جاڭا تۋعان سابيگە — 100 مىڭ تەڭگە

ساندىقتاۋ اۋدانىنىڭ اكىمى قانات سۇيىندىكوۆتىڭ ماكسيموۆ اۋىل­دىق وكرۋگىنىڭ تۇرعىندارى الدىنداعى ەسەپتى كەزدەسۋىندە جاڭا باستاما دۇنيەگە كەلدى. وسىن­داعى ءتورت ەلدى مەكەندە سوڭ­عى جىلدارى بالا تۋ دەڭگەيى كە­مى­گەندىگى ءجونىن­دەگى ەسكەرتپەگە وراي, “سۆوبودنوە” جشس دي­رەك­تورى الەكساندر زاكۋ­سي­لوۆ  ءاربىر سابيگە 100 مىڭ تەڭ­گەدەن جورگەكپۇل جانە باسقا كومەك كورسەتەتىنىن مالىمدەدى. اۋىلداردىڭ مۇڭ-مۇقتاجى مەن تالاپ-تىلەكتەرىن ورىنداۋدى باستى  پارىز سانايتىن  شارۋا­شى­لىقتا نان­نىڭ باعاسى 25 تەڭ­گەدەن كوتە­رىل­مەۋى, ارداگەرلەرگە وتىن-سۋدىڭ تەگىن تاراتىلۋى, باستاۋىش سىنىپ بالالارىنىڭ اقى-پۇلسىز تاماق­تا­نۋى, كلۋب­تار­دىڭ مۋزىكالىق اسپاپ­تارمەن, كونتسەرتتىك كيىمدەرمەن قامتا­ما­سىز ەتىلۋى, كىتاپحانالاردىڭ ءجون­دەلۋى, ستۋدەنتتىك ستيپەنديانىڭ مولايۋى وزگەلەرگە ۇلگى بولار­لىقتاي. ءومىردىڭ قاتاڭ زاڭىنا نە شا­را, مۇندا قارتتار ءۇيى دە اشىل­عان. ونى ۇستاۋ, ارينە, زاكۋسيلوۆ شا­رۋا­شى­لى­عىنىڭ موينىندا. وتكەن جىلى ءار گەكتاردان 29 تسەنتنەردەن استىق جي­ناپ, مال شارۋاشىلىعىن دامى­تىپ, قايتا وڭدەۋ ءىسىن ورگە باس­تىر­عان ماك­سيموۆتىڭ الاڭسىز تىرشىلىگى سۇيىندىرەدى. باقبەرگەن امالبەك, اقمولا وبلىسى, ساندىقتاۋ اۋدانى. 2010 جىلدىڭ باسىنداعى ۇشەم تاراز قالاسىنداعى كەنەن ءازىر­باەۆ اتىنداعى وبلىستىق پەريناتال­دىق ورتا­لىقتا ۇشەم دۇنيەگە كەلدى. ۇشەمنىڭ اجەسى روزا ابدۋللاەۆا مەن اتا-اناسى باۋىرجان جانە مارجان نايزاقۇلوۆتاردىڭ قۋانى­شىن­دا شەك جوق. ۇلدارىنا – نۇرسۇلتان, قىزدارىنا – ءامينا مەن ايزەرە ەسىمدەرىن بەرىپتى. دارىگەرلەردىڭ ايتۋىنشا, جاس انانى امان-ەسەن بوساندىرۋ ءۇشىن ونى الدىن الا اۋرۋحاناعا جاتقى­زىپ, وپەراتسيا ءساتتى وتكەن. بۇگىندە ۇشەمنىڭ دە, ولاردى دۇنيەگە اكەلگەن انانىڭ دا دەنساۋلىقتارى جاقسى. كوپ بالا – ەلدىڭ وركەندەپ, وسكەنىنە, كوگەرىپ, كوكتەگەنىنە جاقسى. سوندىقتان بارىس جىلىنىڭ باسىندا دۇنيەگە كەلگەن العاشقى ۇشەمگە بيلىك پەن بۇقارا بولىپ, ياعني كوپ بولىپ قۋانا ءبىلۋ دە ارتىق ەمەس-اۋ. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى, تاراز. جاڭاوزەندە جۇمىس جارمەڭكەسى ءوتتى مۇنايشىلار ورداسى جاڭاوزەن – حالقىنىڭ  سانى ءوسىپ, سوعان وراي قۇرىلىسى دا قارقىن الۋداعى قالا. مۇندا سوڭعى ءۇش جىلدا عانا 286 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي, 4 ورتا مەك­تەپ, سوڭعى تالاپتارعا ساي سا­لىنعان سپورت كەشەنى, 280 ورىندىق بالاباقشا جانە ونداعان الەۋمەتتىك نىساندار بوي كوتەردى. سول قۇرى­لىستاردى ءبا­سەڭ­دەتپەۋ ءۇشىن وتكەن جىلى قالا بيۋدجەتى 4 ەسە ۇلعاي­تىلدى. ياعني, ەكى قولعا ءبىر كۇرەك دەمەكشى, ىنتاسى بار­عا ءتۇرلى جۇمىس ورىندارى اشىلىپ-اق جاتىر. وسى جىل باسىندا قالادا ءبىر ورتا مەكتەپ, ءۇش بالالار باقشاسى, پەر­زەنت­حانا جانە وكپە اۋرۋلارى اۋرۋحا­نا­سى مەن كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇي قۇ­رى­لىسى باستالدى. سوعان وراي قالا­لىق اكىمدىك, قۇرىلىس مەكەمە­لەرى جۇ­مىس ىزدەۋشىلەر ءۇشىن جۇمىس جارمەڭ­كەسىن ۇيىمداستىر­دى. وندا قۇرىلىس سالاسىنا قاجەتتى جۇزدەگەن ماماندىق يەلەرىمەن اڭگىمە بولىپ, جۇمىسقا سول جەردە-اق قابىلداۋ ۇيىمداستىرىلدى. سونداي-اق, قالا باس­شىلارى سول باس­قوسۋدا “جول كار­تاسى” باعدارلا­ما­سىنا وراي سۇرا­نىس­قا يە ماماندىق­تارعا وقىتۋ, قايتا دايارلاۋ جۇمىستارى دا وسى جىلى جالعاستىرىلاتىندىعىن جەتكىزدى. جولامان بوشالاق, ماڭعىستاۋ وبلىسى, جاڭاوزەن قالاسى. ...ۇيلەرگە قونىستاندى مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باع­دار­لاماسى مەن “جول كارتاسى” اياسىندا جەر-جەردە  حالىقتىڭ  باس­پاناعا دەگەن سۇرانىسىن قا­ناعاتتاندىرۋ جۇمىستارى شەشى­مىن تابۋدا. وتكەن جىلى وسى ماقساتتاعى جۇمىس كولەمى 108,5 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, جىل سوڭىنا دەيىن 541,4 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەنىن ايتۋعا بولادى. سونىمەن قاتار, 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ تيا­ناعىن كەلتىرۋ باعىتىنداعى جۇ­مىس شەشىمىن تاۋىپ, 522,3 مىڭ شارشى مەتر باسپانا ەل يگىلىگىنە ۇسىنىلادى دەپ جوسپارلانعان. وڭىردەگى اۋدان مەن قالالاردا ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا باي­لا­نىستى باعدارلى جۇمىستار كەڭىنەن ەتەك الۋدا. سونىڭ ناقتى دالەلى ۇيعىر اۋدانىنىڭ شون­جى اۋىلىندا قونىس تويى ءوتىپ, اۋدان ورتالىعى مەن باحار اۋىلى اراسىنداعى الاڭدا بوي كوتەرگەن 7 جاڭا تۇرعىن ءۇي “جول كارتاسى” باع­دارلاماسى بويىنشا پايدا­لانۋ­عا بەرىلدى. وسى ماقساتقا 53 ملن. تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, يگە­رىلگەن. الداعى ۋاقىتتا اۋداندا بۇل جۇمىس جالعاسىن تاۋىپ, حالىقتىڭ باسپاناعا دەگەن قاجەتى وتەلە بەرەتىن بولادى. كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى. ...بالاباقشا  140 ءبۇلدىرشىندى قۋانتتى باقىتجان جولامانوۆ باس­قا­راتىن قالالىق اكىمدىك سوڭعى كەزدەرى وبلىس ورتالىعىنداعى ءار­تۇرلى مەكەمەلەر يەلەنىپ كەت­كەن بىرنەشە بالاباقشانى قاي­تارىپ الدى. ناتيجەسىندە جەكە­شە­لەندىرۋ جىلدارى قولدى بول­عان سەگىز بىردەي عيمارات تولىق­تاي كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. قازىر بۇل بالاباقشالاردا 1500 ءبۇل­دىر­شىن تاربيەلەنۋدە. ال, نادەجدا كرۋپسكايا كوشەسىندە ورنالاسقان ەسكى بالاباقشا ءۇيى نەبارى التى اي ىشىندە جاڭارىپ, جارقىراپ شىعا كەلدى. ءسويتىپ, كەزەك كۇتىپ ۇيدە وتىرعان كىشكەنتايلارعا ەسىگىن ايقارا اشتى. اتا-انالار مەن كىشكەنتايلاردىڭ قۋانى­شى­نا اينالعان بۇل عيمارات ەندى №17 “اجار” بالالار باقشاسى دەپ اتالماقشى. مۇندا ءبۇدىر­شىن­دەر ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسال­عان. ارنايى جابدىقتالعان ءبول­مەلەر, كابينەتتەر بار. قالالىق وقۋ ءبولىمىنىڭ ءما­لى­مە­تىنشە, كەزىندە وبلىس ورتالى­عىن­داعى جەكەمەنشىك قۇرىلىم­دار­عا, مەكەمەلەرگە ساتىلىپ كەت­كەن بالاباقشالاردى قايتادان مەملەكەتكە قايتارۋ ءۇشىن جوس­پار-جوبالار جاسالۋدا كورىنەدى. ويتكەنى, بۇل كۇندەرى وبلىس ورتالىعىندا بالاباقشا كەزەگىن كۇتكەن 9 مىڭ ءسابي ۇيلەرىندە وتىرسا كەرەك. فاريدا بىقاي, پاۆلودار. ...جىلۋ جۇيەسىنە كوشىرىلدى قارماقشى اۋدانىنىڭ اقاي اۋىلىنداعى 320 ورىندىق 3 قاباتتى مەكتەپ عيماراتى وسىدان ەكى جىل بۇرىن پايدالانۋعا بە­رىل­گەن ەدى. مەكتەپ كومىرمەن جى­لى­تۋعا نەگىزدەلگەن بولاتىن. ەندى, مىنە, وقۋ ورداسىنىڭ جىلۋ قازاندىعى سۇيىق وتىن تۇتىنا­تىن جۇيەگە كوشتى. قازىنا قور­جى­نىنان بولىنگەن 3,5 ملن. تەڭگە قارجىنى “بايعاسىر ينجيني­رينگ” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سە­رىكتەستىگى قىسقا مەرزىمدە يگە­رىپ, مۇعالىمدەر مەن وقۋشىلاردى قۋانىشقا بولەدى. ايتا كەتۋ كەرەك, ماماندار قىستىڭ كۇنى قىتىمىر بولاتى­نىن ەسكەرىپ, كومىرمەن جىلىتۋعا نەگىزدەلگەن جۇيەنى بۇزباستان, قوسىمشا شاعىن ەلەكتر ستانسا­سىن ورناتىپ بەردى. بۇگىندە مەك­تەپ عيماراتىنىڭ جىلۋى ويداعىداي. ەركىن ءابىل, قىزىلوردا وبلىسى, قارماقشى اۋدانى.