رەسپۋبليكادا استىق جيناۋ ناۋقانى وڭتۇستىكتەن باستاۋ الادى. شىلدە تۇسىسىمەن وڭتۇستىكقازاقستاندىق ديقاندار وراق سالىپ, قازىر بۇل ناۋقان اۋدانداردا قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. اۋا رايىنىڭ قولايسىز بولعانىنا قاراماستان شارۋالار بيىل مول ءونىم الامىز دەپ وتىر.
ءيا, راس بىلتىرعى كۇزدىڭ جاۋىن-شاشىندى بولۋى, ال ادەتتە ناۋرىزدىڭ باسىندا شىعىپ كەتەتىن كوكتەمنىڭ كەشىگۋى شارۋاعا ۇلكەن قولبايلاۋ بولدى. سول سەبەپتى وڭىردە استىق جيناۋ 10 كۇنگە كەش باستالدى. اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ بەرگەن مالىمەتى بويىنشا بيىل وبلىستا 218 مىڭ گەكتار جەرگە بيداي مەن ارپا ەگىلگەن. ەسەپ بويىنشا ودان 401 مىڭ توننا استىق جينالادى, ال, بيولوگيالىق ءتۇسىمى 18,5 تسەنتنەر بولادى دەگەن بولجام بار.
استىقتىڭ بيىلعى ءتۇسىمى سايرام اۋدانىندا جوعارى بولىپ تۇر. ماسەلەن, اۋدانداعى ءىرى استىق ءوندىرۋشى شارۋاشىلىق «قاينار-استىق» سەرىكتەستىگىندە گەكتارىنا 30 تسەنتنەردەن كەلىپ وتىر. سەرىكتەستىك بيىل 1600 گەكتارعا بيدايدىڭ «كراسنوۆودوپادسكايا-210» سۇرپىن ەككەن. شارۋاشىلىق باسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, استىق جيناۋ ناۋقانى ەندى بىرەر كۇننەن كەيىن اياقتالادى. سەرىكتەستىككە قاراستى «نۇركول» وندىرىستىك كووپەراتيۆىندە بيداي «فەرگۋسسون», «ەنيسەي» كومبايندارىمەن جينالۋدا. ديقاندارعا ارناپ ەگىستىك باسىنا دالا قوسى تىگىلگەن. وراقشىلارعا كۇنىنە ەكى مەزگىل ىستىق تاماق, بۇدان بولەك سالقىنداتىلعان سۋسىندار بەرىلەدى, ءتىپتى مۇندا جىلجىمالى مونشا دا قىزمەت ەتەدى ەكەن. قالىپتاسقان تاجىريبەگە سايكەس استىق ورىلىپ بىتكەن جەر قاتپاي تۇرىپ جىرتىلادى. بۇل قىزمەتتى شارۋاشىلىقتىڭ مەنشىگىندەگى «دجون دير» تراكتورلارى اتقارادى.
بيىل وڭتۇستىكتە ارپا كوپ ەگىلدى. بۇعان بيداي ەگۋشىلەرگە بەرىلەتىن سۋبسيديانىڭ توقتاتىلۋى سەبەپ بولىپ وتىر. جالپى, وبلىس بويىنشا اق ەگىس ەگۋدەن بايدىبەكتىكتەر وزىپ تۇر. مۇندا بيىل 40 مىڭ گەكتارعا ءدان سەبىلگەن. بۇدان كەيىنگى ورىندا – 38 مىڭ گەكتار جەرگە بيداي ەككەن قازىعۇرتتىق شارۋالار.
ەلىمىزدىڭ قوستاناي, اقمولا, سولتۇستىك قازاقستان سەكىلدى استىقتى وبلىستارىندا ءالى ەگىسكە وراق ءتۇسىرۋ ءۇشىن ءبىراز ۋاقىت بار. قازاقستان استىعىنىڭ بيىل قانداي دەڭگەيدە بولاتىندىعىن وسى وڭىرلەردەن الىنعان ءونىم كولەمى شەشەتىندىگى بەلگىلى. الدىن الا بولجامدارعا قاراعاندا, بيىل 17-18 ميلليون توننا كولەمىندە استىق الىنۋى ءتيىس. بۇل, ارينە, بىلتىرعى مول استىققا (20,6 ميلليون توننا) قاراعاندا ءبىراز تومەن كورسەتكىش. دەگەنمەن, سونىڭ وزىندە 8,5 ميلليون تونناعا دەيىن استىقتى ەكسپورتقا شىعارۋعا بولادى ەكەن. قالعانى ەلدىڭ ىشكى قاجەتتىلىگىنە جۇمسالماق.
ەندىگى ديقانداردى تولعاندىراتىن ەڭ ۇلكەن ماسەلەنىڭ ءبىرى – استىق باعاسىنىڭ قالاي بولاتىندىعى. ساراپشىلاردىڭ مالىمەتىنشە, وتكەن ماۋسىم ايىندا انگليا مەن فرانتسيادا بيداي باعاسى كوتەرىلە تۇسسە, اقش-تا كۇرت شارىقتاپ كەتكەن. ماسەلەن, 26 مامىر – 30 ماۋسىم ارالىعىندا 1 توننا بيدايدىڭ باعاسى بيرجالار بويىنشا لوندوندا 102,4 پايىزدى, پاريجدە 106,9 پايىزدى قۇراعاندا, چيكاگودا 120 پايىز دەڭگەيىندە قالىپتاسقان. بۇل, ارينە, استىق ەكسپورتىنا بەلسەنە قاتىساتىن قازاقستان ءۇشىن قۋانارلىق مالىمەت. دەگەنمەن, الەمدىك استىق نارىعىنىڭ ساراپشىلارى باعا ماسەلەسىندە بيىلعى جىلى تۇراقسىزدىق ەتەك الىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەندىگىن دە ەسكەرتىپ وتىر.
سۇڭعات ءالىپباي,
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
