جيىندى اشقان توراعانىڭ ورىنباسارى تالقىلانىپ وتىرعان ماسەلە سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە عانا ەمەس, كوپتەگەن مەملەكەتتەر ءۇشىن كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىن ماڭىزدى ماسەلەنىڭ بىرىنە اينالعانىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان دا وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ارنايى جارلىعى نەگىزىندە ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مينيسترلىگى قۇرىلىپ, قىزمەتكە كىرىسكەن ەدى.
«ال ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» دەگەن اتاۋمەن جاريالانعان باعدارلامالىق ماقالاسىندا قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ ءىسى ساياسي-ەكونوميكالىق جاڭعىرۋمەن قاتار جۇرگىزىلىپ, ءتىپتى ونىڭ وزەگىنە اينالۋى ءتيىس ەكەندىگى اتاپ كورسەتىلدى. بۇگىنگى باسقوسۋىمىزدا ءبىز وسى باعىتتاعى جوسپار-جۇمىسىمىزدى ايقىنداپ, پىسىقتاي تۇسەمىز», دەدى ۆ.بوجكو.
سودان كەيىنگى ءسوز ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام ءمينيسترى نۇرلان ەرمەكباەۆقا بەرىلدى. مينيستر ءوز سوزىندە ءدىن مەن ازاماتتىق قوعام جانە جاستار ساياساتى سالالارىنداعى مەملەكەتتىك مۇددەنىڭ قورعالىپ, جۇزەگە اسۋىنا قاتىستى جۇمىستاردىڭ جاي-كۇيىنەن حاباردار ەتتى.
«سوڭعى جىلدارى ءبىزدىڭ ءدىني اۋديتوريامىزعا سىرتقى تەرىس ىقپالدار كۇشەيدى. وعان اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ اشىقتىعى مەن جاھاندانۋ ۇدەرىستەرى ىقپال ەتۋدە. ينتەرنەت, الەۋمەتتىك جەلىلەر سياقتى وزگە دە كوممۋنيكاتسيالىق قۇرالدار تۇرعىندار ساناسىنا جاپپاي يدەولوگيالىق اسەر ەتۋگە مەيلىنشە بەيىمدەلدى», دەدى ن.ەرمەكباەۆ.
ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, قازىر ازاماتتاردىڭ 10 پايىزى وزدەرىن اتەيست نەمەسە اگنوستيك دەپ سانايدى. ال 75 پايىزى وزدەرىن قۇدايعا سەنۋشىلەر دەپ ەسەپتەيدى. بىراق ءدىني جورالعىلاردى تۇراقتى ۇستانبايدى. سونداي-اق ءدىندارلاردىڭ 16 پايىزعا جۋىعى بارلىق ءدىني جورالعىلاردى ورىندايدى. سول سەبەپتەن دە دىنشىلدىك دەڭگەيىنىڭ ءوسۋى راديكالدى يدەولوگياعا ىقپال ەتۋگە كوپ مۇمكىندىك بەرەدى. قانداي اعىم مەن كونفەسسيا بولسىن ءدىني فاناتيزم ارقىلى قاۋىپ-قاتەر ءتوندىرۋى مۇمكىن. بۇل جەردەگى ماسەلە تەك ءدىني ساۋاتتىلىقتا ەمەس. ءدىني ءبىلىم ءتيىستى تاربيە مەن ساياسي ساۋاتتىلىقپەن بايلانىستا بولۋى كەرەك», دەدى مينيستر.
سوندىقتان دا سالالىق ۆەدومستۆو تاراپىنان ەلىمىزدەگى مەشىتتەردە ءتارتىپتىڭ بىرىڭعاي ەرەجەسىن بەكىتۋ جوسپارلانىپ جاتقان كورىنەدى.
«بۇگىندە قازاقستانداعى مەشىتتەردە ءتارتىپتىڭ بىرىڭعاي ەرەجەسى ازىرلەندى. قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنا ءبىزدىڭ ۇسىنىس بويىنشا ءتارتىپتىڭ بىرىڭعاي ەرەجەسى دايارلانىپ, ەنگىزىلدى. ويتكەنى سوڭعى كەزدەرى ءبىر جورالعىنى وڭىرلەردەگى يمامداردىڭ ءارتۇرلى ورىنداۋىنا بايلانىستى قوعام تاراپىنان شاعىمدار جيىلەپ كەتكەن. سوندىقتان دا قمدب-عا جورالعىلاردىڭ بولىگىن بىرىزدەندىرۋ جايىندا ۇسىنىس جاسادىق. قازىر بۇل ۇدەرىس قىزۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
ن.ەرمەكباەۆتىڭ ايتۋىنشا, يمامدار جۇمىسىنىڭ ءپىشىمىن وزگەرتۋ بويىنشا دا ءتيىستى شارالار قابىلدانعان. كەڭەيتىلگەن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى نەگىزىنەن ءدىندارلار اراسىندا جانە ءدىني عيماراتتاردا دا جۇزەگە اسىرىلۋدا. قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى باسشىلىعىمەن بىرلەسە وتىرىپ, بىلىكتى يمامداردىڭ پۋلى قۇرىلىپ, ولار دەسترۋكتيۆتى اعىمداردىڭ وكىلدەرىمەن بەلگىلى باعىتتار بويىنشا جۇمىستار اتقارۋدا.
القالى كەڭەستە مينيستردەن كەيىن قوسىمشا بايانداما جاساعان ءماجiلiستىڭ حالىقارالىق iستەر, قورعانىس جانە قاۋiپسiزدiك كوميتەتiنiڭ توراعاسى ماۋلەن اشiمباەۆ بالالاردى كۇماندi دiني ۇيىمدارعا تارتقانى ءۇشiن جاۋاپكەرشiلiكتi كۇشەيتۋ كەرەكتiگiن قاداپ ايتتى. ونىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, قازاقستاندا جىل سايىن 30 مىڭ بالا كۇماندi دiني ۇيىمداردا بiلiم الاتىن كورىنەدى.
«قازiرگi تاڭدا بالالارعا دiني بiلiم بەرەتiن ۇيىمداردىڭ جۇمىسىنا قاتىستى كوپتەگەن سۇراقتار تۋىندايدى. ەلiمiزدە جىل سايىن 30 مىڭعا جۋىق بالانىڭ دiني ساۋاتىن اشاتىن 1 مىڭعا جۋىق بiلiم بەرۋ مەكەمەسi جۇمىس iستەيدi. ءوز كەزەگiندە ولار بiلiم بەرۋ ورتالىعى, ينتەرنات, قور, كۋرس جانە جازعى لاگەر دەگەن سياقتى اتاۋلارعا يە. بiزدiڭ تەكسەرۋiمiز بويىنشا, وكiلەتتi ورگاندار بۇل ۇيىمداردىڭ كوبiنiڭ ناقتى نەمەن اينالىساتىنىن بiلمەيدi. ال باس پروكۋراتۋرانىڭ مالiمەتiنشە, ولاردىڭ قاتارىندا كۇماندi ۇيىمدار دا جوق ەمەس. وسىلايشا, بالالار دiن جولىنا تۇسەدi. بۇل جەردەگى باستى قاۋىپ – بالالاردىڭ دەسترۋكتيۆتi دiني اعىمداردىڭ ىقپالىندا كەتۋ مۇمكiندiگiندە بولىپ تۇر. ەندەشە بالالاردى كۇماندi دiني قۇرىلىم جۇمىسىنا تارتقانى ءۇشiن بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە جاۋاپكەرشiلiكتi كۇشەيتۋ قاجەت شىعار», دەدi م.اشiمباەۆ.
جالپى, سالا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, ەلدەگى دiني ماتەريالداردى تاراتۋ كانالدارىنا ۇدايى مونيتورينگ جۇرگiزiلiپ تۇرادى. ناتيجەسىندە ينتەرنەتتە زاڭعا قايشى ارەكەت ەتەتiن كونتەنتتەر اشىلىپ, انىقتالىپ, ولاردىڭ جۇمىسى توقتاتىلىپ جاتىر. ماسەلەن, بيىلدىڭ وزىندە مينيسترلىك ماماندارى 3 مىڭعا جۋىق سايتتى تالداپ, ولاردىڭ 1500-گە جۋىعى زاڭسىز ءارى تەرiس باعىتتاعى ماتەريالدار جاريالاۋمەن اينالىسقانى اشكەرەلەنگەن. سول سياقتى, 1 تامىزدان باستاپ باس پروكۋراتۋرا مەن اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلiگi تاراپى بiرلەسiپ, «كيبەرباقىلاۋ» جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋدا.
ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى وتىرىستى قورىتىندىلاي كەلە, ناتيجەلى جۇمىسقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ جانە جاستار مەن ارداگەرلەردىڭ اراسىنداعى ءوزارا بايلانىس پەن تەرەڭ ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
