19 شىلدە, 2017

فيدەل كاسترو كيگەن شاپان

370 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل كوكتەمدە الماتىداعى قازاق مەملەكەتتىك تسيركى كوپ جىلدار بويى كوكسەگەن ماق­ساتىن جۇزەگە اسىرىپ, تسيرك مۇرا­جايى­نىڭ باستاۋى – ەكسپو­زي­تسيا­لىق زالدى جاساقتاعان بولاتىن. سول ەكسپوزيتسيالىق زالداعى ءبىر فوتو بىزگە مازا بەرمەگەنى. ول كۋبانى 1959 جىلدان 2006 جىلعا دەيىن باسقارعان ايگىلى رەۆوليۋتسيونەر فيدەل كاسترونىڭ قازاقتىڭ ۇلتتىق شاپانىن كيىپ تۇسكەن سۋرەتى ەدى. وسى سۋرەت سانادا قايتا-قاي­تا جاڭعىرا بەرگەن سوڭ, كورمەگە تاعى دا ورالۋعا تۋرا كەلدى. 

فيدەل كاسترو كيگەن شاپان

قازاق مەملەكەتتىك تسيركىنىڭ ديرەكتورى باقىت بوكەباەۆ بۇل سۋرەتتىڭ سىرىن بىلەتىن ادام بول­سا, بايىرعى ونەر ورداسىنا ىرگە­تاسى قالانعاننان بەرى قىز­مەت ەتىپ كەلە جاتقان ومىربەك يسابەكوۆ ەكەندىگىن ايتىپ, بىزگە ءجون سىلتەدى. ول كىسى ءبىر كەزدەرى تسيرك­تەگى جولىن اكروباتيكادان باستاعان ەكەن. قازىر ومىربەك اعا قازاق مەملەكەتتىك تسيركىنىڭ شىعارماشىلىق دامۋ ءبولىمىن باسقارىپ وتىرعان جايى بار.
سونىمەن تسيركتە جارتى عاسىرعا جۋىق ەڭبەك ەتكەن قازاق­ستانىڭ مادەنيەت قايراتكەرى ومىربەك تازابەك ۇلى كۋبا ساپارى تۋرالى ىقىلاستانا بايانداپ, جارتى تىرلىگىمىزدى دەمدە بۇتىندەپ بەرگەنى. 

فيدەل كاسترو كيگەن قازاقتىڭ ۇلتتىق شاپانىفيدەل كاسترو


– قازاق تسيركىنىڭ تاريحىندا بۇل ءبىر عاجايىپ گاسترول بولدى! سوناۋ 1978 جىلى 60 ادامنان تۇرا­تىن ونەر ۇجىمى كۋباعا باقان­داي ءتورت جارىم ايعا بار­دىق. ءبىز الماتىدان شىققاندا قوڭىر كۇز بولسا, قايتىپ لەنين­گرادقا ورالعانىمىزدا تىزەدەن قار جاتتى. قازان مەن اقپان ايى­نىڭ اراسىنا سوزىلعان گاست­رول بارىسىندا كۋبانىڭ 14 پرو­ۆي­ن­تسياسىن ارالاپ, بارلىق قالا­لارىندا كونتسەرت قويدىق. 
ول كەزدە ءبىز دە وداقتىق مەملەكەتتىك تسيرككە  قاراي­تىن ەدىك. الدىمەن كۋباعا ۇيىمداستىرۋشىلىق توپ ۇشىپ باردى. ودان كەيىن قازاقستان ارتىستەرىن يل-18 ۇشاعى الىپ ۇشسا, اتتار مەن تۇيەلەر, ايۋلار مەن اڭدار لەنينگرادتان گاۆاناعا كەمە ارقىلى 21 كۇن ىشىندە جەتكىزىلدى.  
ايعا جۋىق كەمەدە شايقا­تى­لىپ, دۇرىس ازىقتانا الماعان تسيرك جان­ۋارلارى كۋباعا قاتتى جۇدەپ جەتتى. ولار تەڭىز اۋرۋىنا شال­دىعىپ, ءبىر اپتادان كەيىن عانا الدەنە باستادى. ارتىستەر دە ۇزاق جولدان كەيىن ء بىر اپتاداي اۋىرىڭقىراپ ءجۇردى.


ءوز-وزىمىزگە كەلىپ العاننان كەيىن, جەرگىلىكتى كليماتقا بەيىم­دە­لىپ, ونەر كورسەتۋدى باستاپ كەت­تىك. بارلىق قالالارداعى كون­تسەرت­­­­تەرىمىز انشلاگپەن ءوتتى. قاي ارە­نادا بولسىن كورەر­مەن­دەرگە تولى بولدى. اسىرەسە, كۋبا­لىق­تار­­عا ۇيرەتىلگەن تۇيەلەر, ايۋ­لار ءنومىرى, ياعني شولپان قوجام­بەر­ديەۆانىڭ جان­ۋارلارى ۇنادى. ات­تىڭ قۇلا­عىندا ويناعان قازاق شاباندوزدارىنىڭ ونەرى ءتانتى ەتتى. 
ەستەلىك ايتىپ وتىرعان بايىر­عى تسيرك مايتالمانى ومىر­بەك يسابەكوۆتىڭ ەستەلىگىنە وسى ارا­دا مىنا دەرەكتى قوسا كەتۋدىڭ ارتىق­تىعى بولماس. 
كۋبادا سالتانات قۇرعان بۇل ايگىلى تسيرك باعدارلاماسى – 1972 جىلى اقىن جامبىل جاباەۆتىڭ 125 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي جازىلعان, جاڭا تسيرك عيماراتىندا قويىلعان «تاڭعاجايىپتار جەرى» باعدارلاماسى بولاتىن. 
باعدارلامانىڭ قويۋشى رەجيس­سەرى كسرو حالىق ءارتىسى, ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ رەجيس­سەرى بولعان ۆيلەم گولوۆكو بولسا, ميۋزيك-حولل ستسەناريىن جاز­عان ولجاس سۇلەيمەنوۆ پەن ولەگ لەۆيتسكي دە, «دالا قىزعال­داق­تارىن» ءبىرىنشى بولىپ ورىن­داعان تسيرك ءانسامبلىنىڭ العاشقى ءانشىسى ناعيما ەسقاليەۆا ەكەندىگىن ايتۋ پارىز. 


ال ەندى فيدەل كاسترو قالاي شاپاندى بولىپ ءجۇر دەگەن سۇ­راققا, نەگىزگى ايداردىڭ تاقىرى­بىنا ورالساق,  وقيعا بىلاي وربىگەن.
ارينە, قازاقستاننان بارعان تسيرك ارتىستەرى كۋبا باسشىسىمەن كوزبە-كوز جۇزدەسە الماعان. ەسەسىنە سول كەزدەگى كسرو-نىڭ كۋبادا­عى ەلشىسى نيكيتا تولۋبەەۆ قازاق تسيركى الىپ كەلگەن سالەمدە­­مەنى فيدەل كاستروعا ءوز قولىمەن تابىستاپ قانا قويماي, يىعىنا شاپاندى جابادى. 
شىندىعىندا سول كەزدە الەم­دىك دەڭگەيدەگى ساياسي قايراتكەر فيدەل كاسترونىڭ جانىندا ەلشى نيكيتا پاۆلوۆيچ تولۋبەەۆ تە بولعان. قانداي دا ءبىر سەبەپتەرمەن ونىڭ سۋرەتى فوتودان كەيىن قيىلىپ قالادى. 


ال فيدەل كاسترو ۇلتتىق شاپانىمىزدى ىقىلاستانا كيىپ, ءوز كەزەگىندە سول كەزدەگى قازاق­­ستاننىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى دىن­مۇحامەد قوناەۆقا سالەمدەمە رەتىندە قولتىراۋىننىڭ تەرىسىن بەرىپ جىبەرەدى. بۇل ۇلكەن اما­ناتتى تسيرك باسشىلارى كەزىندە ورىن­داعان دا بولار. 
وسىناۋ گاسترولدىك ساپاردىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى, تاماشا سۋرەتتەر ەستەلىك رەتىندە تسيركتىڭ شەجىرەسىندە قالدى. فوتولاردى ءتۇسىرۋدى كسرو-نىڭ كۋباداعى ەلشىلىگى ۇيىمداستىرعاندىقتان, فوتولاردىڭ اۆتورى سول ساپارعا قاتىسقان, كۋا بولعان جانداردىڭ ەسىندە بولماۋى دا, قالماۋى دا زاڭدىلىق. 

ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار