سەمەي پوليگونىنىڭ زاردابىن شەگىپ, سالدارىنان مۇگەدەك بولىپ تۋىلعان جاندار قارقارالى – سەمەي جاعىندا وتە كوپ. سونىڭ ءبىرى – سۋرەتشى كارىپبەك كۇيىكوۆ. بەلگىلى سۋرەتشى ەگىندىبۇلاق وڭىرىندە دۇنيەگە كەلگەن. ەگىندىبۇلاق دەسە, ەرتەدەگى تاريح ەسكە ءتۇسىپ, باعزىداعى بابالار كۇڭىرەنەدى. كارىپبەك كۇيىكوۆ تۋعان جەرىندەگى جولداردى جوندەتۋ ءۇشىن ءوز كارتينالارىن اۋكتسيونعا شىعارىپتى. نە دەۋگە بولادى؟ الدا قازداۋىستى قازىبەك بابانىڭ تويى كەلە جاتىر. كولىك ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋعا ءوز ۇلەسىن قوسۋدى وسىلاي شەشكەن بولار. كىمدى كىنالايمىز؟
«مەن قاراعاندى وبلىسى, قارقارالى اۋدانى, ەگىندىبۇلاق اۋىلىنىڭ تۋماسىمىن. 18 تامىز كۇنى قازاقستان قازىبەك ءبيدىڭ 350 جىلدىعىن اتاپ وتەدى. سالتاناتتى شارالار تۋعان ولكەم – ەگىندىبۇلاق اۋدانىنان باستالادى. بىراق پروبلەمالار باستان اسىپ جاتىر» – دەپتى سۋرەتشى. قارقارالى اۋدانىنىڭ اكىمدىگى ارنايى شوت اشىپ, جينالعان قاراجاتتى جولداردى جوندەۋگە جۇمساۋدى كوزدەپ وتىر. «مەن دە بۇل اكتسياعا قاتىساتىنىمدى حابارلادىم. تۋعان اۋىلىمنىڭ وركەندەۋى ءۇشىن كارتينالاردى ساتۋدان تۇسكەن اقشانى وسى ماقساتتارعا بەرەمىن», دەپ اتاپ ءوتىپتى كارىپبەك كۇيىكوۆ. ناعىز ەرلىك. تۋعان جەر شىنىمەن دە وسسەڭ دە, ونسەڭ دە, ولسەڭ دە كەرەك قوي.
ايتايىق دەگەنىمىز, كارىپبەك سۋرەتشىنىڭ بۇگىنگى كوتەرىپ وتىرعان ماسەلەسى – ەگىندىبۇلاققا جەتكەنگە دەيىنگى احۋال. ال, ەگىندىبۇلاقتىڭ ىشىندەگى جاعداي ودان دا اۋىر. بۇل جايتتى كارىپبەك اعامىز ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان اتوم حالىقارالىق جوباسىنىڭ قۇرمەتتى ەلشىسى, «نەۆادا-سەمەي» انتيادرولىق قوزعالىسىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى رەتىندە بىزدەن دە جاقسى بىلەدى. قازاقتا «توي اتىنان تون تىگىلەدى» دەگەن ءسوز بار. ول قالاي؟
«ابىرالىدا ايتىلماعان اقيقات بار» دەپ ەدى مەدەۋ سارسەكە «سەمەي سيندرومى» كىتابىندا. ءبىز ايتامىز, «بالقانتاۋدا باياندالماعان بازىنا بار» دەپ. قارقارالى – قاراۋسىز, ەگىندىبۇلاق – ەلەۋسىز, قازىر...بۇل ەلدى مەكەندەر 1998 جىلدارى اپاتى سەيىلگەن 4-ءشى ايماققا كىرىپ تۇر ەدى. 55 جاس-
تا ەر ادامى, 50 جاستا ايەلدەر زەينەتكەرلىككە شىعىپ, جالاقىسىنا ءبىر جارىم ەسە ۇستەمە اقى قوسىلىپ تۇرعان.
سول جەڭىلدىكتىڭ ۇكىمەت «قازاقستاننىڭ توتەنشە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايعا, داعدارىسقا ۇشىراۋىنا بايلانىستى, اپات ايماعىندا تۇراتىن ادامدارعا الەۋمەتتىك جاردەماقىنى تولەۋدى توقتاتا تۇرامىز» دەگەن شەشىمىمەن سۋ اياعى قۇردىمعا جىبەردى.
بۇل تۋرالى بەلگىلى جۋرناليست ماقسىم وماربەك ۇلى عۇمىرى جەتكەنشە جازدى... وسى كەزدە ەسىمىزگە بەلگىلى جازۋشى ساپارعالي بەگاليننىڭ ەستەلىگى تۇسەدى. ابىرالىعا بارىپ, دەگەلەڭدى ىزدەپتى. كوركەم شىندىق – كوكىرەگىمىزدى قارسى ايىردى. تاۋ جوق. ورنىندا جاساندى جاسىل كول جاتىر ەكەن...
اپاتتى ايماق – كۋرچاتوۆ قالاسىنان ءبىز ايتىپ وتىرعان ەگىندىبۇلاقتىڭ اباي, قاراتاۋ, ايرىق, ارقالىق, ەدىرەي, مىرجىق سياقتى اۋىلدارى, كەزىندە تالدى اۋدانىنا قاراعان باقتى, تومار, تەمىرشى اۋىلدارىنىڭ قاشىقتىعى 80-90-اق شاقىرىم, كەيبىرى ءتىپتى ودان دا از.
تاقسىرەتتى تولىق تارتقان تۇرعىن ەسەبىندە مەدەۋ سارسەكە سىناقتىڭ قالاي جۇرەتىنى جونىندە ءبىر ەستەلىك كەلتىرەدى. ەپيكىندىكتەن بەس شاقىرىمدا بايلاۋلى تۇرعان ءۇي جانۋارلارى, ءىرى قارا مالدان باستاپ ءبارىنىڭ تەرىسى ءجيدىپ تۇسكەنىن, سەسپەي قاتقانىن باياندايدى. تەك, جارىقتىق تۇيە مالى عانا, تەرىسى ءجيدىپ, قىزىلشاقا بولىپ قالسا دا, ءتىرى قالىپتى... بەس شاقىرىمداعى تۇيەنىڭ جاعدايى اناۋ, قىرىق شاقىرىمداعى ەدىرەيدىڭ جاعدايى قانداي سوندا؟
قازىبەك بابانىڭ تويى قارساڭىندا كارىپبەك سىندى جاناشىر توپ جوعارىداعىلارعا سول قاتىپ جاتقان سەڭدى قوزعالتسا ەكەن دەيمىز. ەپيكىندىككە ەڭ جاقىن ورنالاسقان ەگىندىبۇلاق سىندى ەلدى مەكەندەر اپاتى سەيىلگەن ەمەس, اپاتتى نە ءبىرىنشى, نە ەكىنشى ايماققا جاتقىزىلىپ, تۇرعىلىقتى حالىق الەۋمەتتىك كومەكتەرگە قول جەتكىزۋى كەرەك ەكەنىن ايتپاي, اتتاپ كەتۋگە بولماس, ءسىرا...
ال, كارىپبەك سۋرەتشىنىڭ بۇگىنگى يگى ءىسى – قولسىز جاسالعان كوزسىز ەرلىك قوي!
ميراس اسان,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى وبلىسى,
ەگىندىبۇلاق اۋىلى
