ستراتەگيالىق قۇجاتتا مەملەكەت باسشىسى 2020 جىلعا قاراي ترانزيتتىك تاسىمالدان تۇسەتىن تابىستى بەس ەسە ارتتىرۋ, اتاپ ايتقاندا, كونتەينەرلەرمەن تاسىمالداناتىن جۇكتەر ءۇشىن 7 ەسە – 2 ميلليون كونتەينەرگە دەيىن, جولاۋشىلاردى اۋە كولىگىمەن تاسىمالداۋدى 4 ەسە – 1,6 ميلليون ترانزيتتىك جولاۋشىعا دەيىن ارتتىرۋ مىندەتىن قويدى. پرەزيدەنت: «ەلىمىزدىڭ كولىك جانە ترانزيت الەۋەتىن تولىق اشۋ ءۇشىن كورشى ەلدەرمەن ۇيلەسىمدى ءىس-قيمىل جاساۋ, جۇكتەردىڭ ەركىن ءترانزيتىن, كولىك دالىزدەرىن قۇرۋ مەن ولاردى جاڭعىرتۋ ءىسىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. كولىك ينفراقۇرىلىمىن باسقارۋعا, قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا جانە اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋعا ەرەكشە كوڭىل اۋدارۋ قاجەت», دەپ اتاپ كورسەتتى.
وسى ورايدا تاۋار اينالىمى, ونىڭ ىشىندە ترانزيتتىك تاۋار اينالىمى, جۇك اعىنى (ىشكى جانە حالىقارالىق) كولەمىنىڭ ۇلعايۋى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ وسۋىنە تيگىزەتىن سەپتىگىن ءتۇسىنۋ قاجەت.
قازاقستاندا لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جانە ونىڭ الەۋەتىن دامىتۋ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ ماڭىزدى باسىمدىعى بولىپ تابىلاتىنى ءسوزسىز. ويتكەنى, قازىرگى ۋاقىتتا دۇنيە جۇزىندە الەمدىك ساۋدانىڭ جانە حالىقارالىق ەكونوميكالىق قاتىناستاردىڭ جاھاندانۋىنان تۋىنداعان حالىقارالىق لوگيستيكالىق جۇيەلەردىڭ پايدا بولۋى بايقالادى.
جۇك تاسىمالداۋ نارىعىندا جۇرگىزىلەتىن كوپتەگەن زەرتتەۋلەر جاقىن ارادا اۆتوموبيل كولىگىنە جۇكتەمە كوبەيە تۇسەتىنىن كورسەتەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن قوسىمشا جۇمىس ورىندارىنىڭ بولۋىمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا قوسىمشا اقشا قاراجاتىنىڭ ءتۇسۋىن قامتاماسىز ەتەدى. مىسالى, سوڭعى سەگىز جىل ىشىندە قازاقستاننىڭ جالپى جۇك اينالىمى 1,5 ەسەگە ءوستى. بۇل رەتتە, اۆتوموبيل كولىگىمەن تاسىمالداناتىن جۇك اينالىمى 2,5 ەسەگە ءوستى جانە وسى باعىتتاعى كورسەتكىشتەر ودان دا ارتتى دەپ پايىمدايمىز.
پرەزيدەنتتىڭ جولداۋىندا حالىقارالىق لوگيستيكالىق قاتىناستاردى, اتاپ ايتقاندا, جاڭا ەۋرازيالىق لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ مىندەتىن ورىنداۋ قاجەتتىگى ناقتى كورسەتىلگەن, بۇل ونىڭ ماڭىزدى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
حالىقارالىق اۋقىمى بار ەڭ ماڭىزدى ستراتەگيالىق مىندەتتەردى ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتى «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا اتاپ كورسەتتى. بۇل باعدارلاما سوڭعى ەكى جىل ىشىندە ءوزىن-ءوزى تولىعىمەن اقتادى. بۇدان باسقا, 2017 جىلى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوجولداردىڭ 4 400 شاقىرىمىن سالۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ بويىنشا جۇمىستار ورىندالاتىن بولادى. سونىڭ ىشىندە جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ونىڭ كەم دەگەندە 600 شاقىرىمى پايدالانۋعا بەرىلىپ, كەزەڭ-كەزەڭىمەن اقىلى جۇيەگە ەنگىزىلەتىن بولادى.
ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, 2015-2016 جىلدارداعى كەزەڭدە اۆتوجول جوبالارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 616 ملرد تەڭگە, ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق قوردان 329 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بارلىق بولىنگەن قاراجات يگەرىلدى. وسى قاراجات ەسەبىنەن: باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي, ورتالىق – وڭتۇستىك, ورتالىق – شىعىس, بەينەۋ – اقتاۋ, الماتى – وسكەمەن, استانا – پەتروپاۆل, جەزقازعان – پەتروپاۆل, اقتوبە – اتىراۋ جانە ورال – كامەنكا دەگەن 9 جوبانى ىسكە اسىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلدى. جول-قۇرىلىس جۇمىستارى قازاقستاننىڭ 12 وڭىرىندەگى 2 مىڭ شاقىرىمدى قامتىعان.
جالپى, كەز كەلگەن مەملەكەت ەكونوميكاسىنىڭ كۇرە تامىرىنا بالاناتىن اۆتوكولىك جولدارىن سالۋ – ەل ازاماتتارىنىڭ الەۋمەتتىك, تۇرمىستىق جاعدايىنىڭ تۇزەلۋىنە وڭ ىقپال ەتەتىنى ءسوزسىز. وسى رەتتە مەملەكەت باسشىسى باق وكىلدەرىنە بەرگەن ءبىر سۇحباتىندا جىبەك جولى ارقىلى كورشىلەس مەملەكەتتەرمەن بايلانىس ورناتۋ ەلىمىز ءۇشىن وراسان زور پايدا اكەلەتىنى جونىندە تياناقتى ءتۇسىندىرىپ بەرگەنى بارشانىڭ ەسىندە بولار.
تابىستى جەتىستىكتەرگە قاراماستان «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا ەنبەگەن, رەسپۋبليكالىق اۋقىمى بار كەيبىر جولداردى تولىق جوندەۋ بويىنشا ماسەلەلەر ءالى دە شەشىلمەي قالۋدا. ماسەلەن, مەنىڭ بۇعان دەيىن جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىمدا ايتىلعان «جىزاق – جەتىساي – سارىاعاش – جىبەك جولى» ءۇشىنشى ساناتتاعى جولىنا نازار اۋدارايىق. بۇگىندە ونىڭ وتكىزۋ مۇمكىندىگى ناقتى قالىپتاسقان جاعدايدان الدەقايدا تومەن. ال قولدانىستاعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 3.03-09-2006 جىلعى نورماتيۆتەر جانە قاعيدالار جيىنتىعىنا سايكەس, ءۇشىنشى ساناتتاعى جولمەن تاۋلىگىنە 3 000 كولىككە دەيىن ءوتۋى قاجەت دەسەك, قازىرگى كەزدە اتالعان جولمەن وتەتىن كولىكتىڭ تاۋلىكتىك سانى 27 مىڭدى قۇراپ, نورمادان 9 ەسە اسىپ وتىر. سونىڭ سالدارىنان 2015-2016 جىلدارى وسى جولدا 343 جول-كولىك وقيعاسى تىركەلىپ 505 ادام جاراقات العان, 77-ءسى قازا تاپقان.
سونداي-اق, باسقا دا دەپۋتاتتار تاراپىنان جول جوندەۋ ماسەلەلەرى بىرنەشە رەت كوتەرىلىپ, سۇراۋ سالۋلار مەن ۇسىنىمدار بەرىلگەن بولاتىن. بىراق, بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە بايلانىستى بىرقاتار اۆتوجولداردى جوندەۋ بويىنشا جۇمىستار تولىق اياقتالماي وتىر. ايتالىق, ۇكىمەتتىڭ 2017 جىلعى 1 قاڭتارداعى ەسەبىندە «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ پايدالانىلماعان بيۋدجەت قاراجاتى بار ەكەندىگى ءمالىم بولدى. ياعني, بىزدە جولداردى تولىق كولەمدە جوندەۋگە مۇمكىندىك بولعانىمەن, قاراجاتتى ءبولۋ كەزىندە ءتيىمدى جوسپارلاۋدىڭ بولماۋى ءالى دە قايتالانىپ كەلەدى.
استانادا وتكەن شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا پرەزيدەنت « ۇلى جىبەك جولىن دامىتۋ, لوگيستيكالىق باعىتتاردى ىسكە اسىرۋ قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىنە ىقپال ەتەتىنى ءسوزسىز», دەپ اتاپ ءوتتى. دەگەنمەن, بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ جاسالۋىمەن وعان قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ بىرىڭعاي كولىكتىك كەڭىستىكتى قالىپتاستىرۋ جانە پەرسپەكتيۆالى كولىكتىك دالىزدەردى دامىتۋ بويىنشا ينتەگراتسيالىق ءوزارا ءىس-قيمىلىن ودان ءارى كۇشەيتۋ وزەكتى بولىپ تابىلادى.
قازاقستاننىڭ كولىكتىك الەۋەتىن دامىتۋ بىرقاتار ماڭىزدى مىندەتتەر شەشۋدى تالاپ ەتەدى. ترانزيتتىك الەۋەت دەپ مەملەكەتتىڭ ءوز اۋماعى ارقىلى حالىقارالىق ءترانزيتتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا مۇمكىندىگىن ايقىندايتىن سىرتقى جانە ىشكى فاكتورلار مەن شارتتاردىڭ جيىنتىعى ايتىلادى. وسى الەۋەتتى پايدالانۋ تيىمدىلىگى مەملەكەتتىڭ بار رەسۋرستاردى تولىق كولەمدە ىسكە اسىرۋ قابىلەتتىلىگىمەن ايقىندالادى.
نەگىزگى تەڭىز ساۋدا جولدارىنا قولجەتىمدىلىكتەن باسقا, بارلىق قاجەتتى رەسۋرستارى بار, اۆتوكولىكتىك جەلىلەرى مەن تەمىرجول ماگيسترالدارى, اۋە جانە تەڭىز فلوتى بار, اۋماعى قۇرلىقتىڭ ورتاسىندا ورنالاسقان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مۇمكىندىكتەرى قازىرگى ۋاقىتتا جەتكىلىكتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جولداۋىندا كورسەتىلگەن مىندەتتەردى لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ماسەلەلەرىن تولىق پىسىقتاپ, ەلىمىزدىڭ جوعارى كولىكتىك الەۋەتىن پايدالانا وتىرىپ شەشۋ قاجەت.
جولداۋدا كورسەتىلگەن باسقا دا مىندەتتەر بار, ولار وتە ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. قويىلعان ماقساتتار مەن مىندەتتەردى بارلىق قوعامنىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىمەن عانا ورىنداۋعا بولادى.
اسىلبەك سماعۇلوۆ,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى
