى ءوتتى. «وتانعا» بىرقاتار باسقا پارتيالار بىرىكتى. سەزدى اشقان ورىس سەرگەي تەرەششەنكو ءسوزىن, كەدىر-بۇدىرلاۋ بولسا دا, قازاقشا سويلەدى. ال وبلىستان كەلگەن قازاق دەلەگاتتار شەتىنەن ورىسشا سايرادى. ءسىرا, بۇل پارتيا الداعى ۋاقىتتا بەلەڭ الار. الداعى سايلاۋدا دەپۋتاتىققا دا, وكىمەتتىڭ جاندى-جاندى بۋىندارىنا دا وسى پارتيانىڭ بەلسەندىلەرى ۇسىنىلار. سوندا قازىردەن مەملەكەتتىك تىلگە مىنانداي «قۇرمەت» كورسەتكەندە, ءىس باسىنا بارعاندا قانداي بولماق.
جالپى, «وتان» پارتياسىنىڭ باعدارلاماسىندا ۋادەنىڭ ءبارى بار. تەك مادەنيەت, مەملەكەتتىك ءتىل تۋرالى ءلام دەگەن دىبىس جوق.
جينالىستا سويلەگەن حالىق قاھارمانى قاسىم قايسەنوۆ ايتقانداي, بىزدە نامىس وتى ولەگىزگەن. نامىسسىزدىقتان ەكى قازاق ءبىر-بىرىمەن ورىسشا سويلەسەدى. ويتكەنى ۇلتتىق رۋحتى وتارلاۋ ساياساتى سىندىرعان.
جازۋشى قاليحان ىسقاقتىڭ سوزىمەن ايتقاندا, بۇرىن جالپى وتارلاۋ بولسا, ەندى «رۋحاني كولونيزاتسيا» ءجۇرىپ جاتىر. ماسكەۋدە وتپەي قالعان, رۋحاني ءنارى جوق, قايتا ساناڭدى ۋلايتىن كىتاپ توپانى قازاقستاندا قاپتادى.
راديو, اسىرەسە تەلەديداردا رۋحاني ديۆەرسيا ءجۇرىپ جاتىر. بۇل سالادا قازاقشا حابارلار مەيلىنشە قىسقاردى. ورىسشاسى كوبەيىپ, قازاقشاسى بارىنشا ازايعان زامان. كيوسكىلەردەگى ءجۇز گازەتتىڭ ىشىنەن قازاقشا ءبىر گازەت تاپپايسىڭ.
بيلىك اقشادا. كىمدە اقشا بار, كۇش سوندا. كۇشتىلەر قازاقشاڭا قارامايدى. جانە اقشا ۇلت تاڭدامايدى.»
...ەندى وسى دا جەتىپ ارتىلار دەگەندەي كىتاپتان باسىمدى كوتەرىپ, ونىڭ جۇزىنە ءۇڭىلدىم. ول بولسا, كوزىن جۇمىپ, باسىن شۇلعىعان كۇيى ۇيىپ قالعان ەكەن.
داۋسىمدى قاتتىراق شىعارىپ:
– بۇل 1999 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا جازىلعان وي-تولعاۋ, – دەدىم ونى «وياتقىم» كەلىپ. – قازىر دە...
– بىلەم, – دەدى ول. – قازىر دە سولاي. ەكى قازاق ءبىر-بىرىمەن ورىسشا سويلەسۋگە ارلانبايدى. انە, قاراشى, وسى اللەياداعى قارت كىسىلەردىڭ ءوزى نەمەرە-شوبەرەلەرىن: «ايكا», «جانكا», «دانكا» دەپ شاقىرىپ جاتقان جوق پا...
ء«يا-ءا, بۇل كىسى تەگىن قازاق ەمەس, – دەگەن وي كەلدى ماعان. – بىراق, وسى ۋاقىتقا دەيىن ويانباي, ۇيىقتاپ كەلگەنى نەسى؟».
سونسوڭ, اڭگىمەمىزدى اۋەلگى ارناسىنا قاراي بۇرىپ:
– ال ءسىز بولساڭىز, قازاق جازۋشىلارى ۇندەمەيدى, اششى شىندىقتى جازبايدى دەيسىز. بىلە بىلسەڭىز, ولار قاي كەزدە دە اقيقاتتى ايتۋدان قايمىقپاعان. مىنا كىتاپتى وقىپ شىقساڭىز بار عوي...
– جارايدى, جارايدى... – دەدى ول مەنەن كەشىرىم سۇراعانداي يىعىمنان قاعىپ. – تاعى وقىساڭ, تاعى دا تىڭداي بەرەم... بىراق, ۋاقىت كەش بوپ قالدى. بۇگىنگە وسى دا جەتەر. ەرتەڭ, اماندىق بولسا, تاعى كەزدەسەمىز...
ءسويتىپ, ورنىنان تۇرماق بوپ وقتالا بەردى دە, كەنەت ۇمىتقان ءبىر نارسەسى ەسىنە تۇسكەندەي ماعان قادالا قاراپ:
– ءبىز, ىنىشەك... قازاقشا وقۋدان قالعالى قاش-شان... – دەدى اقىرىن عانا,
ۇلت الدىنداعى ءبىر اۋىر ايىبىن مويىنداعانداي اششى مىرس ەتىپ, باسىن شايقادى.
– قالايشا؟ – مەن اڭ-تاڭمىن. – ءسىز نە... مەكتەپتى ورىسشا ءبىتىرىپ پە ەدىڭىز؟!
– جوق. قازاقشا-اق بىتىرگەنمىن.
– ال وندا...
– سولاي, – دەدى ول داۋسى قارلىعىپ. – مەكتەپتى اۋىلدا قازاقشا بىتىرسەك تە, مىنا قالاعا كەلىپ, تەحنيكالىق جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسكەننەن كەيىن... ءتىلدىڭ تاۋقىمەتىن كوپ تارتتىق. وقۋلىقتاردىڭ ءبارى ورىس تىلىندە بولدى. وقىتۋشىلاردىڭ دا كوبى ورىس... ءبىردى-ەكىلى قازاق بولسا, ولار دا لەكتسيانى ورىسشا وقىدى. سونسوڭ ءبىز نامىسقا تىرىستىق. جاقسى ستۋدەنت اتانۋ ءۇشىن كۇندىز-ءتۇنى ورىسشا وقۋلىقتاردى جاتتادىق. كەيىن... قىزمەتكە ورنالاسقان سوڭ دا ورىسشا سويلەدىك. ءسويتىپ ءجۇرىپ, ءوز قازاعىمىزدىڭ مادەنيەتىنەن, ادەبيەتىنەن بىرتە-بىرتە الىستاي بەردىك, الىستاي بەردىك. ەندى, ۇيات تا بولسا ايتايىن, قازاقشا مۇلدە وقي المايمىن. ءبىرتۇرلى... شىعىپ قالىپپىن... بوتەن دۇنيە سەكىلدى, ءتىسىم باتپايدى...
«ماسساعان! – دەپ تاڭعالدىم مەن ىشىمنەن. – مانادان بەرى «شەر-اعاڭنىڭ كىتابىن وقىڭىز, وقىڭىز» دەپ, قۇر بوسقا ارامتەر بولعان ەكەنمىن-اۋ!..»
سالدەن سوڭ ول تروتۋارمەن تومەن قاراي اياڭداپ بارا جاتتى. ال مەن جوعارى ورلەدىم. «باسە, بۇ كىسى نەگە ۇيقتاپ ءجۇر دەسەم, – دەيمىن وزىمنەن-ءوزىم وكىنىپ. – قازاقشاعا ءتىسى باتپايدى ەكەن-اۋ...»
دەگەنمەن, بۇل ماعان جازىلمايتىن دەرت سەكىلدى كورىنبەيدى. ءالى دە بولسا, ءوزىن ءوزى ەمدەپ جازۋىنا بولادى-اۋ دەيمىن توپشىلاپ. تەك ايتەۋىر, يمانى, ىنتا-جىگەرى جەتسە دەڭىز...
ويتكەنى, شەراعاڭ جازىپ ەدى عوي: «زامان تۇزەلەر, ادام تۇزەلسە. تۇرمىسىمىز وڭالار, اقشامىز دا ورنىعار. ءۇمىتسىز شايتان دەگەن. تەك ادامدار يمانسىز بولماسا ەكەن!»
نۇرعالي وراز,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ەرلان ومار,
«ەگەمەن قازاقستان»
