جاسىرارى جوق, وقۋعا اتتانىپ بارا جاتقان بالانىڭ دا, جولاۋشى جۇرگەلى وتىرعان باسقانىڭ دا بويىن بالقىتار باتا بەرىپ, الىس, جاقىن دەمەي اينالىپ تولعانۋعا زاكەڭدى كەيدە قۋ تىرشىلىك ءماجبۇر ەتەتىن. بەرمەسەڭ رەنىشى جوق, بەرسەڭ «بەرەكەڭ ارتسىن» دەپ ءتوس قالتاسىن تومپايتىپ «اسىعىس ەدىم» دەپ اردىڭ-كۇردىڭ اتتانىپ كەتە بارادى. ونىسى وزىنە جاراسىپ تۇراتىن. اۋىلدا ول كىسىنىڭ بۇل قىلىقتارىن ەرسى كورەتىن ادام بولمايدى. ءبارىن ءوزى جۋىپ-شايىپ, ءجون, رەتىمەن ىستەيتىن. كەيدە ءتىپتى «اتاڭ مارقۇم تۇسىمە كىردى, اپپاق بولىپ كيىنىپ قولىن بۇلعادى, بىرگە جۇرگەن ادامدار ەدىك قوي, ءبىر اۋىز ايات وقىپ كەتەيىن دەپ بۇرىلدىم, اينالايىن» دەپ شاڭقاي تۇستە قامسىز ۇيگە قازان كوتەرتىپ قويىپ سۇلۋ ءسوزدى سۇڭقارداي سامعاتىپ, قۋداي سۇڭقىلداتىپ كەلىن-كەشەك, بالا-شاعا دەمەي اينالاسىن اڭگىمەگە ۇيىتىپ وتىراتىنى بار. نەگە ەكەنىن, مەيىزدى ەرەكشە جاقسى كورۋشى ەدى. بارعان ءۇيى داستارحانعا مەيىز قويسا بالاشا ءماز بولادى. «وسى, اراق ىشەتىن جىگىتتەرگە تاڭ قالامىن, سول اقشالارىنا نەگە مەيىز الىپ جەمەيدى ەكەن؟» دەپ جۇرگەن دە وسى كىسى. كوڭىلى كىرسىز, اڭقىلداعان جاقسى ادام ەدى.
العاندارى رۋلاس بولعان سوڭ ءبىر-ءبىرىن باجا دەپ قالجىڭباس جەزدەم قاردىباي مەن زاكەڭ قاتتى ازىلدەسەتىن. ءبىر كۇنى قاردىباي قازاقستانعا كوشەتىن بولىپ بۋنىپ-ءتۇيىنىپ جۇك ارتاتىن كولىك كۇتىپ وتىرعان تاڭعى الا-ەلەڭدە ەكى وكپەسىن قوس قولىنا كەزەك ۇستاپ زاكەڭ جەتىپتى. ءتىپتى الى جۇلدىز سونبەگەن, ەل ۇيقىدان تۇرماعان ۋاقىت ەكەن. ونى-مۇنىسىن رەتتەۋگە ەرتەرەك قامدانىپ سىرتتا جۇرگەن قاردىبايعا انادايدان سامبىرلاي سويلەپ كەلىپ, ادەتتەگىدەن وزگەشە قاپسىرا قۇشاقتاپ امانداسادى. ەكەۋى دە سۇيكەندى ءسوزدىڭ سۇرمەرگەنى. ءبىرىن-ءبىرى جاقسى بىلەدى. بۇرىن دا تالاي ازىلدە ءبىر-بىرىنە ەسەلى سوزدەرى كەتكەن قۋ مۇيىزدەر تاڭ سارىدە جولىعىپ ءبىرىن-ءبىرى قۋالاي سويلەپ, ءبىرى توتە جولمەن تارتسا, ەكىنشىسى توبە اينالىپ الدىنان شىعىپ دەگەندەي ارلى-بەرلى وسپاقتاسادى.
ءبىر كەزدە زاكەڭ ءازىل-قالجىڭدى قايىرا تۇرىپ, ءتىلدى تىكەسىنەن بەزەپ قاردەكەڭدى جەر-كوككە سىيعىزباي ماقتاي جونەلەدى. بۇرىن بۇلعىن, اعاشوبا, شاعانعول – ءۇش اۋىل بويىنشا وكىمەتتىڭ جالعىز ماگازينىن قاردىباي ۇستاعانىن ەسكە الىپ, سول ماگازيندى جايلاۋعا كوشىرگەندە سەكسەن تۇيەگە جۇك ارتىپ سىنتاس پەن سۇڭكەكتىڭ كەزەڭى اراسىن تەك قاردىبايدىڭ كوشى تۇتاستىرىپ بارا جاتاتىن سالتاناتتى سارقا سۋرەتتەيدى. – سىيماي بارا جاتقان جوقسىڭ, بۇل ەلدىڭ ىشىندە ورداداي ورنىڭ, حانداي قادىرلى باسىڭ بار. ۇرپاعىم دەپ بارا جاتىرسىڭ. ۇرپاق سەنىكى بولعانمەن, سەن بىزدىكى ەدىڭ عوي, قاردىباي. قيماي وتىرمىز. ۋايىمنان دوڭبەكشىپ تۇنىمەن ۇيىقتاي الماي, تاڭعا تاياۋ كوزىم ءىلىنىپ كەتكەن ەكەن, كوپ ويلاعاندىكى مە, تۇسىمە كىرىپسىڭ, اكام. جولىڭ اق بولاتىن سەكىلدى, ءوزىڭ دە اپپاق شاتىرداي بولىپ كيىنىپ, ءبىر بوتالى اق ىنگەندى ارلى-بەرلى جەتەكتەپ ءجۇرسىڭ. كورگەن كىسى قىزىقپاي تۇرا المايتىن, ەكى وركەشى بالاداي اق ىنگەن. بارعان جەرىندە باقىت, بايلىققا كەنەلەتىن شىعار دەپ جورىدىم..., - دەپ سۇلۋ جىلقىنىڭ ءسۇمبىل جالىنداي سۋسىلداپ قاردەكەڭنىڭ الدى-ارتىن ورايدى.
سوندا زاكەڭمەن ابدەن سىرالعى قاردىباي: - ۋاي, زاكە! ايتتىڭىز-اۋ, ايتتىڭىز, ايتقانىڭىز كەلسىن. قيماعانىڭ راس. بيىك دوڭەستە تۇرمىز عوي زاكە, مىنا اۋىلعا قاراڭىزشى, قىبىر ەتكەن پاندە جوق, بىرداي بولىپ ۇيىقتاپ جاتىر. مەن ەرتە تۇرعاندا جيىلماي جاتقان جۇگىم جوق. كىم كەلەر ەكەن, قوشتاسۋعا بىرەۋ-مىرەۋ كەلىپ قالا ما دەپ ەرتە تۇرىپ كۇيبەڭدەپ جۇرگەنىم ەدى عوي, مۇنشاما ەلدىڭ ىشىنەن قارا ءتۇندى قاق جارىپ ءوزىڭىز كەلدىڭىز, مىنە. ءاي, كارى باجا سويلەسەڭ ساراڭنىڭ بەرمەسىن الاسىڭ عوي, ءسوزىڭ دە بۋىن-بۋىنىما ءتۇسىپ كوڭىلىم بوساپ تۇر, - دەپ ءسال كىدىرەدى دە, ءسوزدى وقىس بۇرىپ, داۋىسىن قاتايتا: - الگى ىنگەننىڭ بوتاسى بار دەدىڭىز بە؟ – دەيدى. – ءيا, اق بوتا, تايلاقتاي تايراڭداپ قاسىندا ءجۇردى – دەيدى زاكەڭ. – كىسىنىڭ قيماسىنىڭ قيۋىن ءوزىڭ تاۋىپ ءوزى بەرەتىندەي قىلاسىڭ, زاكە. قيماي كەلگەنىڭ راس بولسا, مەن دە قيماسىمدى اتادىم, سول اق ىنگەننىڭ بوتاسىن ءسىز الىڭىز, - دەگەن ەكەن.
ءوزى تىكە تارتقاندا قاردىباي اينالىپ الدىنان شىققانىن سوندا بىلگەن زاكەڭ ساندى بىراق ۇرىپ: - ءاي, قاربىداي-اي, ءسوزىڭ قيسىق قاردىباي-اي, راس ءسوزدى قالجىڭعا اينالدىرىپ, راس ءسوزدى قالجىڭعا اينالدىرىپ, - دەپ جەڭىلىپ بارا جاتسا دا جاۋىرىنىن جەرگە تيگىزبەي, جەڭىل قوزعالىپ جۇرە بەرگەن ەكەن.
ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
