قالانىڭ شەتكەرى ء«سۇت زاۋىتى» اۋدانىندا ورنالاسقان قارتتار ءۇيىنىڭ اۋلاسىنا اتتاعاندا-اق مۇندا جيناقىلىق پەن ۇسىناقتىلىقتىڭ قولتاڭباسى اڭعارىلدى. اۋلادا ارتىق-اۋىس جاتقان زات جوق, كوشەتتەرمەن كومكەرىلگەن, اڭگىمەلەسىپ وتىراتىن ورىندار تازا. ال سالىنعانىنا 45 جىلداي ۋاقىت بولعان ينتەرنات ءۇيى عيماراتىنىڭ ءىشى دە مۇنتازداي.
ينتەرنات ءۇيىنىڭ ديرەكتورى ەرمەك بەيىسقاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل عيمارات سول كەزدىڭ ولشەمىمەن 300 تۇرعىنعا ارنالعان ەكەن. قازىرگى ستاندارت بويىنشا مۇنداعى جاتىن بولمەلەرى 250 تۇرعىنعا ساي كەلەدى. سونىڭ 150-ءى قارتتار دا, 100-ءى مۇگەدەكتەر. مۇندا تۇراتىنداردىڭ الدى 90 جاستان اسقان. قامكوڭىل قارتتاردى باعىپ-كۇتۋگە, دەنساۋلىعىن قاداعالاۋعا باس دارىگەر گۇلميرا نۇرتازينا باستاعان جەتى دارىگەر, 20 مەدبيكە قىزمەت ەتەدى. ولار قارتتار ءۇيى تۇرعىندارىنىڭ كۇن سايىن دەنساۋلىعىن تەكسەرىپ, قاجەتسىنگەندەرگە مەديتسينالىق كومەك كورسەتىپ, تەكسەرۋلەردەن وتۋلەرىنە ۇيىتقى بولادى. جالپى, قارتتار ۇيىندە 170 قىزمەتكەر جۇمىس ىستەيدى. سونىڭ بارلىعى وسىنداعى قارتتار مەن مۇگەدەكتەردىڭ قاجەتتى تۇرمىستىق جاعدايىن جاساۋعا, ولاردىڭ قالىپتى ءومىرىن قامتاماسىز ەتۋگە ىقتياتتى. مۇندا ءتورت مەزگىل تاماق بەرىلەدى. كيىم-كەشەگى وزدەرىنىڭ قالاۋلارى بويىنشا ساتىپ الىنادى. جۋىناتىن ورىن بار. ءتىپتى تۇرعىنداردىڭ ءبىرى ومىردەن وزعان جاعدايدا قامقورشىسى جوق بولسا, وزدەرى ۇجىم رەتىندە, ولاردىڭ ۇلتتىق ادەت-عۇرپىنا ساي اقتىق ساپارعا شىعارىپ سالادى. اۋىر سىرقاتتاردى ارنايى جەدەل جاردەم كولىگىمەن قالالىق ەمحانالاردان مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتكىزۋ دە قارتتار ءۇيى دارىگەرلەرىنىڭ مىندەتىنە كىرەدى. قارتتار ۇيىندە سپورتپەن اينالىسۋعا, فيزيكالىق ەم الۋعا دا جاعداي بار.
– عيماراتتى ءوز كۇشىمىزبەن جەڭىل-جەلپى جوندەپ, ۇستاپ وتىرمىز. وبلىس باسشىلىعىنان عيماراتتىڭ توبە جابىندىسىن كۇردەلى جوندەۋگە, ەسىكتەرىن, ەدەنىن اۋىستىرۋعا 156 ميلليون تەڭگە قارجى سۇرالدى. جوبالىق-قۇرىلىس قۇجاتتارى دايىن. بيىل قارتتار ۇيىنە 301 292 مىڭ تەڭگە ءبولىندى. عيمارات گازبەن جىلىتىلادى, اسحانا دا گازبەن جۇمىس ىستەيدى. گاز پليتالارى, دەربەس جىلۋ قازانى اۋىستىرىلدى. جيھازداردى دا ۇنەمدەلگەن قارجى ەسەبىنەن ءىشىنارا اۋىستىرۋعا قول جەتكىزدىك, – دەيدى وبلىستىق قارتتار مەن مۇگەدەكتەرگە ارنالعان ينتەرنات ءۇيىنىڭ ديرەكتورى ە. بەيىسقاليەۆ.
ونىڭ مالىمدەۋىنشە, ينتەرناتتا كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسى جۇمىس ىستەيدى, زاماناۋي مۋزىكالىق اپپارات ساتىپ الىنعان. وعان 15 ادام قاتىسادى, اجەلەر ءانسامبلى دەسە دە بولعانداي. مۇندا سونداي-اق, قولونەرىمەن اينالىساتىندار دا, تىگىن تىگەتىندەر دە, توقۋمەن اينالىساتىندار دا بار. ۇجىمداعى احۋالدىڭ وزىنەن ينتەرنات ءۇيى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قامكوڭىل جانداردىڭ كوڭىلى كوتەرىڭكى, ءجۇزى جارقىن بولۋىنا جۇمىلا جۇمىس ىستەيتىنى كورىنىپ تۇر.
– بىزدە تۇراتىن قارتتار مەن مۇگەدەكتەردىڭ ارقايسىسىنىڭ تاعدىرى اتان تۇيەگە جۇك بولعانداي اۋىر, ارقيلى. مۇندا ەشكىم دە ەرىككەننەن كەلمەيتىنى بەلگىلى. سوندىقتان, ولارعا جىلى كوزقاراس, ءىلتيپاتتى قىزمەت كورسەتۋ – باستى مىندەت. ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەردىڭ بارلىعى دەرلىك پسيحولوگ دەۋ ورىندى. ولار ءومىر يىقتارىنا ارتقان اۋىر تاعدىرلى ادامداردىڭ كوڭىلىن تابۋعا تىرىسادى, شاما-شارقىنشا تۇرعىنداردىڭ قاس-قاباعىنا قارايدى دەسەم, ارتىق ايتقاندىق بولماس. وسىندا تۇراتىنداردىڭ اراسىنان كوڭىلدەرى جاراسىپ, وتباسىن قۇرىپ جاتقاندار دا كەزدەسەدى. قازىردىڭ وزىندە ون وتباسى تۇرادى. ولارعا بولەك بولمە ءبولىپ, وتباسىلىق ءومىر كەشۋلەرىنە جاعداي جاساپ وتىرمىز, – دەيدى ول.
– مەن ءوز ومىرىمدە ءۇش رەت تۇرمىس قۇردىم. جازمىش سولاي بولعان بولار, ءارتۇرلى جاعدايدا بىرگە بولۋدى جازبادى. بالالارىم دا بولدى. بىراق, ەسەيە كەلە ولاردان كوز جازىپ قالدىم. ەكىنشى جولداسىمنان سەرگەي دەگەن ۇلىم, ۋكراينادا بولعان سوڭعى توڭكەرىس كەزىندە كيەۆتە تۇردى, كەيىن حابار-وشار ءۇزىلدى. ال ساشا اۋعان سوعىسىنا قاتىسقان-دى. رەسەيدىڭ تۆەر قالاسىندا تۇراتىن. ودان دا بايلانىس ءۇزىلدى. كەزىندە پاتەرىنە پانالاتىپ, ونى ماعان قالدىرماقشى بولعان سوڭعى شالىم مەن ماسكەۋگە اۋرۋ اپامدى كۇتۋگە كەتكەندە, جاس كەلىنشەكتى قولىنا كىرگىزىپ الىپ, دالادا قالدىردى. سونان سوڭ وسىندا كەلۋىمە تۋرا كەلدى. مەن وسىندا تۇرعان 20 جىلعا جۋىق ۋاقىتتا جەتى ديرەكتور اۋىستى. ەرمەك سلامعالي ۇلى وتە قايىرىمدى ادام. ويلايتىنى ءبىزدىڭ قامىمىز, ءتىپتى قۇددى ءوزىنىڭ اتا-اجەلەرى, باۋىرلارى سياقتى ماپەلەيدى. ءبىر مىڭ بولعىر ازامات, – دەيدى ينتەرنات ءۇيىنىڭ قارت تۇرعىندارىنىڭ ءبىرى ليۋدميلا مارتىنيۋك.
– مەن قوبدا اۋدانى بەگالى اۋىلىنىڭ تۋماسىمىن. كەزىندە كەڭشاردا جۇمىس ىستەدىم, وتباسىلى دا بولدىق. ەكى بالام قايتقان سوڭ, ايەلىم بىرگە تۇرعىسى كەلمەدى. 1997 جىلى وسىندا ورنالاستىم. قالادا ءىنىم تۇرادى, ولاردىڭ وزدەرى بالالى-شاعالى. تۇراقتى كەلىپ, جاعدايىمدى ءبىلىپ تۇرادى. قازىر زينا ەكەۋمىز باس قۇراپ, بىرگە تۇرىپ جاتىرمىز. شۇكىر, جاعدايىمىز جاقسى. قىزمەتتەرىنە ءدان ريزامىز.
بۇل وسى ينتەرنات ءۇيىنىڭ تاعى ءبىر تۇرعىنى ايتقالي ماديەۆتىڭ پىكىرى.
بالالارىنا, نەمەرەلەرىنە باسى ارتىق سالماق بولماس ءۇشىن كەلەتىندەر دە كەزدەسەتىن كورىنەدى. ينتەرنات ءۇيى تۇرعىندارىنىڭ وسىندا تۇرىپ جاتقانى ءۇشىن زەينەتاقىسىنىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى ۇستالاتىن جاڭا ەرەجە ەنگىزىلگەننەن كەيىن كەتىپ قالىپ, تۋىسقاندارىن ساعالاعانداردىڭ ءوزى كەيىن قايتا سۇرانعان جايتتارى دا بولىپتى. مۇنىڭ ءوزى مۇنداعى تۇرمىستىق جاعدايدىڭ ولاردىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىنىن اڭعارتسا كەرەك. قارتتار ۇيىندەگى بارلىق جاقسى جاعدايدىڭ ءوزى قازىنالى قارتىڭ مەن جانارى جاۋتەڭدەگەن مۇگەدەك تۋىسىڭدى باۋىرعا تارتاتىن قازاقى قاسيەتتى الماستىرا المايتىنى بەلگىلى, ارينە.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
جۋرناليست
اقتوبە
