«باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزداعان» ادامنىڭ كوزى تىرىسىندە جانىنا شيپا, كوڭىلىنە مەدەۋ ەتىپ باراتىن جەرى – اۋرۋحانا. وسى ورايدا ماڭعىستاۋ وبلىسىندا ونكولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققاندار ءۇشىن جاڭا ونكوديسپانسەر قۇرىلىسىن سالۋ بارىنشا قاجەت بولاتىن. 30 جىلدان بەرى قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان ونكوديسپانسەردە بۇگىنگە دەيىن ءجونى ءتۇزۋ عيمارات بولىپ كورگەن ەمەس. تاپسىرعان اناليزدەرىنىڭ قورىتىندىسىن الماتىداعى ورتالىققا جىبەرىپ, جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ اپتالاپ كۇتەتىن سىرقاتتار ءۇشىن وتكەن جىلى, گيستولوگيالىق لابوراتوريا ىسكە قوسىلدى.
ال اۋرۋعا شالدىققاندار وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ التىنشى قاباتىنداعى نەبارى 85 ورىندىق بولىمشەگە جاتقىزىلادى. ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا 2015 جىلى 3 283 ادام, 2016 جىلدىڭ 10 ايىندا 3 319 ادام ونكولوگيالىق اۋرۋمەن ەسەپكە الىنعاندىعىن ەسكەرسەك, وسىنشا ادامعا 85 ورىننىڭ «جىرتىققا جاماۋ» بولىپ جارىتپايتىنى بەلگىلى.
ماڭعىستاۋ وبلىستىق ونكولوگيالىق ديسپانسەردىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, مۇنايلى ءوڭىر ونكواۋرۋلار جاعىنان جىل باسىنان بەرگى كورسەتكىش بويىنشا رەسپۋبليكادا 14-ورىندا تۇر. ارينە, قۋانارلىق جاعداي, ايتسە دە بۇل ونكوديسپانسەردىڭ قاجەتتىلىگىن, وزەكتىلىگىن جوققا شىعارا المايدى.
– وڭىرىمىزدە ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ سانى وتكەن جىلعى وسى كەزەڭمەن سالىستىرىپ قاراعاندا 15 پايىزعا ازايعان, مىسالى, 2016 جىلدىڭ جەتى ايىندا جاڭادان 527 ادام تىركەلگەن بولسا, بيىل جەتى ايدا 456 ادام ەسەپكە الىندى. بىلتىر ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا ءسۇت بەزى وبىرى ءبىرىنشى ورىندا, ەكىنشى ورىندا اسقازان جانە وكپە ىسىگى بولسا, ءۇشىنشى, ءتورتىنشى ورىنداردى تيىسىنشە وڭەش پەن توق ىشەك ىسىك اۋرۋلارى العان بولاتىن, – دەيدى وبلىستىق ونكولوگيالىق ديسپانسەرى باستىعىنىڭ ادىستەمەلىك-ۇيىمداستىرۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى ج.جارىلقاسىنوۆا.
الايدا جاڭادان تىركەلۋشىلەر سانى از بولعانمەن, ەسەپتە تۇرعاندار سانى ارتقان. مىسالى, 2016 جىلى 7 ايدا وبلىس بويىنشا بارلىعى 3 232 ادام ەسەپتە تۇرسا, ارادا ءبىر جىل وتكەندە ەسەپكە الىنعاندار سانى 3 493 ادامعا جەتكەن. وبلىس بويىنشا 197 اداممەن اقتاۋ قالاسى الدىڭعى ورىندا تۇر. 97 ادامى ەسەپتە تۇرعان جاڭاوزەن – ەكىنشى, 61 ونكواۋرۋ انىقتالعان مۇنايلى اۋدانى مەن 37 ناۋقاس تىركەلگەن بەينەۋ اۋدانى تيىسىنشە 3-ءشى, 4-ءشى ورىنداردا. سونداي-اق بيىل بۇل اۋرۋلاردىڭ «ورىندارى» اۋىسىپ, اسقازان اۋرۋى الدىڭعى ورىنعا شىعىپ, ءسۇت بەزى ىسىگى ەكىنشى ورىنعا ىعىسقان, ال وكپە ىسىگى ءۇشىنشى ورىنعا تومەندەپ, ءتورتىنشى ورىنعا جاتىر مويىنى ىسىگى «جايعاسقان».
ونكولوگيا سالاسى تۋرالى ءسوز ەتكەندە, مامان ماسەلەسىن نازاردان تىس قالدىرا المايمىز. وتكەن جىلى ونكوديسپانسەرگە ماماندار الىنىپ, كادر ماسەلەسى شەشىلگەنىمەن, وبلىستىڭ اۋدان, قالالارىندا مامان تاپشىلىعى بار. مىسالى, ونكولوگ, ماممولوگ ماماندار اۋداندار تۇگىلى, وبلىس ورتالىعىنىڭ وزىندە ساناۋلى.
جوعارىدا كەلتىرىلگەن رەسمي دەرەكتەر, ال جۇرتشىلىق بۇل اۋرۋ ەرەكشە كوبەيىپ, ەڭبەكتەگەن بالادان ەڭكەيگەن كارىگە دەيىن تىرناعىن سالىپ تۇماۋدان بەتەر قاپتاپ كەتكەن دەگەندى ايتادى. وسىنداي جاعدايدا ونكوديسپانسەر قۇرىلىسىنىڭ 2008-2009 جىلدارى قولعا الىنىپ, ون جىلعا جۋىق ۋاقىت كىدىرۋىنە نە سەبەپ؟
2008 جىلى اقتاۋ قالاسىنان 100 توسەكتى ونكولوگيالىق ديسپانسەر قۇرىلىسىن سالۋ ۇيعارىلىپ, جوبانىڭ سمەتالىق قۇنى 2 335,126 ملن تەڭگەگە باعالانعان. كەلەسى جىلى «نياز مۇحاممەد» جشس مەردىگەر بولىپ انىقتالىپ, 2 228, 556 ملن تەڭگەگە كەلىسىمشارت جاسالادى. الايدا 2010 جىلى ۇكىمەت الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ باعاسىن ارزانداتۋ ماقساتىندا قۇرىلىس نورمالارىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلۋ ءۇشىن قۇرىلىس ءجۇرىپ جاتقان نىسانداردىڭ ءجۇمىسىن توقتاتىپ, جوبالارىن جاڭا تالاپتارعا سايكەس وزگەرتۋ جۇكتەلەدى. وسى نەگىزدە اقتاۋداعى ونكوديسپانسەردىڭ قۇرىلىسى 2011 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا توقتاتىلادى, ال قۇرىلىس جۇمىستارىنا وتكەن ەكى جىل ىشىندە 1 176, 335 ملن تەڭگە قارجى يگەرىلگەن ەدى. جوباعا وزگەرىس رەتىندە نىساننىڭ ءبىر قاباتىن قىسقارتۋ قاجەتتىگى ۇسىنىلادى دا, وگەرىستەر جوباعا ەنگىزىلىپ, 2012 جىلى مەملەكەتتىك ساراپتاما قاراۋىنا بەرىلەدى. 2013 جىلى ساراپتاما جوباعا وزگەرىس ەنگىزۋ كەزىندە توقتاپ تۇرۋىنا بايلانىستى عيماراتتىڭ قازىرگى جاعدايىن انىقتاۋ قاجەتتىگىن ايتىپ, تەحنيكالىق تەكسەرۋ تاعايىندايدى.
بايقاۋ نەگىزىندە 2014 جىلى تەحنيكالىق تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە تاڭدالعان «اي ستروي گرۋپپ» جشس ءوز جۇمىستارى ناتيجەسىندە 2015 جىلى عيماراتتاردىڭ كولوننولارىن كۇشەيتۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسايدى. ۇسىنىستى جۇزەگە اسىرۋ سول جىلى بايقاۋ ناتيجەسىندە «كازپير» جشس-نە جۇكتەلەدى. 2015-2016 جىلدار ارالىعىندا اتالمىش سەرىكتەستىك كولوننولاردى كۇشەيتۋمەن بىرگە, جالپى نىسان قۇرىلىسىنىڭ جوباسىنا جاڭا تالاپتارعا سايكەس وزگەرىستەر ەنگىزىپ, مەديتسينا سالاسىنىڭ ماماندارىمەن نىساننىڭ قۇرىلىسى اياقتالعاننان كەيىن ءتيىستى دەڭگەيدە قىزمەت كورسەتۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن تولىقتىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى. 2016 جىلعى ساراپتاما قورىتىندىسىنا ساي نىسان قۇرىلىسىن انىقتاۋ ءۇشىن 7 007, 924 ملن تەڭگە قاجەت ەكەنى انىقتالادى. وسىلايشا جىلدان-جىلعا قارىشتاي اتتاعان قۇرىلىس جاۋاپتى ادامداردىڭ تالاي ۋادەسىنە قاندى, تالاي رەت «اياقتالادى» دەگەن اقجولتاي اقپار حالىقتى الداۋسىراتتى. سويتسەك, قارجى ماسەلەسى شەشىلمەۋىنە بايلانىستى قۇرىلىس ءالى سول «ۋادەشىل» قالپىندا قالعان. قاي سالادا بولماسىن كۇندە ءبىر جاڭالىق ەستىلىپ, كۇندە ءبىر وزگەرىس ەنگىزىلەتىنى جاسىرىن ەمەس, قۇرىلىس سالاسىنا قاتىستى تاعى ءبىر وزگەرىس ورىن الا قالسا نەمەسە توقتاپ تۇرۋىنا بايلانىستى تاعى دا تەحنيكالىق جاعدايىن انىقتاۋ قاجەتتىگى ورىن السا, سيىرقۇيىمشاقتانعان ماسەلە سوزىلا تۇسە مە دەگەن ۇرەي بار.
ماڭعىستاۋدىڭ ونكواۋرۋلارى قازىرگى تاڭدا باسقا وبلىستارعا, شەتەلدەرگە كەتىپ ەمدەلۋدە. تاڭداۋعا اركىمنىڭ ەركى بار, قالتاسىنىڭ قالىڭدىعىنا قارايدى, قالاۋى بىلەدى. ايتسە دە, جاتا-جاستانا ەمدەلەتىن ونكوناۋقاستار ءۇشىن جاعدايدىڭ بولماۋى, ناقتىراق ايتساق, زاماناۋي ديسپانسەر قۇرىلىسىنىڭ جىلدان-جىلعا سوزىلۋى – ۇلكەن ماسەلە! جاڭا ديسپانسەردە جاتىپ ەمدەلسە جازىلاتىنداي بولىپ جاۋتەڭدەۋمەن قانشا جان ومىردەن ءوتتى, ال قۇزىرلى ورىنداردىڭ ۋادەسى مەن ناۋقاس جانداردىڭ ءۇمىتىن توعىستىرا تۇرالاعان «قاڭقا» قۇرىلىس ءالى قانشا جىل تۇرادى؟ ماڭدايشاسىنا «وبلىستىق ونكولوگيالىق ديسپانسەر» دەپ بادىرايتا جازعان قازىرگى ءبىر قاباتتى ديسپانسەردىڭ تار دالىزىندە ءومىر مەن ءولىم اراسىندا ارپالىسىپ, ءيىن تىرەسە كەزەك كۇتىپ تۇرعان ناۋقاستارعا قاراپ ءدال وسىلاي ويلارىڭىز انىق...
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى
