سىن تۇرعىسىنان ويلاۋ – قازاقستانداعى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ ءۇشىن ماڭىزدى بولىپ تابىلاتىن قازىرگى ەڭ باستى پەداگوگيكالىق تۇسىنىك. بۇل مودۋل وقۋشىلاردىڭ دا, مۇعالىمدەردىڭ دە سىني تۇرعىدان ويلاۋدى دامىتۋدى سانالى جانە ويمەن قابىلداۋىن كوزدەيدى.
مۇعالىمنىڭ مىندەتى – بالانىڭ وزىنە دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋ, ءوزىن تۇلعا رەتىندە سەزىنەتىندەي مۇمكىندىك اشۋ. ءوزىن تۇلعا رەتىندە سەزىنگەن بالا ارقاشان ومىردە ءوز جولىن تابا الادى. ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ, بالانىڭ ءوزى ىزدەنىپ دالەلدەۋىن دامىتۋ ماقساتىندا سىني تۇرعىدان ويلاۋعا ۇيرەتۋ ءمودۋلىن ءوز ساباقتارىمدا قولدانامىن. وقۋشى بۇرىن تەك تىڭداۋشى بولسا, ەندى ىزدەنۋشى, ويلانۋشى, ءوز ويىن دالەلدەۋشى, ال مۇعالىم وسى ارەكەتكە باعىتتاۋشى, ۇيىمداستىرۋشى. مۇعالىم وقىتۋ مەن تاربيەلەۋ ءىسىن ۇيىمداستىرۋشى عانا ەمەس, بالاعا سەرىك, دوس, سىرلاس, كەڭەسشى قىزمەتىن دە اتقارادى. ناتيجەسىندە جەكە تۇلعانىڭ وزىندىك پىكىرى, قورشاعان ورتاسىنا قۇرمەتپەن قاراۋ كوزقاراسى قالىپتاسىپ, تانىم, قابىلەتى اشىلادى.
سىن تۇرعىسىنان ويلاۋ – ەڭ الدىمەن, شىعارماشىلىق ويلاۋ. شىعارماشىلىق ءسوزىنىڭ توركىنى «شىعارۋ», «ىزدەنۋ», «ويلاپ تابۋ» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. سىن تۇرعىسىنان ويلاۋ سىناۋ ەمەس, شىڭدالعان وي دەگەنگە سايادى. سىني تۇرعىدان ويلاۋ باعدارلاماسى وقۋشىنىڭ ەركىن سويلەۋىنە, پىكىر تالاستىرۋىنا, دوستارىنىڭ ويىن تىڭداۋعا, پروبلەمانى شەشۋ جولدارىن ىزدەي وتىرىپ, قيىندىقتى شەشۋگە باعىتتالعان باعدارلاما. بۇل باعدارلامانى باسشىلىققا العالى بەرى وقۋشىلاردىڭ پانگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتىپ, ءوز بەتىنشە شىعارماشىلىقپەن ىزدەنۋگە بەيىمدەلگەنى بايقالادى. وقىتۋدا «جۇپتا تالقىلاۋ», «ينسەرت» ستراتەگيالارىن قولدانۋ ارقىلى بالالار ءوز بەتتەرىنشە تۇجىرىم جاساۋعا, ويلارىن ەركىن جەتكىزۋگە, ۇقساس قۇبىلىستار اراسىنان ءتيىمدىسىن تاڭداي بىلۋگە تىرىسادى. پوستەر قورعاۋدا سەنىمدىلىك ۇيالاتسا, «رافت» ستراتەگياسى ارقىلى وقۋشىلاردى تەرەڭنەن سالىستىرا ويلانۋعا جەتەلەيدى. بلۋم ولشەمدەرى ارقىلى قابىلەتتى وقۋشىلار جۇمىس ىستەۋگە, بىرلەسە جۇمىس جۇرگىزۋگە داعدىلانادى. ساباق بارىسىندا وقۋشىلار INSERT كارتاسى, ۆەنن دياگرامماسى, كونتسەپتۋالدىق كەستە تولتىرۋ ستراتەگيالارى ارقىلى ماتىننەن وزىنە قاجەتتىسىن تاۋىپ, قولدانا بىلۋگە, سەمانتيكالىق كارتا ءوز ويىن ارقاشان دالەلدەي بىلۋگە, «ۆەنن دياگرامماسى» ارقىلى سالىستىرىپ, تالداۋ جاساي الۋعا بەيىمدەلەدى. سىن تۇرعىسىنان ويلاۋ ستراتەگياسى بويىنشا جۇرگىزىلەتىن جۇمىستا وقۋشىلاردىڭ ءتيىستى دەڭگەيدە ءوز بەتىنشە تۇجىرىم جاساۋ, قورىتىندىعا كەلۋ, ۇقساس قۇبىلىستار ارقىلى اراسىنان ءتيىمدىسىن تاڭداي ءبىلۋ, پروبلەمانى شەشە ءبىلۋ, پىكىرتالاستى جۇرگىزۋگە ءبىلۋ داعدىلارى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە قالىپتاستى دەپ ايتۋعا بولادى.
وسى ستراتەگيا ارقىلى كوپ ناتيجەگە جەتۋگە بولادى. وقۋشىلار ويلانادى, ىزدەنەدى, ءبىرىن-ءبىرى تۇسىنۋىنە مۇمكىندىك تۋادى, جۇپپەن جۇمىس ىستەۋگە ۇيرەنەدى. وي ءتۇيۋ ارقىلى كەرەكتى دايەكتەرمەن ىزدەپ تابا بىلەدى, ونى پايدالانا بىلۋگە ۇيرەنەدى. ساپالى وقىتۋ مۇعالىم بەينەسىمەن تانىلاتىن سان-الۋان ەلەمەنتتەر اراسىنداعى بايلانىس, بۇل بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە تاۋەلدى جاعدايلار جاسالعان كەزدە جۇزەگە اسىرىلادى. ساپالى وقىتۋ وقۋشىلاردىڭ, قورشاعان ورتا جاعدايى جانە وقىتۋ, ءبىلىم الۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ بىرلىگى رەتىندە قاراستىرىلادى. ءاربىر ساباقتاردا سىن تۇرعىسىنان ويلاۋ تەحنولوگياسىنىڭ ستراتەگيالارى جوعارى ءبىلىم ناتيجەسىن كورسەتەدى. «سىن تۇرعىسىنان ويلاۋ» تەحنولوگياسى دايىن ءبىلىمدى قايتالاپ ايتۋ ەمەس, ونى ءوز بەلسەندىلىكتەرى بويىنشا الۋعا تاربيەلەيدى. وقۋشىلار وزىندىك جۇمىسىنا ماقساتتى باعدارلار, ايقىن مىندەتتەر قويا بىلۋگە ۇيرەنەدى. بۇل وقۋشىنىڭ سىني تۇرعىسىنان ويى دامىپ, وزىندىك پىكىرىنىڭ قالىپتاسۋىندا, ءوز ويىن ەركىن, تياناقتى جەتكىزە بىلۋىنە ىقپالىن تيگىزەدى. سىنىپتا جاعىمدى پسيحولوگيالىق جاعداي قالىپتاسىپ, ءوزارا ىنتىماقتاستىقتا, جۇمىستى توپپەن جۇمىلا ورىنداۋعا داعدىلانادى.
قازىرگى زامان تالابىنا ساي وقۋشى مەكتەپتە العان ءبىلىمىن ومىردە قولدانا ءبىلۋى ماڭىزدى. ەلىمىزگە قىزمەت ەتۋ ءۇشىن وقۋشىلار ءبىلىمدى, اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى قولدانا الاتىن, ومىردە كەزدەسەتىن پروبلەمالاردى شەشۋگە بەيىمدەلگەن تۇلعا بولۋى ءتيىس. بۇل تەحنولوگيانىڭ تيىمدىلىگى, وقۋشى مۇعالىمنىڭ باعىت-باعدار بەرۋى ارقىلى ءوز بەتىمەن ىزدەنىپ, جاڭا مالىمەتتەر الىپ, ەڭبەكتەنۋ ارقىلى يگەرەدى.
زاۋرە ءنۇسىپوۆا,
نۇرىم ورتا مەكتەبىنىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى
الماتى وبلىسى,
كەربۇلاق اۋدانى
