مەيىرىمدىلىكتىڭ «تىزبەكتى رەاكتسياسى»

ءبارى وسىلاي باستالعان

– بىلتىر ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا ايتۋلى مەرەكەنىڭ ماڭىزدىلىعىن اشا تۇسەتىن ءتۇرلى ءىس-شارا وتكىزىلە باستادى. سول كەزدە باتىس قازاقستان وبلىستىق جاس­تارمەن جۇمىس جونىندەگى رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ باسشىسى كەنەسارى بەكبولات ۇلى وسى يدەيانى ۇسىندى. پرەزيدەنت ۇسىنعان «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ اتىمەن ۇندەستىرىپ جانە ونىڭ 84-قادامىندا ايتىلعان تاپسىرمانى ورىنداۋ ماقساتىندا ءبىز ءوز جوبامىزدى «100 ناقتى كومەك» دەپ اتادىق, – دەيدى وسى جوبانىڭ جەتەكشىسى دينارا جاروەۆا.

سوندا, جوبانىڭ كوزدەگەنى نە؟ دينارانىڭ ايتۋىنشا, جوباعا قاتىسۋشى جاستار ءارتۇرلى كومەككە شىنايى مۇقتاج جاندى ىزدەپ تاۋىپ, ماسەلەنى شەشۋگە بارىنشا كومەكتەسەدى. كومەكتەسكەندە قالتاسىنان الىپ, اقشا تاراتادى ەكەن دەپ قالماڭىز. ونداي قارجى جاستاردىڭ قالتاسىندا قايدان بولسىن؟! رەسۋرستىق ورتالىقتىڭ قايىرىمدىلىقپەن اينالىساتىن ارنايى ەسەپشوتى دا جوق قوي. بىراق نيەت بولسا, ءبارى دە ۇيلەسىپ كەتە بەرەدى ەكەن.

– اۋەلگى ۋاقىتتا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاستاردىڭ ءتىزىمىن الىپ, ارقايسىسىنا حابارلاسىپ, قانداي كومەككە ءزارۋ ەكەندىگىن زەرتتەدىك. وسىلايشا, ءومىربولات سەيىتقاليەۆ ەسىمدى جاس جىگىتتىڭ جەكە كاسىپ اشۋعا تالپىنىپ جۇرگەنىن بىلدىك. ءسويتىپ, ءومىربولات ءبىزدىڭ ورتالىق ماماندارىنىڭ كەڭەسىمەن كاسىبىن اشىپ, دەمەۋشىلەردىڭ قولداۋىمەن كەڭسە جيھازىنا يە بولدى, – دەيدى دينارا.

ءومىربولات تا ازامات ەكەن. كەيىن كاسىبى ءجۇرىپ, تابىسى ارتقاندا ءوزى سياقتى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاسقا مۇگەدەك ارباسىن سىيلاپ, جوبانىڭ جالعاسۋىنا اتسالىسىپتى. وسىلايشا, ادامگەرشىلىكتىڭ, مەيىرىمدىلىكتىڭ «تىزبەكتى رەاكتسياسى» باستالدى...

جانعا جىلۋ سىيلاعان جاقسى ىستەر

ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان رەسۋرستىق ورتالىقتا وڭكەي ورىمدەي جاستار جۇمىس ىستەيدى. جاستىڭ اتى – جاس. جاستىققا ادەتتە ادەمى ءومىر, مەرەكە ءتان. الايدا, وسى «100 ناقتى كومەك» جوباسىن قولعا العالى دينارا جاروەۆا اق پەن قارا الماسقان ءومىردىڭ كولەڭكە تۇستارىنا كوبىرەك نازار اۋدارا باستاعان. ءار ادامنىڭ جۇزىنەن سىر اۋلاپ, سوزگە تارتىپ, ءتىپتى اۆتوبۋس ايالدامالارىنان جوبانىڭ كەزەكتى «كليەنتىن» تاۋىپ العان كەزدەرى بار.

«وزگەنى قۋانتۋ – ءوزىڭدى قۋانتۋ ەكەن عوي» دەيدى بۇگىنگە وسى جوبانىڭ اينالاسىندا جۇرگەن جاستار ءبىراۋىزدان.

ساناي بەرسە, بىتكەن ءىس كوپ. سىرىم اۋدانىندا جەكە كاسىبىن اشۋعا نيەتتى بولعان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاس وسى ورتالىقتىڭ ىقپالىمەن كومپيۋتەرلىك قىزمەتتەر كورسەتەتىن ورتالىق اشىپ, دەمەۋشىلەردىڭ قولداۋىمەن قاجەتتى تەحنيكالىق قۇرال-جابدىققا قول جەتكىزدى.

وسى كەزگە دەيىن «100 ناقتى كومەك» جوباسى اياسىندا ارنايى ارباعا, ورتوپەديالىق قۇرالدارعا ءزارۋ, اسا قاجەت دارىگە مۇقتاج بولعان 11 جاس ىزدەگەنىن تاپتى.

بۇگىندە بۇل جوبا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بارلىق اۋدانىندا قولعا الىنعان. دەگەنمەن, قازىنالى قاراشىعاناعى بار اقساي قالاسىندا ەرەكشە بەلسەندىلىك بايقالادى. قاراڭىز, اقساي قالاسىندا ورتالىق ماماندارىنىڭ كۇشىمەن ەكى ماڭىزدى نىسان اشىلعان: ونىڭ ءبىرى – دەمەۋشى­لەر­دىڭ ۇزدىكسىز قولداۋىمەن ءۇزىلىسسىز جۇ­مىس ىستەپ تۇرعان «ايالا» قايى­رىمدىلىق دۇكەنى. ەكىنشىسى – گرەپپ­لينگ جانە دجيۋ-دجيتسۋ سپورت تۇرلەرى بويىنشا اشىلعان جاتتىعۋ زالى.

«ايالا» دۇكەنىندە دەمەۋشىلەر جەتكىزگەن تاماق, كيىم, بالالار ويىنشىعى, تاعى باسقا قاجەتتى زاتتار ارنايى قۇرىلعان ءتىزىم بويىنشا وتباسىلارعا تەگىن بەرىلەدى. ال جاتتىعۋ زالىنا از قامتىلعان وتباسىلاردان شىققان جاستار, جەتىم جانە قيىن جاس­تار تەگىن قاتىسا الادى. قازىر مۇنداي الەۋمەتتىك دۇكەن اقجايىق اۋدانىندا اشىلدى, تاياۋ بولاشاقتا زەلەنوۆ پەن جاڭاقالا اۋداندارىندا اشىلماق.

جۇزەگە اسىپ جاتقان جۇمىستىڭ ءبىرى – تەگىن اعىلشىن ءتىلى كۋرستارى. مۇنداي كۋرستار قازىر اقساي جانە ورال قالاسىندا جۇمىس ىستەپ تۇر. ء«بىز اۋەلى اعىلشىن ءتىلى مۇعالىمدەرىن تەگىن ساباق وتكىزۋگە كەلىستىرەمىز جانە ماقساتتى توپتاعى وقۋشىلاردى ىزدەپ تابامىز. ەلباسىمىزدىڭ ءۇش تۇعىرلى ءتىل ساياساتىن قولداۋ «100 ناقتى كومەك» جوباسىنىڭ ماقساتىنان تىس قالعان جوق», دەيدى دينارا.

سونداي-اق, بيىل ءوڭىر باسشىسى التاي كولگىنوۆتىڭ بەكىتۋىمەن جۇزەگە اسقان «مەيىرىمدى كوكتەم» اكتسياسى اياسىندا 3 وقۋشى مەنتالدى اريفمەتيكانىڭ ءبىر جىلدىق كۋرسىنا تەگىن جازىلعان. كومەككە ءزارۋ كوپ بالالى جانە جالعىزباستى انالار ازىق-ت ۇلىككە يە بولعان. جىل سايىن داستۇرگە اينالعان «مەكتەپكە جول» رەسپۋبليكالىق اكتسياسىنا جاستار رەسۋرستىق ورتالىعى دا بەلسەنە قاتىسادى. مىسالى, وتكەن وقۋ جىلى قارساڭىندا ورال قالالىق كەشكى اۋىسىمدى مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى مەن از قامتىلعان وتباسىلاردان شىققان 30 بالاعا 300 مىڭ تەڭگەنىڭ وقۋ-قۇرالى تەگىن بەرىلگەن.

دانەكەر

ءبىزدىڭ ارامىزدا كومەككە مۇقتاج, قولداۋعا ءزارۋ جاندار از ەمەستىگى قانداي وكىنىشتى! بىراق, ءبىزدىڭ ارامىزدا جىلاعاندى جۇباتۋعا, سۇرىنگەندى تۇرعىزۋعا, سۇراعانعا بەرۋگە ءازىر تۇراتىن جىلى جۇرەك جانداردىڭ كوپتىگى قانداي قۋانىشتى!

ال «جاستارمەن جۇمىس جونىندەگى رەسۋرستىق ورتالىق» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك مەكەمەسى, سونىڭ ىشىندە «100 ناقتى كومەك» جوباسىنىڭ ۇجىمى وسى ەكى ءپوليۋستىڭ اراسىنداعى دانەكەر عانا. جاستار ءوز باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋعا جاردەمدەسكەن جىلى جۇرەك دەمەۋشىلەرى تۋرالى ساعاتتاپ اڭگىمەلەۋگە بار.

– بىلتىر العاش كومەك الۋشىلاردىڭ ءبىرى بولعان 14 جاستاعى تۇرارگۇل قاناتقىزى تۋعالى بەرى دتسپ دەرتىنە شالدىققان. ءجاسوسپىرىم بويجەتكەن دياگنوزىنا ساي مۇگەدەكتىك ارباعا 6 جىل بويى قولى جەتپەي ءجۇرىپتى. ءبىز تۇرارگۇلمەن تانىسىپ, حال-جايىن بىلگەننەن سوڭ-اق وعان كومەكتەسكىمىز كەلدى. وسى كەزدە جەرگىلىكتى مەتسەنات, ۇنەمى قايىرىمدىلىق جاساپ جۇرەتىن ەل اعاسى ەسەنجان تۇرىمتاي ۇلى قول ۇشىن سوزدى. تۇرارگۇلگە 59 مىڭ تەڭگەگە ارنايى اربا ساتىپ الىپ بەردى. تۇرارگۇل مەن اناسىنىڭ سول ساتتەگى قۋانىشىن كورسەڭىز عوي! ونىڭ وسى كەزگە دەيىن وتىرىپ كەلگەن ارباسىنىڭ ءتۇرىن كورىپ, جاڭا, ىڭعايلى ارباعا وتىرعانداعى كوڭىل-كۇيىنە كۋا بولىپ ءبارىمىز تولقىدىق. ومىرىمىزدەگى وسىنداي ساتتەر – ەڭ باقىتتى مەزەتتەر! – دەيدى دينارا سۇلتانيارقىزى.

ورالداعى «عيبادات» جشس ديرەكتورى, «دەمەۋ» مۇگەدەكتەردى قولداۋ قوعامىنىڭ توراعاسى ءبىرجان قوجاقوۆ تا «100 ناقتى كومەك» اكتسياسىنىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى. قوس اياعىنان ايرىلعان, ارباعا تاڭىلعان ءبىرجاندى «مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جان» دەۋگە اۋىز بارمايدى. ۇلكەن كاسىپورىندى مەڭگەرىپ, كاسىبىن دوڭگەلەتىپ وتىرعان كاسىپكەر قايىرىمدىلىقپەن ۇنەمى اينالىسادى, اسىرەسە سال اۋرۋىنا شالدىققان بالالارعا ۆەرتيكاليزاتور اپپاراتتارىن تاراتىپ, قانشاما جاننىڭ ساۋابىن الىپ ءجۇر.

– جاعدايىمىزدى ايتىپ, ماسەلەنى ءتۇسىندىرىپ الدىنا بارعانىمىزدا كاسىپكەر اعا-اپالارىمىزدىڭ كوبى مەسەلىمىزدى قايتارىپ, تاۋىمىزدى شاققان ەمەس. ولارعا مىڭ دا ءبىر راحمەت, – دەيدى جوبا مۇشەلەرى.

ءبىر تويىم بار...

جايىق جاستارىنىڭ «100 ناقتى كومەك» اكتسياسى اياسىندا اتقارىلعان شارالاردىڭ ىشىندە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى, الەۋمەتتىك جاعىنان از قورعالعان جاستاردىڭ ۇيلەنۋ تويىن وتكىزۋ جوباسىن ەرەكشە ايتۋعا بولادى.

– بۇل يدەيا اياق استىنان تۋدى. ءبىر كۇنى ءبىزدىڭ رەسۋرستىق ورتالىق باسشىسى كەنەسارى بەكبولات ۇلى «قازىر قالادا مەيرامحانا, تويحانادان كوپ نارسە جوق. كەيبىرىنىڭ قوجايىنىن تانيمىن. سويلەسىپ كورسەك قايتەدى؟ ولار تويحاناسىن الەۋمەتتىك توي وتكىزۋ ءۇشىن تەگىن بەرسە, باسقا دا شىعىندارىن جابۋدى ءبىز ۇيىمداستىرساق. قازىر ۇيلەنۋ, توي وتكىزۋ وڭاي ەمەس قوي. شىن مۇقتاج جاندارعا ەستەن كەتپەيتىن مەرەكە بولماي ما؟!» دەگەن ۇسىنىسىن ايتتى. ارينە, بىردەن قولدادىق! – دەپ ەسكە الادى دينارا.

بۇل باستاماعا ورالداعى «التىن ساقا» تويحاناسىنىڭ قوجايىنى قانات تالعاتوۆ ءۇن قوسقان. كەزىندە «اقجايىق» كۆن ليگاسى» جاستار قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى بولعان قانات قوي. نەگە تارتىنسىن؟! وسىلايشا, əلەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى «توي – سىزدەن, شىعىن – بىزدەن» دەگەن ۇرانمەن افيشالار تاراپ كەتتى.

العاش بولىپ «اربا» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى گۇلميرا باتپاقۇلوۆانىڭ ۇسىنىسىمەن ەكەۋى بىردەي مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جۇپ – اينۇر جاقسىلىقوۆا مەن ايبەك ەسليامعاليەۆتىڭ تويى دۇركىرەپ ءوتتى. تويدىڭ اسابا, فوتو/بەينە ءتۇسىرىلىم قىزمەتتەرىنىڭ بارلىعى تەگىن بولىپ, دەمەۋشىلەردىڭ قولداۋىمەن وتكىزىلگەن.

«تەڭىن تاپسا, تەگىن بەر» دەگەن قازاق اۋەلدەن-اق جاعدايى تومەن جاستاردىڭ وتاۋ قۇرۋىنا قوعام بولىپ كومەكتەسسە كەرەك. باستاماعا قولداۋ بىلدىرگەن كاسىپكەرلەر مەن دەمەۋشىلەردىڭ ارقاسىندا 2016 جىلى وبلىستىڭ سىرىم, جاڭاقالا, قازتالوۆ اۋداندارىندا جانە ورال قالاسىندا وسىنداي ۇيلەنۋ تويى التى مارتە وتكىزىلىپتى!

ۇلگىلى ءۇردىس بيىل دا جالعاسقان. جاقىندا ورال قالاسىنداعى «شاڭىراق» جاسوسپىرىمدەر ءۇيىنىڭ ەكى تۇرعىنى – اناستاسيا مەن تولەگەن نۇرمۇحانوۆتاردىڭ تويى دا كوپتىڭ كومەگىمەن ءوتتى. «شاڭىراق» جاسوسپىرىمدەر ءۇيى 18-23 جاستاعى بالالار ۇيلەرىنىڭ تۇلەكتەرىنە ارنالعان مەكەمە عوي.

– تولەگەن – ءبىزدىڭ باستامامىزبەن وتكىزىلەتىن شارالارعا ۇنەمى بەلسەنە قاتىسادى. جالپى, «شاڭىراق» جاسوسپىرىمدەر ءۇيىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى, سونداي-اق وتباسىلىق جاعدايلارعا بايلانىستى وقۋ ۇلگەرىمى تومەن بولىپ, قالالىق كەشكى اۋىسىمدى مەكتەپتە ءبىلىم الىپ جۇرگەن جاستار ءبىزدىڭ جوبانىڭ ماقساتتى توبىنا كىرەدى. بۇل ساناتتاعى جاستار ءۇشىن جوبا ۇيىمداستىرۋشىلارى تەگىن شاشتاراز قىزمەتىن ۇسىنادى, تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا ىقپال ەتەدى, كيىم-كەشەكپەن كومەكتەسەدى, – دەيدى دينارا سۇلتانيارقىزى.

– تولەگەن 24-تە, 8 جىلدان «شاڭىراقتا» تۇرادى. ال ناستيانىڭ بىزگە كەلگەنىنە 6-7 اي بولدى. جاستار وسى جەردە تانىسىپ, جاراستى عوي. تويىمىز «التىن ساقادا» ءوتتى, اسابا, مۋزىكا, فوتو-بەينە تۇسىرىلىمدەرىن وبلىستىق جاستارمەن جۇمىس جونىندەگى رەسۋرستىق ورتالىعى ۇيىمداستىردى. سول كەزدەگى قالا اكىمى ناريمان تورەعاليەۆ جاس جۇبايلارعا كۇنى بويى قىدىراتىن جاقسى اۆتوكولىك تاۋىپ بەردى. قالامىزداعى سالتانات سارايى جاستاردىڭ نەكە قيۋ ءراسىمىن ءبىر تيىن اقشا الماي وتكىزدى. ايتپاقشى, توي اراق-شاراپسىز, تەك قىمىز-شۇباتپەن ءوتتى. داستارحان مازىرىنە دەپۋتات ءلاززات رىسبەكوۆا, باسقا دا كاسىپكەرلەر كومەكتەستى. ناعىز حالىقتىڭ تويى بولدى, دەيدى «شاڭىراق» جاسوپىرىمدەر ءۇيىنىڭ ديرەكتورى ءومىرباي رىسباي ۇلى.

مىنە, اق جايىقتىڭ بويىندا, جاستاردىڭ ءوز قولىمەن, جاستارعا باعىتتالىپ جاسالىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ ءبىر پاراسى وسىنداي. وڭىردە مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىن ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ, مۇقتاج جاندارعا تەك قارجىلاي كومەكتەسىپ قانا قويماي, ناقتى ءىس ىستەپ, جۇرەك جىلۋىن كورسەتۋ, ەرىكتىلەرمەن بىرگە تىكە جاردەم جاساۋ جانە بۇل ىسكە بارىنشا كوپشىلىكتى تارتۋ باستاماسى قوعامنان قولداۋ تاپقان. مەيىرىمدىلىكتىڭ «تىزبەكتى رەاكتسياسىن» باستاپ بەرگەن ورىمدەي جاس كەنەسارى نۇرشينوۆ باستاعان وبلىستىق جاستارمەن جۇمىس جونىندەگى رەسۋرستىق ورتالىعى ۇجىمىنا, «100 ناقتى كومەك» جوباسىنا ساتتىلىك تىلەيمىز. وزگەلەردى قۋانتىپ, سول قۋانىشتىڭ جىلۋىنا وزدەرىڭىز دە جىلىنىپ جۇرە بەرىڭىزدەر!

سۋرەتتەر رەسۋرستىق ورتالىقتىڭ ارحيۆىنەن الىندى

قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»