الپىستىڭ اسقارىنا القىنباي كوتەرىلگەن اعا-دوس امىرە ارىنمەن اعايىن-تۋىستاي ارالاسقانىمىزعا 30 جىلعا جۋىقتاپتى. تاراپ كەتكەن تالدىقورعان وبلىسىنىڭ «جەرۇيىق» اتتى ازۋلى گازەتى بولدى. ەگەمەندىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا ەلدىك ماسەلەلەردى ەكشەۋدە, ۇلت ۇپايىن تۇگەندەۋدە, بەيداۋا بيۋروكراتيزمنىڭ قاقپاقىلىنا تۇسكەن قاراپايىم حالىقتىڭ ءسوزىن سويلەۋدە اقيقاتتىڭ الداسپانىنا اينالعان بۇل باسىلىمنىڭ بەدەلى بەس باتپان-تۇعىن. باسقاسىن بىلاي قويىپ, وبكومنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسىنىڭ وزبىرلىعىنا قاس باتىرداي قارسى تۇرىپ, اقىرى ورنىنان الىپ تىنعانىن ايتساق تا جەتىپ جاتىر. جاريالىلىق پەن دەموكراتيانىڭ جالاۋىن وسىلايشا جەلبىرەتكەن «جەرۇيىقتىڭ» باس رەداكتورى تۇرسىن ءابدۋالي رەداكتسيا اپپاراتىنا اۋدانداردان اتتاي قالاپ قالامى جۇيرىك بىرنەشە ءجۋرناليستى الدىردى. سويى بولەك سول توپتىڭ ىشىندە قاراتالدان شاقىرىلعان امىرەنىڭ ەكپىنى ەرەكشە ەدى. وقتا-تەكتە جولدايتىن ويلى ماقالالارىن وقىعانىمىز بولماسا, ءوزىن تۇستەپ تانىمايتىن ارىپتەسىمىز تۋرالى ول تالدىقورعانعا تابان تىرەگەنگە دەيىن-اق, تالاي نارسەنى ءبىلىپ قويدىق. اسىرەسە, قازگۋ-ءدىڭ جۋرفاگىندا بىرگە وقىعان ازىلكەش كۋرستاسى تۇرلىحان كارىم ىشەك-سىلەسىمىزدى قاتىرىپ, ەكەۋىنىڭ «ەل قىدىرعان ەسەر شاقتاعى» ءبىراز قىزىقتارىن ايتىپ تاستاعان. ايتسە دە, ءازىل-شىنى ارالاس اڭگىمەنىڭ استارىنان امىرەنىڭ وتە العىر, ءوتتى-بەتتى, وتكىر, اينالاسىنا اسا سۇيكىمدى ازامات ەكەندىگىن اڭعارىپ ۇلگەرگەنبىز. ال ونەركاسىپ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى كەمەل قۇسايىنوۆ بولسا, جەرلەسىنىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىنىڭ جوعارىلىعىن العا تارتىپ, ابىرويىن ودان سايىن اسىردى.
– وندا قاراتال اۋداندىق «كوممۋنيزم جولى» گازەتىندە جاۋاپتى حاتشىنىڭ مىندەتىن اتقارىپ جۇرگەن كەزىم. قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ كوبى جازعى دەمالىسقا كەتىپ, جانتالاسىپ جاتقانىمىزدا كەڭسەمىزگە اپپاق كوستيۋم-شالبار كيگەن قارا تورى جىگىت كەلدى. اسسالاماعالەيكۇمىن اندەتە سوزىپ, ادەپپەن سالەم بەردى. بۇيىمتايىن سۇراساق, جۇمىس ىزدەپ جۇرگەن بەتى ەكەن. ونىمەن قويماي, «مەنى جۇمىسقا الساڭىزدار وكىنبەيسىزدەر. كەز كەلگەن تاپسىرمالارىڭىزدى تاپ-تۇيناقتاي ورىندايمىن» دەيدى تاڭدايى تاقىلداپ. سودان قولىنا تاسس-تان تۇسكەن ورىسشا ءماتىندى قولىنا ۇستاتىپ, قازاقشاعا اۋدارۋىن ءوتىندىم. ارادا جارتى ساعات ءوتتى مە, وتپەدى مە الگى سابازىم بەرگەن قاعازىمدى قايتا اكەلدى. بايقاپ كورسەم اۋدارماسى ءتاپ-ءتاۋىر. ءسوز ساپتاۋى, سويلەم قۇرۋى دۇرىس. سونى ەسكەرىپ, قاتارىمىزعا قابىلدادىق, – دەگەن ەدى بۇگىندە و دۇنيەلىك بولىپ كەتكەن اياۋلى اعامىز.
ماقتاۋلى ماماندى «جەرۇيىق» جامپوزدارى جاتىرقامادى. جاڭا قىزمەتكەر دە قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ, جاتپادى. ىلە-شالا ىسكە كىرىستى. وقىرمانعا ولجا سالار وڭدى دۇنيەلەر جازدى. اششى سىننىڭ ادىرناسىن ايانباي تارتىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى كوكەيكەستى پروب-لەمالارىن كوتەردى. شىعارماشىلىق لەزدەمەلەردە جىلى لەبىزدەردى ءجيى ەستيتىن. سونداي-اق, ونەر سالاسىنان دا سوقتالى وچەركتەر جازىپ, كوپشىلىك كوڭىلىن كونشىتتى. تەرەڭ تەبىرەنىستەن تۋعان تەاتر تۋرالى تولعامدارىن تۇشىنا وقىعانىم ەستە قالىپتى. سويتسەك, سەگىز قىرلى سەرىمىز الماتىداعى ەسترادا جانە تسيرك ستۋدياسىن بىتىرگەن, ۇلت مادەنيەتىن ۇلاعاتتى جاناشىرى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى وزبەكالى جانىبەكوۆتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن اشىلعان تورعاي وبلىستىق دراما تەا-ترىندا دوسان جانبوتاەۆ, شولپان بايعابىلوۆا, اسىلبولات سماعۇلوۆ سىندى ساحنا ساڭلاقتارىمەن ورەلى ونەردىڭ ءورىسىن بولىسكەن كاسىبي ءارتىس ەكەن عوي. ونىڭ ونەگەلى ومىربايانىنداعى مۇنداي «اقتاڭداقتى» بىلايعى جۇرت بىلە بەرمەۋى مۇمكىن. امبەباپ امىرەنىڭ ءان سالعان ءساتىن كورۋ ءبىر عانيبەت. القالاعان الەۋمەتتىڭ قولپاشىنان ارقاسى قوزعاندا الامانعا تۇسكەن ارعىماقتاي ارىنداپ, الىسقا سىلتەيدى. وندايدا وپەرالارىڭىزدان دا اريالار ورىندايدى, اسەم اۋەندەردى دە اۋەلەتەدى.
مەن قالامداسىمنىڭ قابىلەت-قارىمىنا قاراپتان-قاراپ قايران قالاتىنمىن. باسقالارىمىز باپ تىلەپ, ىرعالىپ-جىرعالىپ جۇرگەنىمىزدە ول نومىرگە باراتىن ماڭىزدى ماتەريالداردى جەدەلدەتىپ دايىنداي قوياتىن. وبلىس باسشىلارىنىڭ ورىسشا باياندامالارىن قازاقشاعا اۋدارۋعا كەلگەندە الدىنا جان سالمايتىن.
اينالاسىنان ات وزدىرعان بىلىكتى كادر-دى جوعارعى جاقتاعىلار دا تەز بايقادى. الدىمەن مۇنى الماتىداعى پارتيا مەكتەبىنە جىبەرىپ الماق بولدى. الايدا, ماڭگىلىك مىزعىماستاي كورىنگەن كەڭەس وكىمەتى اياق استىنان قۇلاپ قالىپ, پارت-شكول پارتاسىنا وتىرۋدىڭ ءساتى تۇسپەدى. ەسەسىنە تاۋەلسىزدىك تۋىن تىككەن ەلىمىزدىڭ يگىلىگىنە ەڭبەك ەتتى. بيلىكتىڭ بيشىگىن ۇستاپ, قاراتال اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى بولدى. ارتىنشا كاسىپكەرلىكپەن اينالىسىپ, «تۇز» اكتسيونەرلىك قوعامىن باسقاردى.
قاسيەتتى قاراتال وزەنىنىڭ بالقاشقا بارىپ قۇيار ساعاسىنداعى ء«دوڭشي» دەيتىن بالىقشىلار اۋىلىندا دۇنيە ەسىگىن اشقان كەيىپكەرىمىز تۋعان جەر قادىرىن ەرتە ءتۇسىندى. قابىرعاسى قاتىپ, بۇعاناسى بەكىمەستەن اكە-شەشەسىنەن ايىرىلىپ, اياۋلى اجەسىنىڭ باۋىرىندا ءوستى. قاعىلەز قارا بالا قۇلاعى قالقايىپ, كونەكوز قاريالاردىڭ ارىدان تولعاپ, بەرىدەن قايىراتىن كوشەلى اڭگىمەلەرىن كوپ تىڭدايتىن. ەكىتالاي زامانداردا ەلدىڭ باسىن ۇستاعان ەسكەلدى, بالپىق بيلەردىڭ, تىلەۋعۇل, باقاي باتىرلاردىڭ, جالمەڭدە, پىشان سەكىلدى جاقسى جايساڭداردىڭ جانە باسقا بابالارىنىڭ ۇرپاققا ۇران بولعان ۇلگىلى ىستەرىنە ىشتەي سۇيسىنەتىن. اتالاردان ەستىگەن اڭىز ەرتەگىلەرگە ەلتىپ, قيال قاناتىندا قيىرلاردى كەزەتىن. الىپپە اشىپ, ءارىپ تانىعان بەتتە ادەبي كىتاپتارعا قىزىعۋشىلىعى ارتتى. اۋىلىنان شىققان مۇعالىمباي جىلقايداروۆ, جانات ەلشىبەك, نەسىپ جۇنىسباەۆ, جانات دۇكەنباەۆ, ورداش كەندىرباەۆ سىندى جۋرناليست-جازۋشىلارعا ەلىكتەپ, قاعاز-قالامعا اڭسارى اۋدى. ءتىپتى, اناسىنىڭ اقىلىمەن ءبىراز «شيماي-شاتپاقتارىن» گازەت رەداكتسيالارىنا جولدايتىن ادەت تاپتى. قازىرگى تاڭدا قالىڭ قازاققا تانىلعان بەلگىلى قالامگەردىڭ شىعارماشىلىق جولى مىنە, وسىلاي باستالعان بولاتىن.
...«ات اينالىپ قازىعىن تابار» دەگەن. باسقا باقشادان تەرگەن جەمىس ءدامىنىڭ بال تاتىماسىن بىلگەن امىرە ءاۋ باستان جۇرەگى قالاعان جۋرناليستيكاسىنا قايتا ورالدى. رەسپۋبليكالىق «سپورت» اپتالىعىندا اقجايلاۋداي الدى كەڭ نەساعاسىمەن ء(جۇنىسباي ۇلى) ۇزەڭگى قاعىستىرىپ قاتارلاسا شاپتى. ناتيجەسىندە اقپارات سالاسىندا بەدەلدى سانالاتىن سەيداحمەت بەردىقۇلوۆ اتىنداعى سىيلىقتى قانجىعاسىنا بايلادى. ودان سوڭ الماتى وبلىستىق «جەتىسۋ» گازەتى باس رەداكتورى ورىنباسارىنىڭ ورىنتاعىنا جايعاسىپ, ويداعىداي قىزمەت ەتتى.
ەلدى ەلەڭ ەتكىزگەن ەڭ ەلەۋلى وقيعا ونىڭ ورىس ءتىلدى «وگني الاتاۋ» گازەتىنىڭ باس رەداكتورلىعىنا تاعايىندالۋى بولدى. «كەزىندە وداقتىق بايگەلەردە وزعان ۇلگىلى ءۇنجاريا قازاقتىلدى باسشىنىڭ جەتەگىنە جۇرە قويار ما ەكەن» دەگەن ەكىۇداي سەزىمگە ەرىك بەرگەنىمىزدى نەسىنە جاسىرايىق. بىراق امىرە سىنالار شاقتا سىر بەرمەدى. قازاقى نامىسىنا قامشى باسىپ, ەكى تىزگىن, ءبىر شىلبىردى بەرىك ۇستادى.
ۇلتجاندى ازامات ازعانتاي ۋاقىت الماتى وبلىسىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ جونىندەگى باسقارماسىنىڭ باسشىسى بولعانىنان دا كوزىقاراقتى قاۋىم حاباردار.
عاسىرعا جۋىق تاريحى بار عيبراتتى «جەتىسۋدىڭ» باسىنا كەلگەنىن دە قالامداستارى قۋانىشپەن قابىلدادى. جاقسىلىققا, جاڭالىققا قۇمار جان ءوزىنىڭ بەكزات بولمىسىمەن قاراۋىنداعى قاناتتاستارىن يگى ىستەرگە جۇمىلدىرا ءبىلدى. باعى جانعان باسىلىمنىڭ پرەزيدەنتتىڭ العىس حاتىمەن ماراپاتتالۋى وسى ويىمىزدى ايعاقتاي تۇسەرى انىق. اماندىق بولسا, بۇل شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ الار اسۋلارى ءالى الدا ەكەنى تاعى تالاسسىز.
ءبىز بۇگىن ابىرويلى ازاماتتىڭ ەسەلى ەڭبەگى ءۇشىن العان ماراپاتتارىن تۇگەندەۋدى ماقسات تۇتپادىق. ساۋساعىمىزدى بۇگىپ, جازعان كىتاپتارىن ساناۋدى دا ارتىق كوردىك. حالىقارالىق الاش ادەبي سىيلىعىمەن ارداقتالعان اقىندىعىنا دا ارنايى توقتالمادىق. ونى ساناتكەر سىنشىلارىمىز سارالاي جاتار. تەك, جەتى جىلدان بەرى تاريحي-تانىمدىق «شىڭعىسحان» جۋرنالىن شىعارىپ كەلە جاتقانىن, بۇكىلالەمدىك شىڭعىسحان اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى اتانعانىن استىن سىزا اتاپ وتكىمىز كەلەدى.
جازارىڭىز كوبەيىپ, جاقسى اتىڭىز شىعا بەرسىن, جەتىسۋدىڭ جايساڭى!
تالعات باتىرحان,
«ەگەمەن قازاقستان»
