بىراق جاسىراتىنى جوق, قازىر ەلىمىزدە زاڭدىلىق جانە قۇقىقتىق ءتارتىپ تۋرالى تولىق اقپاراتتىڭ كوزىن تابۋ وڭاي ەمەس. سەبەبى ورتاق زاڭدارىمىزعا سۇيەنگەن بولىپ, ءوز الدىنا ارەكەت ەتىپ جاتقان سالالار دا كوپ ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان اق پەن قارانى ايى-رۋدا كوز بايلانىپ, كۇمىلجيتىندەر كەزدەسىپ قالادى. ال مەملەكەتىمىز ءۇشىن زاڭدىلىق جانە قۇقىقتىق ءتارتىپ تۋرالى جان-جاقتى اقپارات الۋ وتە قاجەت. حالىق ءبارىن ءبىلىپ وتىرۋى ءتيىس. بۇل, اسىرەسە, زاڭدىلىقتى قاداعالاۋ بارىسىندا ۇلكەن قولداۋ بولىپ تابىلادى.
وسى ورايدا قازىرگى كۇنى باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتىنىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكانى جيناقتاۋ مەن ارنايى ەسەپكە الۋداعى ءرولى ارتىپ وتىر. سونىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكالىق قىزمەتىنىڭ كاسىبي قوعامداستىقتا بەدەلى ءوسىپ, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىندە لايىقتى ورىن الدى. قۇقىقتىق اقپارات جانە قاداعالاۋ – بۇل ءوزارا بايلانىستى قۇرامدار. قاداعالاۋ شەگى جۇيەلىك دەرەكتەردىڭ نەگىزىندە عانا بەلگىلەنەدى. ونسىز قاداعالاۋ ىسىندە اداسۋ, قاتەلەسۋ ورىن الۋى مۇمكىن.
بۇل ورايدا كوميتەتتىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرى قۇقىق قورعاۋ جانە وزگە دە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىس قۇرالى بولىپ وتىر. قولدانىستاعى جاقسى دەرەكتەر بازالارى مەن ءتۇرلى پلاتفورمالار كوميتەتتىڭ جۇرتشىلىقپەن بايلانىس سالاسىنداعى جۇمىسىن ودان ءارى دامىتا تۇسپەك. سوعان وراي اتالعان كوميتەتتىڭ ءۇش نەگىزگى مىندەتىن اتاپ وتكەن ءجون. ول قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ پروتسەستەرىن جانە مەملەكەتتىك ورگانداردى تسيفرلاندىرۋ بولىپ تابىلادى, ياعني ەلەكتروندى راسىمدەردى ەنگىزۋ قاعازباستىلىقتى جويىپ قانا قويماي, مالىمەتتەردىڭ بۇرىستىعىن ازايتادى, سونداي-اق, ىستەردى تەرگەۋ جەدەلدىگىن ارتتىرادى جانە سايكەسىنشە سىبايلاس جەمقورلىق قاۋپىن تومەندەتەدى. ەكىنشىسى, «اقپارات قۇندىلىعىن ارتتىرۋ», بۇل – مىندەتى پروتسەستەردى الگوريتمدەندىرۋ, تالداۋ جۇمىسىن اۆتوماتتاندىرۋ, ىشكى جانە سىرتقى دەرەكتەردىڭ بايلانىسى بولىپ تابىلاتىن تالداۋ ورتالىعىن قۇرۋ جانە سول ارقىلى كريمينوگەندىك بولجامدار جاساۋ. ۇشىنشىدەن, قۇقىقتىق قىزمەتتەر ورتالىعىن قۇرۋ ارقىلى ء«تيىمدى شاعىمدار قوعامىنا» جوباسى ارقىلى ازاماتتاردىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋ جانە ولاردىڭ وتىنىشتەرىن ناتيجەلى قاراۋدى جۇزەگە اسىرۋ.
ارينە, قىلمىس تۋرالى حابارلامالاردىڭ تولىق ءپىشىمدى ستاتيستيكالىق ەسەبىن جۇرگىزۋ, مالىمەتتى بۇرمالاۋدىڭ كەز كەلگەن دەرەگىنە شۇعىل تۇردە شارا قابىلداۋ – وسى جۇمىستاردىڭ باستى باعىتى. بۇل رەتتە پروكۋرورلاردىڭ كومەكشىسى – يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار. وسى تۇستا ەرەكشە ايتار جايت, كوميتەتتە تەك قانا قىلمىستىلىق تۋرالى عانا مالىمەتتەر ەمەس, سوت شەشىمدەرى, پروكۋرورلىق قاداعالاۋدىڭ ناتيجەسى, كاسىپكەرلىكتى قولداۋ, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ازاماتتاردىڭ جۇگىنۋلەرىن قاراۋداعى زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋى تۋرالى دا مالىمەتتەر جيناقتالادى. بۇل ستراتەگيالىق تۇردە ءوزىن اقتايدى, ويتكەنى ول ورگانداردا وسى تەكتەس جۇيەلەردى قۇرۋ قاجەتتىلىگى بولمايدى. ولارعا قۋاتتى سەرۆەرمەن جانە باعدارلامامەن قامتاماسىز ەتىلگەن كوميتەتتىڭ مالىمەتتەرىن قولدانۋ ىڭعايلى ءارى ءتيىمدى. ويتكەنى, «قاداعالاۋ» اقپاراتتىق جۇيەسى پروكۋرورلاردىڭ كۇندەلىكتى قاداعالاۋ قىزمەتىنىڭ ەسەبىن توقتاۋسىز جۇرگىزەدى.
بۇل ارادا ەڭ باستى جەتىستىك, اتالعان قۇقىقتىق ستاتيستيكانى قالىپتاستىرۋ جانە وسى سالادا پروكۋرورلىق قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ قىزمەتتەرىن زاڭمەن بەكىتۋ, ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردى وزگە دە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسى تۋرالى جۇيەلى, تولىق جانە انىق اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءتيىمدى شارا بولىپ تابىلدى. ال بۇعان قوعامداعى قىلمىستىق جاعداي, سوت پەن قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگاندارىنىڭ پروتسەسسۋالدىق قىزمەتىنىڭ ساندىق جانە ساپالىق كورسەتكىشتەرى, كاسىپكەرلىكتى قولداۋ مەن قورعاۋ ماسەلەلەرى جاتادى. وسىلايشا, ازاماتتىق-قۇقىقتىق ستاتيستيكانى قالىپتاستىرۋ بويىنشا اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيەلەر بۇگىنگى كۇنى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىسىنىڭ ماڭىزدى تىرەگى بولىپ وتىر. بۇل ەلباسىمىز ەرەكشە ەكپىن قوياتىن زاڭدىلىقتى قاداعالاۋ قىزمەتىنىڭ اتقارىلۋىنا ۇنەمى تىڭ سەرپىن بەرىپ كەلەدى.
الەكساندر تاسبولات,
«ەگەمەن قازاقستان»
