اكادەميك ومىرزاق ايتباي ۇلى, جازۋشى سماعۇل ەلۋباي, اقىن ءشومىشباي ساريەۆ, جازۋشى-پۋبليتسيست الىبەك اسقار, اقىن مارفۋعا ايتقوجينا, قوعام قايراتكەرى اسىلى وسمان, تانىمال عالىم ايگۇل ىسىماقوۆا, جازۋشى رافاەل نيازبەك, «نەۆادا-سەمەي» انتيادرولىق قوزعالىسىنىڭ وكىلى امانتاي قاجى جانە باسقا دا بەلگىلى اقىن-جازۋشىلار, باسپاگەرلەر, قوعام قايراتكەرلەرى, ادەبيەتتانۋشىلار قاتىسقان ايتۋلى جيىندى جۇرگىزگەن قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى نۇرلان ورازالين اڭگىمەنىڭ القيسساسىن: «مۇحتار اۋەزوۆتىڭ شاكىرتى بولعان عالىم بەيسەنباي كەنجەباەۆتىڭ جەتەكشىلىك ەتۋىمەن سىنا تاسپەن قاشالىپ جازىلعان, قازاق ءۇشىن قاسيەتتى سانالاتىن كونە جادىگەر ورحون-ەنيسەي جازۋلارىن زەرتتەۋ ىسىنە العاش بولىپ تۇرەن سالىپ, قازاق حالقىنىڭ, ادەبيەتىنىڭ مىڭداعان جىلدىق تاريحىن كەڭەستىك بيلىككە دالەلدەپ بەرگەن مىرزاتاي جولداسبەكوۆ اعامىز قانداي ماقتاۋعا دا لايىق. مىرزەكەڭ ءسۇيىنباي, جامبىل, كەنەن تۋىندىلارى ارقىلى قازاق اۋىز ادەبيەتىنىڭ سول كەزەڭدەرى تۋرالى دا ۇلكەن زەرتتەۋ جۇرگىزىپ قانا قويماي, ادەبيەتىمىزدى, ۇلتىمىزدىڭ ۇلى تاريحىن زەرتتەۋ ءىسىن العا سۇيرەي بىلگەن عالىم», – دەگەن جىلى لەبىزىمەن باستادى.
شىعارمالارى ارقىلى ادامزاتتىڭ ومىرگە دەگەن ماحابباتىن, ءسۇيىنىشى مەن كۇيىنىشىن جىرلاپ, جۇرەك قىلىن قوزعاۋعا ۇمتىلعان رۋحانيات جاناشىرى مىرزاعاڭنىڭ ونەرسۇيەر قاۋىمعا, مۋزىكاتانۋشى ماماندار مەن جالپى كوپشىلىككە ارنالعان «دۇنيە شىركىن...» اتتى كىتابىنا تولعانىستان تۋعان اۆتورلىق ءان-كۇيلەرى ەنگەن. عالىمنىڭ بىلايعى جۇرت كوپ بىلە بەرمەيتىن كومپوزيتورلىق قىرىنا, ءان مەن كۇي ونەرىنە قوسقان وزىندىك قولتاڭباسىنا وسى كىتاپ ارقىلى كوز جەتكىزسەڭىز, «كىسىلىك كىتابى...» اتتى تاعى ءبىر كىتابى ارقىلى «قازاق قايتسە قالادى قازاق بولىپ» دەگەن ماڭگىلىك سۇراققا جاۋاپ ىزدەگەن اۆتور ىزدەنىسىن كورەسىز. كىتاپقا مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ مەملەكەتتىك مۇددە, ادامگەرشىلىك, كىسىلىك تۋراسىندا ءتۇرلى جيىندا سويلەگەن سوزدەرى مەن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە ءار جىلدارى جاريالانعان ماقالالارى ەنگەن. جازۋشى سماعۇل ەلۋباي وسى كىتاپ جايىندا: «بويىنا تونىكوك بابامىزدىڭ تەكتىلىگى قونعان, بولمىسىنان تاۋەلسىزدىكتىڭ تونىكوگىندەي بولعان مىرزاعاڭنىڭ تاۋەلسىزدىك جايلى تولعاۋلى سوزدەرى, جۇرت كوكەيىندەگى ماسەلەلەردى تاپ باسىپ ايتىپ, دەر كەزىندە كوتەرە بىلگەن كورەگەن ويلارى ەنگەن «كىسىلىك كىتابى» – بولاشاققا امانات بولىپ جەتەتىن, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ رۋحىن, ماقساتى مەن مۇراتىن, حالىق دانالىعىن ادەمى ادەبي تىلمەن جەتكىزگەن كىتاپ», – دەپ ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى.
قازاقستان» گازەتىنىڭ بيىلعى بىرقاتار سانىندا ۇزىندىلەرى جاريالانىپ, حالىققا تانىستىرىلعان «كۇندەرىمنىڭ كۋاسى...» اتتى كۇندەلىككە نەگىزدەلگەن كىتابىندا اۆتور ەل تاريحى, ەل تاعدىرى, تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى, زامان, قوعام, ءومىر, ادامگەرشىلىك, جەر, ءدىن, ءتىل تۋرالى تەرەڭ تەبىرەنەدى, وقۋشىسىمەن سىرلاسادى. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ شەجىرەسى دەۋگە تۇرارلىق بۇل كۇندەلىك-كىتاپتى وقىعىسى كەلگەن وقىرمان ادەبيەت اقتاڭگەرىنىڭ جان-دۇنيەسىمەن, ءبىتىم-بولمىسىمەن جاقىنىراق تانىسۋعا مۇمكىندىك الماق. وسى ورايدا, ءتىل جاناشىرى, عالىم ومىرزاق ايتباي ۇلى «ەلباسىنىڭ سەنىمىن اقتاي بىلگەن, وسى كىتاپ ارقىلى كەمەلدىگىنىڭ كەسكىنىن تانىتقان» مىرزاعاڭ بولمىسىنا توقتالىپ, ءوز ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى. «سوناۋ 89-شى جىلدارى انا ءتىلىمىزدىڭ ءحالى مۇشكىل شاعىندا ءبارىمىزدى ءتىل مايدانىنا جەتەكتەپ اكەپ قوسقان ءابدۋالي قايدار اعامىز باس بولىپ, قوعام قۇرعانىمىزدا دا ەڭ الدىمەن قول ۇشىن سوزعان, سول جىلدىڭ 21 قىركۇيەگىندە «قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل» بولىپ بەكىپ, ۇلكەن جەڭىسكە جەتكەنىمىزدە دە سول جەڭىستىڭ باسى-قاسىندا وزبەكالى جانىبەكوۆ پەن مىرزەكەڭ ءجۇرىپ ەدى. ەگەر وسى كىسىلەردىڭ تاباندىلىعى بولماعاندا, بۇل كۇنگە جەتە الار ما ەدىك...» – دەي كەلە, م.جولداسبەكوۆتى «انا ءتىلى» حالىقارالىق مەدالىمەن ماراپاتتادى.
ال بەلگىلى جازۋشى بولات بوداۋبايدىڭ قۇراستىرۋىمەن شىققان, ەكى كىتاپتان تۇراتىن, سىر-سۇحباتقا قۇرىلعان «تاڭعالامىن ءومىردىڭ عاجابىنا...» اتتى روماندا ۇلت مۇراتى جولىندا عۇمىر بويى جان اياماي قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان مىرزا-اعانىڭ كۇرەسكە, عيبراتقا تولى ءومىر جولى كوركەم تىلمەن كەستەلەنەدى. بولات بوداۋباي بۇل كىتاپتىڭ 2011 جىلى «ەگەمەن قازاقستاندا» جاريالانعان مىرزاتاي جولداسبەكوۆ تۋرالى «الدىمىزدا اعالار بار ايماڭداي» دەگەن ۇلكەن ماقالاسىنان كەيىن سول تۇستاعى گازەت پرەزيدەنتى ساۋىتبەك ءابدىراحمانوۆتىڭ ۇسىنىسى بويىنشا دۇنيەگە كەلگەنىن اتاپ ءوتتى. مىرزاعاڭمەن سۇحبات رەتىندە شىققان كىتاپتىڭ بەس جىل بويى قالاي جازىلعاندىعى تۋرالى ايتا كەلىپ, اۆتور جولداسبەكوۆ ەڭبەكتەرىن ەش قىسىلماستان يەلەنىپ, كوشىرىپ جازىپ, ءتىپتى سىلتەمە دە جاساماستان, ءوز اتتارىنان جاريالاپ جۇرگەن جاس عالىمداردىڭ ديسسەرتاتسيا قورعاپ, مىرزەكەڭنىڭ مىرزالىعىن بەلدەن باسا پايدالانىپ جاتاتىنىنا قىنجىلىس ءبىلدىردى. وسى تۇستا, تانىمال عالىم ايگۇل ىسىماقوۆا دا مىرزاتاي جولداسبەكوۆ ەڭبەكتەرىنە «جيەندىك» جاساپ, عىلىمي اتاق الىپ جۇرگەندەردەن گورى, سول قىرۋار ەڭبەكتى كوزىنىڭ مايىن تاۋىسا زەرتتەپ, دۇنيەگە اكەلگەن, تۇركى مادەنيەتىنىڭ عۇمىرىن ەكى عاسىرعا ۇزارتىپ بەرگەن مىرزەكەڭە ءالى كۇنگە دەيىن اكادەميك اتاعىنىڭ بەرىلمەۋى ۇلكەن سىن ەكەنىن ايتىپ ءوتىپ, ەل العىسى رەتىندە عالىمعا اكادەميك اتاعىن بەرۋ ۇسىنىسىن ورتاعا سالدى.
جيىن سوڭىندا ءسوز العان مىرزاتاي جولداسبەكوۆ كەلۋشىلەرگە العىسىن بىلدىرە وتىرىپ, مىلتىقسىز مايدان وتىندە ءجۇرىپ, تونىكوك جازبالارىنا قاتىستى عىلىمي ەڭبەكتەرى ءۇشىن كەڭەستىك بيلىكتەن كورگەن قىسپاقتارىمەن قاتار, قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءتىل ەتۋ جولىندا قىلىشىنان قان تامعان كولبينگە تايسالماي كىرىپ, حالىق تالابىن جەتكىزگەنى, تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى مەملەكەتتىك قۇرۋدىڭ وڭايعا تۇسپەگەنى, ەلباسى كورەگەندىگى ارقىلى ورالداعى, شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى ۇلتارالىق قاقتىعىستاردىڭ قالاي شەشىلگەندىگى جانە باسقا دا ەلەۋلى وقيعالاردى ەسكە الىپ, تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا ەلىنە ايرىقشا ەڭبەك سىڭىرگەنمەن, اتتارى ەلەۋسىزدەۋ قالعان مەملەكەت قايراتكەرلەرى وزبەكالى جانىبەكوۆ پەن بەيسەنباي كەنجەباەۆقا مەكتەپ, كوشە اتتارىن بەرۋ تۋرالى تىلەگىمەن ءبولىستى.
سالتاناتتى شارا اياسىندا مىرزا-اعانىڭ ءتول شاكىرتتەرى «ويتولعاۋ», «قوسباسار», «دۇنيە شىركىن...» سىندى كۇيلەرى مەن اندەرىن ورىنداسا, «بالا جامبىل» اتانعان جاس اقىن جامبىل دۇيسەنوۆ ارناۋ ولەڭىن وقىدى. سونىمەن قاتار, قر ۇلتتىق كىتاپحانا قورىنان مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان كىتاپ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى.
ميرا بايبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
