سەناتتاعى 47 دەپۋتاتتىڭ 43-ءى, ال ماجىلىستەگى 107 دەپۋتاتتىڭ 105-ءى كەلگەن جيىنعا پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ, مەملەكەتتىك حاتشى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ادىلبەك جاقسىبەكوۆ, سونىمەن قاتار, جوعارعى سوتتىڭ, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتىنىڭ توراعالارى, ۇكىمەت مۇشەلەرى مەن ەل پرەزيدەنتىنە تىكەلەي باعىناتىن جانە ەسەپ بەرەتىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, پرەمەر-مينيستر كەڭسەسىنىڭ, پارلامەنت پالاتالارى اپپاراتتارىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى قاتىستى.
القالى جيىننىڭ كۇن تارتىبىندە VI سايلانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ەكىنشى سەسسياسىنىڭ جابىلۋى جانە پارلامەنتتىك كانيكۋلى تۋرالى ۇسىنىس داۋىسقا سالىنىپ, ناتيجەسىندە ءبىراۋىزدان وڭ شەشىم قابىلداندى. سودان سوڭ وتىرىسقا جەتەكشىلىك ەتكەن ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين ءسوز سويلەدى.
«بۇگiن بiز زاڭداردى شىعاراتىن ەلiمiزدەگi ەڭ جوعارى وكiلەتتi ورگان – قوس پالاتالى پارلامەنتتiڭ كەزەكتi سەسسياسىن اياقتاپ وتىرمىز. التىنشى شاقىرىلعان پارلامەنتتiڭ ەكiنشi سەسسياسى وتە ماڭىزدى جانە تاريحي كەزەڭدە ءوتتi دەۋگە بولادى. قازاقستان تاۋەلسiزدiگiنiڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا پارلامەنت دەپۋتاتتارى پرەزيدەنتiمiزدiڭ تاريحي تۇلعاسىن اشاتىن, ەگەمەن ەلiمiزدiڭ دامۋ جولىن كورسەتەتiن, كەلەشەك ۇرپاقتارعا مۇرا بولىپ قالاتىن ماڭىزدى قۇجات – قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسiزدiگiنiڭ 25 جىلدىعى دەكلاراتسياسىن قابىلدادى. ال ەلiمiزدiڭ جاڭا دامۋ كەزەڭi كونستيتۋتسيالىق رەفورمادان باستالدى. كونستيتۋتسيالىق رەفورما پرەزيدەنتتiك بيلiكتi ساقتاي وتىرىپ, دەموكراتيانى ودان ءارi نىعايتۋعا, حالىقتىق بيلiكتi كۇشەيتۋگە جانە ۇكiمەت پەن پارلامەنتتiڭ جاۋاپكەرشiلiگiن ارتتىرۋعا جول اشتى. وسىلايشا, قازاقستان پرەزيدەنتiنiڭ وكiلەتتiگi ۇكiمەت پەن پارلامەنتكە ءبولiندi», دەدi نۇرلان نىعماتۋلين.
ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, دەپۋتاتتار تاراپىنان ەلباسىمىز بەلگىلەگەن جاڭا مىندەتتەردى ەڭ الدىمەن ساپالى زاڭدارمەن قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن. وسىعان بايلانىستى پارلامەنت «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قابىلدادى. سونىمەن بىرگە, جاڭا رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كوپتەگەن زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
«وسىنداي وتە جاۋاپتى كەزەڭدە پارلامەنت دەپۋتاتتارى پرەزيدەنتىمىزدىڭ ەكىنشى سەسسياسىنىڭ اشىلۋىندا العا قويعان ستراتەگيالىق تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋعا دا بەلسەنە ارالاستى. ناقتىلاي تۇسسەك, ەكiنشi سەسسيادا قوس پالاتانىڭ
2 بiرلەسكەن وتىرىسى, ءماجiلiستiڭ 38 جانە سەناتتىڭ 25 جالپى وتىرىسى ءوتتi. بۇل كەزەڭدە پارلامەنت قاراۋىندا 111 زاڭ جوباسى بولدى, ونىڭ 84-i قابىلداندى. پارلامەنت قابىلداعان 66 زاڭعا پرەزيدەنت قول قويىپ, ولار كۇشiنە ەندi. سونداي-اق, كوپتەگەن حالىقارالىق كەلiسiمدەر راتيفيكاتسيالاندى. پارلامەنتتە وتكەن ءتۇرلi جيىنداردا كوپتەگەن سالا تالقىلانىپ, پارلامەنت جۇمىسى ونلاين رەجىمدە كورسەتىلىپ, اشىق جۇرگiزiلدi», دەگەن نۇرلان زايروللا ۇلى پارلامەنتتە وسى جىلى تالقىلانعان ماڭىزدى ماسەلەلەرگە قوعامدىق ۇيىمدار مۇشەلەرى مەن پارلامەنتكە كىرمەيتىن ساياسي پارتيالار جانە باق وكىلدەرى ەركىن قاتىسىپ, ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ايتۋىنا بارلىق جاعداي جاسالعانىن جەتكىزدى.
«مۇنىڭ ءبارى دە پارلامەنت جۇمىسىنىڭ بۇرىنعىدان دا اشىق ءارى ساپالى بولۋىنا زور ىقپال ەتتى», دەدى ول ءوز سوزىندە.
دەپۋتاتتار جۇمىس بارىسىندا زاڭ شىعارىپ قانا قويماي, مەملەكەت باسشىسىنىڭ دا ماڭىزدى باستامالارىن قولداۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار اتقاردى. اسىرەسە, پرەزيدەنتىمىزدىڭ بيىلعى جولداۋىن حالىققا جەتكىزۋ مەن ناسيحات جۇمىستارىندا دەپۋتاتتاردىڭ ءرولى وتە زور بولدى. سەبەبى, بۇل جولداۋ «قازاقستان-2050» دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋدىڭ جانە دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋدىڭ ستراتەگيالىق جوسپارى بولىپ تابىلادى. ونى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ بارشامىزدىڭ, ءاربىر ازاماتتىڭ ماقساتى مەن مىندەتىنە اينالۋى قاجەت. سوندىقتان دا پارلامەنت وكىلدەرى ايماقتاردى ارالاپ, الىس اۋداندارعا بارىپ, حالىقپەن كەزدەسەدى دەپ كۇتىلۋدە.
«پرەزيدەنتتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسى دا قوعامدا وتە جوعارى دەڭگەيدە قابىلداندى. ەلباسىمىز ايتقانداي, بۇل − ءبىزدىڭ ۇلتتىق بىرلىگىمىز جانە بولاشاعىمىزدىڭ نەگىزى. دەپۋتاتتار بۇل باعىتتا دا كوپ جۇمىس اتقاردى. كوپتەگەن رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق كەزدەسۋلەرگە, ءتۇرلى فورۋمدار مەن مادەني شارالارعا قاتىستى. سول سياقتى, قوعامدىق قابىلداۋلار وتكىزىپ, كوشپەلى وتىرىستار, عىلىمي تاجىريبەلىك-كونفەرەنتسيالار ۇيىمداستىرىلدى. وسى سەكىلدى, بارلىق شارالاردا ەلىمىزدىڭ, حالقىمىزدىڭ ساياسي-الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق, مادەني ومىرىنە قاتىستى ماڭىزدى ماسەلەلەر تالقىلانىپ, ءتيىستى شەشىمدەر قابىلداندى. «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل» دەگەندەي, مۇنىڭ بارلىعى قوس پالاتا دەپۋتاتتارىنىڭ ۇكىمەت پەن وزگە دە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە قوعامدىق ۇيىمدارمەن بىرلەسە اتقارعان جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى. وسىنداي ىنتىماعى جاراسقان پارلامەنتىمىز بۇرىن دا بولعان, بولاشاقتا دا ءوز جۇمىسىن وسى باعىتتا جالعاستىرا بەرەتىنى ءسوزسىز», دەگەن ءماجىلىس توراعاسى دەپۋتاتتاردىڭ زاڭ شىعارۋ باستاماشىلدىعى تۋرالى وزدەرىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن بەلسەندى تۇردە پايدالانعاندىعىنا توقتالدى.
«ماسەلەن, جەرگىلىكتى جەرلەردى ازاماتتاردىڭ ءتيىمدى پايدالانىپ, پروبلەمالاردى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن «جايىلىمدار تۋرالى» زاڭ جوباسىن اتاۋعا بولادى. سونداي-اق, ديپلوماتيالىق قىزمەت, مادەنيەت, كولىك, ەكولوگيا ماسەلەلەرى مەن جول ءجۇرۋ ەرەجەسى بويىنشا دەپۋتاتتاردىڭ باستاماشىلدىعىمەن ەنگىزىلگەن زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر كوپ بولدى», دەدى سپيكەر.
قورىتا ايتقاندا, توراعانىڭ سوزىنەن دەپۋتاتتاردىڭ باستاماشىلدىعىمەن 15 زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ, ونىڭ 10-ى قابىلدانىپ جانە 5-ءۋى جۇمىس ۇستىندە ەكەنى بەلگىلى بولدى.
دەپۋتاتتىق كورپۋستىڭ باسقا دا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن, ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىمەن جانە حالىقپەن ءوزارا ءىس-قيمىلدارى دا ءبىرشاما كوپ بولعان. اتاپ ايتقاندا, 17 ۇكىمەت ساعاتى, 7 پارلامەنتتىك تىڭداۋ, 33 دوڭگەلەك ۇستەل مەن 27 كوشپەلى وتىرىس وتكەن. سونداي-اق, 5 حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيانىڭ ءساتتى ۇيىمداستىرىلعانى اتاپ ايتىلدى.
«قىلمىستىق, قىلمىستىق-پروتسەسسۋالدىق جانە قىلمىستىق-اتقارۋ زاڭنامالارىنىڭ ماڭىزدى جانە وزەكتى ماسەلەلەرىن, حالىقتى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ جانە فارماتسەۆتيكا سالاسىن جەتىلدىرۋ, ازاماتتىق قورعانىستى دامىتۋ, جول ءجۇرۋ ءتارتىبىن رەتتەۋدى جاقسارتۋ جانە ت.ب. ماسەلەلەرگە ارنالعان پارلامەنتتىك تىڭداۋلاردى اتاپ وتكىم كەلەدى», دەدى ن.نىعماتۋلين.
ودان ءارى شەشەن دەپۋتاتتىق كورپۋستىڭ جان-جاقتى جانە تەرەڭنەن تالداپ, جاسالعان ناقتى ۇسىنىستارى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىستارىن جەتىلدىرە تۇسۋگە قىزمەت ەتەر دەگەن ءۇمىتىن ءبىلدىردى.
سونىمەن قاتار, توراعانىڭ سوزىندە ازيا ەلدەرىنىڭ عىلىم, تەحنولوگيا جانە يننوۆاتسيا ماسەلەلەرى جونىندەگى پارلامەنتارالىق فورۋم, «قازاقستاندىق جول: تاۋەلسىزدىككە-25 جىل», الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزى حاتشىلىعىنىڭ 16-شى وتىرىسى, «ورتالىق ازياداعى ىنتىماقتاستىق پەن ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتى زاڭنامالىق قامتاماسىز ەتۋدەگى پارلامەنتتىڭ ءرولى» اتتى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى دوڭگەلەك ۇستەل سياقتى ماڭىزدى شارالاردىڭ بولعاندىعى ايتىلدى.
سپيكەر ءوزىنىڭ سوزىندە «نۇر وتان», «اق جول», «حالىقتىق كوممۋنيستەر» پارتيالىق فراكتسيالارىنىڭ جانە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ دەپۋتاتتىق توبى بىرلەسە وتىرىپ, بەلسەندى جۇمىس ىستەگەنىن سونداي-اق دەپۋتاتتار حالىقتىڭ ناقتى ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتالعان 357 دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعانىن دا ايتىپ ءوتتى. ال حالىقتان پارلامەنتشىلەرگە
9 مىڭنان استام حات ءتۇسىپتى. دەپۋتاتتار ايماقتارعا بارىپ, 700-دەي ەلدى مەكەندە بولعاندا 300 مىڭنان استام ادامدى قامتىعان جانە
2 مىڭ شاماسىندا كەزدەسۋ وتكىزىپتى. سونىمەن بىرگە, سەسسيا بارىسىندا ەكى پالاتانىڭ دەپۋتاتتارى 80-نەن استام ەلدە بولىپ, 12 حالىقارالىق پارلامەنتتىك ۇيىمنىڭ جۇمىسى مەن 250-دەن استام حالىقارالىق شاراعا قاتىسىپتى.
الداعى, ءۇشىنشى سەسسيا تۋرالى ايتقاندا, سپيكەر پارلامەنتتىڭ قورجىنىندا قاراۋعا ۇسىنىلعان 27 زاڭ جوباسى جاتقانىن جەتكىزدى. ولاردىڭ اراسىندا سالىق سالۋ, قامسىزداندىرۋ, تۇرعىن ءۇي قاتىناستارىنىڭ ماسەلەلەرى, سونداي-اق, اگروونەركاسىپ كەشەنى سالاسىن رەتتەۋ سەكىلدى ماڭىزدى زاڭ جوبالارى بار ەكەن. سونىمەن قاتار, «ۆاليۋتالىق رەتتەۋ جانە ۆاليۋتالىق باقىلاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ جاڭا رەداكتسياسىن قابىلداۋدىڭ ماڭىزدىلىعى دا اتاپ ءوتىلدى.
ء«بىزدىڭ پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ زاڭ شىعارۋ جۇمىسىنداعى باستى ەرەكشەلىك – الداعى ۋاقىتتا دا حالىقتىڭ ەڭ وزەكتى جانە ءماندى ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتالعان باسىمدىقتار الەۋمەتتىك باعدار بولادى», دەدى نۇرلان زايروللا ۇلى ءسوزىنىڭ سوڭىندا.
سونىمەن, التىنشى شاقىرىلىمنىڭ ەكىنشى سەسسياسى ءوز جۇمىسىن اياقتاپ, 1 شىلدەدەن باستاپ دەپۋتاتتار كانيكۋلعا شىقتى.
جاقسىباي سامرات,
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
