شارانى سەناتتىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ جانە عىلىم كوميتەتىنىڭ توراعاسى بىرعانىم ءايتىموۆا اشىپ, ادام كاپيتالىنىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋدىڭ بولاشاعى ەكونوميكانىڭ دامۋى مەن مەملەكەت باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنە بايلانىستى بولىپ تۇرعانىن, سوندىقتان بۇگىنگى جاعدايدا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتۋدىڭ ادىستەرىن وزگەرتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تىڭداۋعا قاتىسۋشىلارعا ارناپ ءسوز سويلەدى. ول ءوز سوزىندە ەلىمىزدە مينەرالدىق رەسۋرستاردى وندىرۋگە قاراعاندا, ادامنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ۇلتتىڭ تابىستى دامۋىنىڭ نەگىزگى فاكتورى بولىپ تابىلاتىنىن, سوندىقتان قازاقستاندىقتار, اسىرەسە وسكەلەڭ ۇرپاق ءححى عاسىردا قاجەت بولاتىن تالاپتاردى جان-جاقتى مەڭگەرۋلەرى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
توراعا الدىمىزدا ستراتەگيالىق ماڭىزى بار مىندەت – لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ مىندەتى تۇرعانىن ايتا كەلىپ, مەملەكەت باسشىسى «قازاق ءتىلىن لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ – جاھاندىق عىلىم مەن ءبىلىم جۇيەسىنە كىرىگۋگە, رۋحاني تۇتاستىعىمىزدى قامتاماسىز ەتەتىن بىرەگەي قادام», - دەگەن ءسوزىن ەسكە سالدى.
«بۇل جۇمىستى ءبىز ويلاستىرا وتىرىپ, ساتىلى جانە جيناقى تۇردە جاساۋىمىز كەرەك. بىراق ۇزاققا سوزۋ دا قاجەت ەمەس. ەڭ باستىسى – ءبىزدىڭ قاتەلەسۋگە قۇقىعىمىز جوق», - دەدى ق.توقاەۆ.
پارلامەنت جوعارعى پالاتاسىنىڭ توراعاسى ورتا ءبىلىم ساپاسىنا, مەكتەپتەردەگى وقىتۋ جۇيەسى ءالى كۇنگە دەيىن جاقسى ناتيجەلەر كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋگە عانا ارنالۋىنا, ال ساپالى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسى ەكىنشى ساتىدا قالىپ كەلۋىنە قاتىستى بىرقاتار سىن ايتتى. «مەكتەپتە, اسىرەسە وقۋ بىتىرەتىن سىنىپتاردىڭ وقۋشىلارى ءۇشىن ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلۋدى ءساتتى تاپسىرۋ باستى ماقسات رەتىندە قارالاتىنى ەشكىمگە قۇپيا ەمەس. وقىتۋ پروتسەسىندەگى مۇنداي ءۇردىس مەكتەپ ءۇشىن جاقسى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋدى عانا ماقسات ەتەدى, ويتكەنى مەكتەپتىڭ رەيتينگى تىكەلەي وسى كورسەتكىشتەرمەن بايلانىستى. سوڭعى كەزدەگى ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىن تاعايىنداۋعا بايلانىستى اتا-انالاردىڭ تاراپىنان ورىندى تۇسىنىسپەۋشىلىك تۋدىرعان وقيعالار سۋبستانتيۆتىك سيپاتتاعى شۇعىل وزگەرىستەردىڭ قاجەت ەكەندىگىن كورسەتىپ وتىر», – دەدى ق. توقاەۆ.
سەنات توراعاسى مەكتەپ ادەبيەتتەرىن شىعارۋعا كوزقاراستى قايتا قاراۋ ماڭىزدى دەپ سانايدى: «وقۋلىقتاردىڭ ساپاسىنىڭ تومەن ەكەندىگى ۇنەمى ايتىلۋدا. جىبەرىلگەن ءارتۇرلى قاتەلىكتەردىڭ سالدارىنان وقۋ ماتەريالدارى ۇنەمى جاڭارتىلىپ, قايتا شىعارىلىپ وتىرادى, بۇل ساراپتاۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن جەتىلدىرۋ اسا قاجەت ەكەنى كورسەتىپ وتىر. بۇل ماسەلەلەرگە دە اتا-انالار مەن جالپى قوعامنىڭ تاراپىنان كوڭىل تولماۋى ورىندى. ورىس ءتىلى وقۋلىقتارىنا بايلانىستى كەيىنگى وقيعا قوعامدا كەڭىنەن پىكىرتالاس تۋعىزدى. باسقا وقۋ ماتەريالدارىنا دا قاتىستى جاعداي وسىعان ۇقساس».
ق. توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, سالالىق مينيسترلىككە قازاقستاننىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرىپ وتىرعان مۇنداي جۇيەلى تۇردەگى كەمشىلىكتەردى تەز ارادا جويۋ قاجەت.
سەنات باسشىسى ادىلەتسىز بولىنگەن گرانتتار نەمەسە ساپاسى تومەن وقۋلىقتار, جالپى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ولقىلىقتار ىشكى ساياساتتىڭ ماڭىزدى فاكتورلارىنا اينالىپ, ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىنا تەرىس ىقپال ەتەتىنىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار توراعا ەلىمىزدى ساندىق نۇسقاعا كوشىرۋ ستراتەگياسىنىڭ ماقساتتارىنا سايكەس كەلەتىن «كۇندەلىك» ەلەكتروندىق باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا قولداۋ ءبىلدىردى.
سونداي-اق مۇعالىمدەردىڭ كاسىپتىك مارتەبەسىن كوتەرۋ قاجەتتىگى تۋرالى دا ايتىلدى. ءبىلىم بەرۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى ەڭ تومەنگى (رەسپۋبليكالىق ورتاشا دەڭگەيدىڭ 66 پايىزى) دەڭگەيدە تۇر. سەنات باسشىسى ەكونوميكاداعى شىنايى قالىپتاسقان جاعدايلاردى جان-جاقتى ەسكەرە وتىرىپ, ۇكىمەتتى مۇعالىمدەردىڭ تابىسىن كوتەرۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراستىرۋعا شاقىردى.
«كاسىبي دەڭگەيى جوعارى جانە الەۋمەتتىك تۇرعىدا جوعارى قولداۋ تاپقان مۇعالىم – ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە تابىسقا جەتۋدىڭ باستى كەپىلى. مۇعالىمدەردى مەملەكەتتىك ناگرادالارمەن جانە سىيلىقاقىلارمەن مەيلىنشە بەلسەندى ىنتالاندىرىپ, ولاردىڭ ەڭبەگىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ قاجەت», - دەدى ق. توقاەۆ.
سەنات توراعاسى مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ 11 پايىزى عانا تاڭدايتىن تەحنيكالىق جانە ارناۋلى ورتا ءبىلىمنىڭ بەدەلىن كوتەرۋدى ماڭىزدى دەپ سانايدى. سونىمەن بىرگە مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ 90 پايىزى جوعارى وقۋ ورىندارىندا بىلىمدەرىن جالعاستىرۋدى قالايدى. بۇل رەتتە ستۋدەنتتەردىڭ ۇشتەن ءبىرى مەملەكەتتىك ءبىلىم تاپسىرىسى بويىنشا وقيدى, قالعاندارى اقىلىق نەگىزدە جوعارى ءبىلىم الادى.
ق. توقاەۆ ايتقانداي, مۇمكىن, بۇل ماڭىزدى سالاداعى رەفورمالاردىڭ ۇزدىكسىز جۇرگىزۋىلۋىن توقتاتا تۇرۋ قاجەت شىعار. قانداي جەتىستىككە جەتتىك, قايدا كەلدىك, نەگە قول جەتكىزدىك – الدىمەن وسىلارعا باعا بەرىپ الۋ كەرەك. توراعا ء«بىلىم بەرۋ سالاسىندا تەرەڭ, جان-جاقتى ويلاستىرىلماعان سىناقتاردى وتكىزۋگە جول بەرۋگە بولمايدى» - دەپ اتاپ ءوتتى.
ق. توقاەۆ پرەزيدەنت ن. نازارباەۆتىڭ جاستاردىڭ ءبىلىمدى بولۋى باستى قۇندىلىققا اينالۋى كەرەك ەكەنىن ايتقانىن جانە قازاقستاندىقتارعا رۋحاني جاڭعىرۋداعى باستى باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە ء«بىلىمنىڭ سالتانات قۇرۋىن» ەرەكشە كورسەتكەنىن ەسكە سالدى.
ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمدى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسى تۋرالى دەپۋتاتتاردى حاباردار ەتتى.
تىڭداۋشىلاردىڭ الدىندا اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى مالىك مىرزالين, پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى بولات باقاۋوۆ, استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرمەك امانشاەۆ, يۋنەسكو-نىڭ الماتىداعى بيۋروسىن ديرەكتورى جانە يۋنەسكو-نىڭ قازاقستانداعى, قىرعىزستانداعى جانە تاجىكستانداعى وكىلى كريستا پيككات, «قازاقتەلەكوم» اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى قۋانىشبەك ەسەكەەۆ, دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ورتالىق ازيا ايماعى جونىندەگى الەۋمەتتىك سەكتورىنىڭ اعا ۇيلەستىرۋشىسى سۋساننا ايراپەتيان, قاراعاندى وبلىسى, اقتوعاي اۋدانىنداعى شاشۋباي اۋىلىنداعى «مەكتەپ-بالا باقشاسى» كەشەنىنىڭ ديرەكتورى ايمان تۇكباي, استانا قالاسى اتا-انالار قوعامداستىعى قالالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى گۇلنار وماروۆا, ء«بىلىم بەرۋدىڭ جەكە ۇيىمدارىنىڭ رەسپۋبليكالىق قاۋىمداستىعى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگىنىڭ ديرەكتورى روزا سادىقوۆا, كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتى ءبىلىم بەرۋ فاكۋلتەتى يننوۆاتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى كوللين ماكلافلين, شىعىس قازاقستان وبلىسى, كۇرشىم اۋدانى, بوران اۋىلى ق.نۇرعاليەۆ اتىنداعى گيمنازيانىڭ مۇعالىمى مايگۇل نۇرعاليەۆا, پەتروپاۆل قالاسى «بەست» گيمنازياسىنىڭ مۇعالىمى نادەجدا زايچەنكو ءسوز سويلەدى.
ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن زاڭنامالىق تۇرعىدا رەتتەۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا مۇددەلى پىكىر الماسۋ ورىستەدى. وعان سەناتورلار سەرىك بەكتۇرعانوۆ, ەربولات مۇقاەۆ, سەرگەي پلوتنيكوۆ, سەرگەي ەرشوۆ, نۇرلان قىلىشباەۆ, سارسەنباي ەڭسەگەنوۆ, ناريمان تورەعاليەۆ, مۇرات باقتيار ۇلى, دۋلات قۇسداۋلەتوۆ, دارحان كالەتاەۆ, دينار نوكەتاەۆا قاتىستى.
قورتىندىسىندا سەناتتىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ جانە عىلىم كوميتەتىنىڭ توراعاسى بىرعانىم ءايتىموۆا تالقىلاۋدىڭ ماڭىزى مەن ناتيجەلى بولعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ پىكىرىنشە, پىكىرسايىسقا قاتىسۋشىلار ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ جاعدايىمەن, وزەكتى ماسەلەلەرمەن جانە ونى شەشۋدىڭ جولدارىمەن جان-جاقتى تانىستى.
سەنات سايتىندا ونلاين-تارتىبىندە العاش رەت بەرىلگەن پارلامەنتتىك تىڭداۋ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەتتىك ورگاندار مەن مۇددەلى تاراپتارعا ارنالعان ۇسىنىستار قابىلداندى.
شارا اياسىندا تاقىرىپتىق كورمە قويىلىپ, مەكتەپ كيىمدەرىنىڭ ۇلگىلەرى, روبوتوتەحنيكا, كىتاپ باسپالارىنىڭ ونىمدەرى, يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيا كورسەتىلدى. تىڭداۋعا قاتىسۋشىلارعا مەكتەپتەگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا قاتىستى ۇزدىك ستارتاپ جوبالار تۋرالى بەينەفيلم كورسەتىلدى.
