كەشە ىرگەلى وقۋ ورداسىندا ءتىل ءبىلىمى عىلىمىنىڭ كاسىبي ماماندارى, زيالى قاۋىم جانە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتارىنىڭ وكىلدەرى, وقىتۋشىلار «مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ بىرىڭعاي ستاندارتتى ءالىپبيىنىڭ عىلىمي-ادىسنامالىق نەگىزى» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيادا باس قوسىپ, قوعام الدىندا تۇرعان باستى ماسەلەنى بىرگە تالقىلادى.
كونفەرەنتسيانى اشقان قازۇۋ رەكتورى, اكادەميك عالىمقايىر مۇتانوۆ ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىن نەگىزگە الا وتىرىپ, لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ تەرەڭ تاريحي لوگيكاعا نەگىزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى. عالىمقايىر مۇتانوۆ قازاق ءتىلىن لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ءرولىن ودان ءارى بيىكتەتە تۇسەتىن قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتى نىعايتاتىن رۋحاني جاڭعىرۋ ۇستانىمىنىڭ كورنەكتى باستاۋى ەكەنىنە ەرەكشە ەكپىن بەردى. «بۇل قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالىق ورتانىڭ, كوممۋنيكاتسيانىڭ, سونداي-اق ءححى عاسىرداعى عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىنىڭ ەرەكشەلىگىنە بايلانىستى. ۇلتتىق قۇندىلىعىمىز ارقاشان انا تىلىمىزدەن باستالادى. لاتىن قارپى ونىڭ قولدانىسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى. الەم ەلدەرىنىڭ باسىم بولىگىندە, اتاپ ايتقاندا ەكونوميكاسى ەڭ ءىرى 30 ەلدىڭ 22-سىندە, ال ەكونوميكاسى جەتەكشى 10 ەلدىڭ 7-ندە لاتىن ءالىپبيى قولدانىلادى», دەدى ول. سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى دۇنيە جۇزىندەگى الدىڭعى قاتارلى ەلدەردىڭ كوپشىلىگى عىلىمى مەن ءبىلىمىن لاتىن الىپبيىمەن كوركەيتىپ وتىرعانىنا توقتالدى. رەكتوردىڭ ايتۋىنشا, ەل دامۋىنىڭ جاڭا ساپالى كەزەڭىندە قازاق ءتىلىنىڭ جاڭعىرۋى جاھاندىق اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق قۇرالداردى ءتىل ساياساتىندا قولدانۋدىڭ الەمدىك سۇرانىسىنا تولىعىمەن ساي كەلەدى. مىسالى, الەمدەگى وزەكتى اقپاراتتىڭ 70 پايىزىنان استامى لاتىن گرافيكاسىندا بەرىلەدى, ال الەمدىك IT-سالاسىندا تەحنيكالىق شەشىمدەر مەن باعدارلامالاۋدىڭ باستى قۇرالدارىن لاتىندىق فورمات قۇرايتىنى – جۇرت مويىنداعان شىندىق.
عىلىمي كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار لاتىن ءالىپبيىنىڭ بىرىڭعاي ستاندارتىن ەنگىزۋگە بايلانىستى جوبانى كەڭىنەن تالقىلاپ, قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا الىپبيىنە قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەردى. ءسوز العان لينگۆيستەر مەن فيلولوگتار لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ ماڭىزدى قىرلارىن: الىپبيدەگى ءارىپ پەن دىبىس اراسىنداعى بايلانىستى تالداۋعا, جاڭادان جاسالاتىن ەملەلەردىڭ سيپاتىن انىقتاۋعا, ءالىپبي مەن جاڭا ەملە-ەرەجەلەردى وقىتۋ مازمۇنىن سارالاۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ورىس فيلولوگياسى جانە الەم تىلدەرى كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ۆالەنتين لي «ايتا كەتەرلىگى, جاڭا الىپبيگە كوشۋ قاجەتتىلىگى ءتىل, الەۋمەتتىك ءومىر مەن مادەنيەت, اسىرەسە ەتنوسارالىق جانە مادەنيەتارالىق بايلانىستار سالاسىندا بولىپ جاتقان بۇكىلالەمدىك ۇدەرىستەرمەن انىقتالعان. بۇل جاۋاپتى مىندەتتە وتاندىق عىلىم مايتالماندارىنىڭ باي تاجىريبەسىنە جانە لاتىن الىپبيىنە كوشكەن شەتەلدەردىڭ, ەڭ الدىمەن تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولىنا ارقا سۇيەۋىمىز كەرەك» ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
لاتىن الىپبيىنە كوشۋ – زامان تالابى. بۇل قازاق ءتىلىنىڭ الەمدىك وركەنيەت كەڭىستىگىنە شىعۋىنا, جاڭا گەوساياسي جاعدايداعى ونىڭ قولدانىلۋ اياسىن كەڭەيتۋگە جانە عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەستىڭ بەل ورتاسىنا كىرۋىنە جول اشادى.
كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار ۇلتتىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن لاتىن ءالىپبيىنىڭ بىرىڭعاي ستاندارتىن ەنگىزۋدىڭ دەر كەزىندە قولعا الىنعاندىعىن, پروگرەسسيۆتىلىگىن جانە پايداسى مول ەكەندىگىن ءومىردىڭ ءوزى دالەلدەيتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى, سونداي-اق وسى ستراتەگيالىق جوبانىڭ تابىستى جۇزەگە اسۋى ءۇشىن ايانبايتىندىقتارىن جەتكىزدى.
ايگۇل احانبايقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
