كورنەكى سۋرەت
ادام قيالىنىڭ جەمىسى يگىلىككە قىزمەت ەتسە جاسامپازدىق بولماق. بۇگىننىڭ وزىندە 3 D پرينتەر سونداي ءبىر قولجەتپەس بۇيىم ەمەس. وسىدان 10-15 جىل بۇرىندارى قاراپايىم پرينتەرلەر تەك كەڭسەلەردە, جۇمىس ورىندارىندا عانا بولسا, بۇگىندە ءاربىر ۇيدە پرينتەر تۇرۋى ۇيرەنشىكتى, قالىپتى جاعدايعا اينالدى. سوندىقتان دا قازىرگى 600-700 مىڭ تەڭگە شاماسىندا تۇراتىن 3D پرينتەردىڭ بولاشاقتا ءار ۇيدە تۇرۋى دا عاجاپ ەمەس. ال 3 ولشەمدى پرينتەردىڭ مۇمكىنشىلىگى عاجايىپ دەۋگە بولادى.
بيىل رەسەيلىك اقپارات قۇرالدارى ماسكەۋدىڭ تۇبىندەگى ستۋپينو قالاسىندا تولىقتاي 3D پرينتەردەن شىعارىلعان جاڭا 1 قاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ نەبارى 24 ساعاتتىڭ ىشىندە باسىلىپ شىعارىلعانىن حابارلادى. 38 شارشى مەتر جەرگە ورنالاسقان, اس ازىرلەيتىن جانە جۋىناتىن جەرى – ۆانناسى بار, ءبىر بولمەلى بۇل ءۇيدى رەسەيلىكتەر سان-فرانتسيسكونىڭ Apis Cor ستارتاپ فيرماسىمەن بىرلەسە قولعا الىپتى. بۇل باستاما عانا, جۋىق ارادا 3 ولشەمدى پرينتەردەن شىعارىلعان دۇنيەلەر قۇرىلىس يندۋسترياسىندا توڭكەرىس جاسايدى, دەيدى ولار. ال بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى دۋباي قالاسىندا الەمدە تۇڭعىش رەت وسى 3 ولشەمدى پرينتەر ارقىلى كوك تىرەگەن بيىك ۇيلەر سالىناتىنىن, ونىڭ قۇرىلىسىن روبوتتار اتقاراتىنىن مالىمدەپ وتىر.
Forbes جۋرنالى 2020 جىلى بۇل تەحنولوگيامەن شىعارىلعان تاۋار مولشەرى 3,1 ملن دوللارعا جەتەدى دەپ بولجام جاسادى. بولاشاقتا 3D پرينتەر كومەگىمەن فابريكالار تۇتىنۋشىلار ءۇشىن مەيلىنشە ارزان زاتتار شىعارادى. ءتىپتى دۇكەندەردىڭ وزىندە جەكەلەگەن ادامداردىڭ سۇرانىسىن سول ساتتە ورىنداپ, الدىمەن دەنە ءپىشىنىن سكانەرگە ءتۇسىرىپ الىپ, سودان كەيىن قالاعان تۇسىندە, قالاۋلى رەڭك پەن قالاعان ءسان ۇلگىسىندەگى كيىمدى پرينتەر شىعارىپ بەرەدى. كويلەك, كوستيۋمدەردى عانا ەمەس, اياق كيىمدى ءوزىڭىز قالاعانداي جاساپ, دۇكەننەن 3D پرينتەردەن جاڭا عانا شىققان كيىمدى كيىپ شىعىپ كەتۋىڭىزگە بولادى دەيدى ماماندار.
شىنىنا كەلگەندە, 3D پرينتەردىڭ مۇمكىندىگى شەكسىز. ول بارلىق ءۇش ولشەمدىك سۋرەتى بار فايلداردى قابىلداپ, پلاستيك, شايىر, كەراميكا, مەتالل, تاعى باسقا ماتەريالداردىڭ قاباتتارىن ءبىر-ءبىرىنىڭ ۇستىنە جيناپ, ودان تاۋار جاساپ شىعارسا, اۆتوماتتاندىرۋ مەن عارىش سالاسى تۇپنۇسقانى جاساۋ ءۇشىن وسى تەحنولوگيانى ونداعان جىلداردان بەرى پايدالانىپ, 3D پرينتەر ارقىلى جاسالعان كوپتەگەن قۇرامالى بولشەكتەر ۇشاقتاردا, ادامسىز ۇشاتىن اسپاپتاردا جانە سپۋتنيكتەردە قولدانىلىپ كەلەدى. تۇرمىس-تىرشىلىكتە, عىلىم-بىلىمدە كەڭ كولەمدە قولدانىسقا يە بولاتىن 3 ولشەمدى يگىلىكتى مەديتسينادا پايدالانۋدىڭ كەڭىستىگى دە اسا زور.
تسيفرلى تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا نەگىزدەلگەن ەلىمىزدەگى جاڭا باعدارلامانىڭ ءبىرى – 3 ولشەمدى پرينتەردەن ادامنىڭ اياق-قولىن باسىپ شىعارۋ ءىسى. رەسپۋبليكالىق ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ولجاس ابىشەۆپەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا اڭداعانىمىزداي, 3 ولشەمدى پرينتەر ارقىلى ادامنىڭ قول-اياعىن باسىپ شىعارۋدىڭ تيىمدىلىگى – ءار اعزانىڭ ەرەكشەلىگىن ەسەپكە الىپ, قاجەتتى پروتەزدى جاساۋدا ەكەن. ء«بىر ۇلگىنى باسىپ شىعارۋعا 14-تەن 18 ساعاتقا دەيىن ۋاقىت كەرەك. بىرىنشىدەن, ارنايى سكانەر ارقىلى پروتەز قويىلاتىن جەردىڭ 3 ولشەمدەگى مودەلى ءتۇسىرىلىپ, قۇراستىرىلادى. جانە ونى ورناتۋدىڭ ءتيىمدى ولشەمدەرى جاسالىپ, اۆتوماتتاندىرىلعان تۇردە قالاي قوندىرىلاتىنى دا بەلگىلەنەدى. بۇل شارۋامەن قازىر الماتى قالاسىندا ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە قاراستى ورتالىق شۇعىلدانىپ جاتىر. 3 ولشەمدى اياق-قولداردى باسىپ شىعارۋداعى ەندىگى ءبىر قادام – جاڭاعى سالىنعان قول-اياقتاردىڭ بۇلشىق ەتتىڭ جيىرىلۋىمەن عانا قوزعالىسقا ەنۋى ەمەس, ورتالىق جۇيكە جۇيەسى ارقىلى باسقارىلىپ, ميدان تۇسكەن كوماندانى تىڭدايتىنداي دارەجەگە جەتكىزىلۋى», دەيدى ول.
بۇل دەگەنىمىز, كادىمگى قول-اياقتان پالەندەي ايىرماسى جوق, ادامنىڭ تولىققاندى جۇمىس ىستەيتىندەي قابىلەتىن تۋدىرۋ دەسەك ارتىق ەمەس. ياعني, الەۋمەتتىك ماسەلە شەشىلىپ, مۇگەدەكتەردىڭ سانى ازايادى. وسى تۇرعىدان العاندا ەكىنشى دەڭگەيدەگى ىزدەنىستىڭ بەرەرى ماڭىزدى مول بولماق.
– مىسالى, دەيدى ولجاس امانگەلدى ۇلى – قول-اياق سىنىپ قالعان جاعدايدا ۇيىندە 3 ولشەمدى پرينتەرى بار ادام ءوزىن ءوزى سكانەرلەپ, قاجەتتى گيپستى پرينتەردەن شىعارىپ الا الادى. اشەيىندەگى پرينتەردىڭ كارتريدجىنە بوياۋ قۇيىلسا, 3 ولشەمدەگى پرينتەردىڭ قۇرىلىس ماتەريالى رەتىندە قانداي ماتەريال كەرەك بولسا, گيپس, پلاستماسسا, سول قۇيىلادى دا قاجەتتى 3 ولشەمدەگى زات باسىلىپ شىعادى.
تسيفرلى تەحنولوگيالاردىڭ مەديتسيناداعى قولدانىلۋى وتە قىزىقتى. ماسەلەن, 3D كوزىلدىرىك ارقىلى وتا جاساۋدىڭ ماڭىزى ەرەكشە ەكەن. كومپيۋتەرلىك جانە ماگنيتتى-رەزونانستى توموگرافيادا تۇسىرىلگەن كەسكىندەمەنى كوزىلدىرىك ارقىلى جيناپ كورۋ دارىگەر جۇمىسىن وڭايلاتۋمەن بىرگە, وپەراتسيا ۋاقىتىندا قان تامىرلارى مەن جۇيكە جۇيەلەرىنە پىشاق تيۋدەن ساقتاپ, وتانىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا ولشەۋسىز ۇلەس قوسادى. كت مەن مرت-دا پاتسيەنتتىڭ 400 قاباتقا دەيىنگى دەرەكتەرى الىنعان تاباقتاي قاعازدار, سۋرەتتەر شىعارىلادى. ال كوزىلدىرىك سولاردىڭ بارلىعىن جيناقتاپ, گولوگرامما ءتارىزدى كورسەتەدى. مىسالى, جۇرەك پەن بۇيرەكتىڭ قاي جەرىندە اقاۋ بار نەمەسە قاي جەردە تاس تۇر, وعان قاي جاعىنان بارعان دۇرىس, سونىڭ بارلىعىن ورگاننىڭ مودەلىنەن كورسەتەدى. قازىر ۇلتتىق كارديولوگيالىق ورتالىقتا كوزىلدىرىك كيۋ ءادىسى قاناتقاقتى جوبا رەتىندە ەنگىزىلۋدە. كوزىلدىرىكتىڭ نەگىزگى اۆتورى – «مايكروسوفت» كومپانياسى. كومپانيا تەك كوزىلدىرىكتىڭ ءوزىن جاساسا, ونىڭ ىشىندەگى كونتەنتتىڭ بارلىعى قازاقستاندىق تابىس. وسىلايشا, ەلىمىزدە ادامنىڭ كت مەن مرت-دان تۇسكەن كەز كەلگەن ورگانىن كوزىلدىرىك كومەگىمەن جيناقتاپ كورەتىن ەتىپ شىعارۋ قولعا الىندى. الداعى قازان ايىندا 3 D كوزىلدىرىك وتاندىق دارىگەرلەردىڭ نەگىزگى قۇرالىنا اينالا باستايدى.
تسيفرلى تەحنولوگيالاردىڭ قارىشتاپ دامۋى ءار سالانىڭ وركەندەۋىنە, ادامزات بالاسىنا قىزمەت ەتۋىنە ۇلەس قوسۋدا. بولاشاقتا جۇمىسقا كەتىپ بارا جاتىپ, 3 ولشەمدى پرينتەردى تاعامنىڭ شيكىزاتىنا تولتىرىپ تۇسكى اسقا مىنا تاعامدى ازىرلەپ قوي دەپ باعدارلاما ءتۇزۋ قالىپتى جاعدايعا اينالسا, ادام اعزاسىنىڭ ىشكى ورگاندارىن دونور ىزدەمەي-اق 3 ولشەمدى پرينتەر ارقىلى جاساپ شىعارۋ مۇمكىندىگى تۋى دا عاجاپ ەمەس.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
