سوڭعى ون جىل ىشىندە جىلدام قارقىنمەن وسكەن مەكسيكانىڭ ەنەرگەتيكالىق سەكتورى ەداۋىر ينۆەستيتسيالار تارتقان. وتكەن جىلى مەكسيكادا وندىرىلگەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 18 پايىزى جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرىنەن وندىرىلگەن جانە ەل مۇنىمەن توقتاماق ەمەس. مەملەكەتتىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى دە يكاسا گونزالەز كارلوستىڭ ايتۋىنشا, مەكسيكا شىۇ, ەاەو, ەىدۇ, دسۇ سياقتى وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ۇيىمداردا قازاقستاننىڭ ءوسىپ كەلە جاتقان بەدەلىن قولدايدى. «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبى ەلدە جەك جوبالارىن ىلگەرىلەتۋ, سونداي-اق, وسى سەكتورعا ينۆەستيتسيالار تارتۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياساتپەن تىعىز بايلانىستى», دەگەن ول بۇدان بولەك, مەكسيكا ەنەرگەتيكا رەفورماسىن وزگەرتۋ پروتسەسىن جۇزەگە اسىرعانىن مالىمدەدى.
ء«بىزدىڭ ۇكىمەتىمىز ەنەرگەتيكا رەفورماسىن وزگەرتۋدىڭ وتە ماڭىزدى پروتسەسىن العا شىعارىپ, جۇزەگە اسىردى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. وزگەرىس جەكە ينۆەستيتسيالار, جاڭا تەحنولوگيالار مەن حالىقارالىق باسەكەلەستىككە سەكتور اشۋ ءۇشىن كونستيتۋتسيالىق نەگىزدەردى جاڭارتۋعا باعىتتالعان. مەكسيكا ەنەرگەتيكالىق سەكتورىنىڭ اشىلۋى شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ گاز جانە مۇناي جوبالارىنا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار جەك جوبالارىنا دا نازارىن اۋدارۋعا مۇمكىندىك بەردى», دەدى دە يكاسا گونزالەز كارلوس.
ۇلتتىق كۇننىڭ رەسمي بولىمىندە قازاقستان تاراپىنان ءسوز سويلەگەن سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرجان اشىقباەۆ مەكسيكا سياقتى لاتىن امەريكاسى ەلدەرىنىڭ جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرى سالاسىنداعى ساياساتى مەن جەتىستىكتەرى باسقا ەنەرگەتيكا نارىقتارى ءۇشىن وتە قۇندى تاجىريبە ەكەنىن جەتكىزدى. «2004 جىلدان باستاپ لاتىن امەريكاسىنىڭ وسى وڭىرىندە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنە ينۆەستيتسيالار 11 ەسە وسكەن. مەملەكەتتىڭ جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرى سالاسىنداعى ساياساتى مەن جەتىستىكتەرى باسقا ەنەرگەتيكا نارىقتارى ءۇشىن وتە قۇندى تاجىريبە بولىپ تابىلادى. ەكسپو-2017 كورمەسىندە وسى باعىتتاعى تاجىريبەنى كورسەتۋ ونى قاجەت ەتەتىن ەلدەر ءۇشىن اسا ماڭىزدى», دەدى ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.
«قىتايدىڭ مەيىرىمدى جۇرەگى»
شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ پاۆيلونىندا قىتاي كاسىپكەرلەرىمەن بالالار ءۇيى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارى كەزدەستى.
وسى كۇنى باستالعان قايىرىمدىلىق اپتالىعى اياسىندا كۇن سايىن 20 وتباسى ەكسپو-عا بارىپ, مەكتەپكە قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارعا يە بولادى. «G-Global», «EXPO-Women» حالىقارالىق ۇيىمى مەن شىۇ ۇيىمداستىرۋ كوميتەتى باستاماسىمەن قولعا الىنعان «قىتايدىڭ مەيىرىمدى جۇرەگى» اتتى شارا ءوزارا دوستىقتى دامىتۋدى ماقسات ەتەدى.
«اكتسيا بارىسىندا ونكولوگيالىق ديسپانسەردە تىركەلگەن كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلار بالالارىنا كومەكتەسەمىز. ەكسپو كورمەسى اۋماعىنا ەكسكۋرسيا وتكىزىلىپ, ىستىق تاماق بەرىلىپ, مەكتەپكە قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار ۇلەستىرىلدى. قايىرىمدىلىق اپتالىعىندا 125 جەتكىنشەكتى قۋانتساق دەگەن جوسپارىمىز بار. شاراعا قازاقستان مەن قىتايدىڭ ىسكەر ايەلدەرى بەلسەندى اتسالىسۋدا», دەيدى «G-Global» حالىقارالىق حاتشىلىعىنىڭ توراعاسى سەرىك نوگەربەكوۆ. ول 2019 جىلى قىتايدا وتەتىن ەكسپو كورمەسىندە ۇيىمداستىرىلاتىن ءدال وسىنداي شاراعا قازاقستان كاسىپكەرلەرى جىبەرىلەتىنىن ايتتى.
«Yufit» قىتاي عىلىمي-تەحنيكالىق كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى لين ۆەي تسزيان ءوز كەزەگىندە بىرلەسكەن قايىرىمدىلىق ادامزاتتىڭ بەيبىت دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىنىن جەتكىزدى. ء«بىز دە وسى شاراعا ءوزىمىزدىڭ ۇلەسىمىزدى قوسقانىمىزعا قۋانامىز. كومپانيامىز جىبەك جولى ەلدەرىنىڭ حالىقارالىق قورىنا 10 ملن تەڭگە ءبولدى. ءبىز قازاقستان بالالارىنا كومەك كورسەتۋدى جالعاستىرىپ, دوستىقتىڭ تەرەڭدەي تۇسۋىنە مۇددەلىمىز», دەدى مارتەبەلى مەيمان.
اۋستريانىڭ «اقىلدى قالاشىعى»
ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىندە ءوزىن ءوزى جاڭعىرمالى ەنەرگيامەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتەتىن تۇرعىن ءۇي كەشەنى تانىستىرىلدى. جاڭا قالاشىقتىڭ نوبايى اۋستريالىق دەلەگاتسيانىڭ ارنايى ساپارى كەزىندە كورسەتىلدى. سەبەبى, جوبا وسى مەملەكەتتىڭ كومپانياسىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرىلعان.
كورمە جانىنان بوي كوتەرەتىن قالاشىقتا ەۋروپالىق ديزاين مەن ينجەنەريا نەگىزىندە جاسالعان 200 ءۇي تۇرعىزىلادى. ءار عيماراتتا كۇن جانە جەل ەنەرگياسىن پايدالانۋ ارقىلى بارلىق جىلۋدى قامتاماسىز ەتەتىن «اقىلدى جۇيە» ەنگىزىلەدى. ال قۇرىلىستىڭ گەومەترياسى ەنەرگيالىق شىعىنداردى بارىنشا قىسقارتۋعا باعىتتالعان. ء«تىپتى ەكولوگيالىق ۇيلەر استانانىڭ قاقاعان ايازىندا دا ءومىر سۇرۋگە وتە جايلى بولادى», دەيدى ماماندار.
اۋستريادا بارلىق ەنەرگيانىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى جاڭعىرمالى قۋات كوزدەرىنە تيەسىلى. ۆەنا قالاسىنىڭ «اقىلدى شاھارلاردىڭ وندىعىنا» ەنۋى سوعان دالەل.
توپجارعانداردىڭ توسىنسىيى
ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى قالاشىعىنداعى امفيتەاتردا قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسى ۇجىمىنىڭ گالا-كونتسەرتى ءوتتى. مادەني شارادا كورەرمەن كوڭىلىنە تەرەڭ اسەر قالدىرعان ءۇش مۋزىكالىق كەش ۇيىمداستىرىلدى. حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان مۋزىكانتتار مەن كونسەرۆاتوريانىڭ جاس دارىندارىنىڭ ورىنداۋىنداعى سيمفونيالار لەگى, حور, رۋحاني ءارى حالىقتىق مۋزىكا تۇرلەرى مەيمانداردى ەرەكشە تەبىرەنتتى.
كوفە وتانىنىڭ وزىق جوبالارى
ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى قالاشىعىندا ەفيوپيا فەدەراتيۆتىك دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كۇنى ءوتتى. كوفەنىڭ وتانى سانالاتىن مەملەكەت استانا قالاسىندا وزدەرىنىڭ مادەنيەتى مەن ساۋدا-ەكونوميكالىق الەۋەتىن تانىستىردى. ەكونوميكاسى اسا دامىماعان ەلدىڭ حالقى نەگىزىنەن ونەركاسىپپەن جانە ەگىنشىلىكپەن اينالىسادى. ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزى – اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرى. ولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىسى – كوفە. ونىڭ باسىم بولىگى ەلدەگى جابايى اعاشتاردان جينالادى.
ەفيوپيا – كوگىلدىر ءنىل مەن ومو وزەندەرىنىڭ بويىندا ورنالاسقان. سوندىقتان سۋدىڭ كۇشىن كادەگە جاراتىپ, گيدروەلەكترستانسالارىن ورناتقان. ونىڭ قۋاتى 12 مىڭ مەگاۆاتتى قۇرايدى. «بۇگىنگى تاڭدا وندا قوسىمشا ەكى سۋ ەلەكترستانساسىنىڭ قۇرىلىسى باستالعان. سونداي-اق, جەل ەلەكتر ستانساسىنىڭ جوباسى ازىرلەنۋ ۇستىندە. ويتكەنى ەفيوپيادا نەگىزگى قۋات كوزدەرى – سۋ مەن جەل. ولاردىڭ جالپى كولەمى 20 مىڭ مۆت-نى قۇرايدى. ەفيوپيا ەنەرگيانى دجيبۋتي, سومالي, سۋدان سيياقتى كورشى ەلدەرگە ەكسپورتتايدى», دەيدى پاۆيلون قىزمەتكەرى يۋليا وكرۋجنوۆا.
ەلورداعا اۋە كولىگىمەن كەلۋشىلەر كوپ
استانا قالاسىنداعى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اۋەجايىندا حالىقارالىق باعىتتار بويىنشا جولاۋشىلار تاسىمالى 49 پايىزعا ارتقان. ەكسپو حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنىڭ 10 ماۋسىمنان 10 تامىزعا دەيىنگى ارالىعىندا استانا-كيەۆ ء(وسىم 28 پايىز), استانا-ىستانبۇل ء(وسىم 23 پايىز), استانا-پاريج ء(وسىم 21 پايىز) حالىقارالىق باعىتتارى بويىنشا جولاۋشىلار اعىنىنىڭ وسكەنى بايقالادى.
2017 جىلدىڭ ماۋسىم-شىلدە ايلارىندا, وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا, ىشكى باعىتتار بويىنشا جولاۋشىلار اعىنى 107 مىڭ جولاۋشىنى قۇراپ, 35 پايىزعا ءوسىپتى. ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى ازاماتتىق اۆياتسيا كوميتەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, بيىلعى ەسەپتى كەزەڭدە حالىقارالىق باعىتتار بويىنشا قازاقستاندىق تاسىمالداۋشىلار تاسىمالداعان جولاۋشىلاردىڭ جالپى سانى 381 420 ادامعا جەتكەن, ورتاشا جۇكتەمە 75 پايىزدى قۇراعان. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندە 228674 جولاۋشى بولسا, ورتاشا جۇكتەمە 30 پايىزعا ارتقان.
«ەير استانا» (استانا قالاسىنداعى نەگىزگى اۋە تاسىمالداۋشى) اۋە كومپانياسىنىڭ اقپاراتى بويىنشا, بيىل ماۋسىم-شىلدە ايلارىنىڭ دەمالىس جانە مەرەكە كۇندەرىندە ەڭ جوعارى جۇكتەمە استانا-الماتى (90 پايىزعا دەيىن), استانا-اتىراۋ (86 پايىزعا دەيىن) جانە استانا-شىمكەنت (80 پايىزعا دەيىن) باعىتتارىندا بولعان. نۇرسۇلتان نازارباەۆ اۋەجايىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, حالىقارالىق باعىتتار بويىنشا ماۋسىم-شىلدە ايلارىندا, وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا, جولاۋشىلار اعىنى 49 پايىزدى جانە ىشكى باعىتتاردا 25 پايىزدى قۇراپتى.
توپتامانى ازىرلەگەن
اسحات رايقۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
ەرلان ومار,
«ەگەمەن قازاقستان»
