قوعامدا نەعۇرلىم ىسكەر, نەعۇرلىم ءبىلىمدى ادامدار كوپ بولسا, سوعۇرلىم قوعام العا جىلجيدى. «ومىردەن ۇيرەنگەن ادامدار عانا ۇلتىنىڭ ۇلى پەرزەنتى بولا الادى», دەگەن ەكەن قىتاي رەفورماسىنىڭ اتاسى ديان سياوپين. وسى ءسوز ويعا ورالعان سايىن سىيلاس, سىرلاس اعامىز اسەكەڭنىڭ تۇلعاسى كوز الدىما كەلە بەرەدى. ويتكەنى, اسقار التىنبەك ۇلى ءومىردىڭ قيىن دا قىزىق جولىنان جوققا جاسىپ, بارعا اسىپ-تاسىماي, ءوتىپ كەلە جاتقان زەردەلى جان. وتكەن زاماننىڭ, تاۋەلسىز وتانىمىزدىڭ سان سوقپاقتارىندا دا ۇلتىنىڭ تۋىن بيىك ۇستاپ جۇرگەن تۇلعاعا اينالعانى اقيقات.
اسقار التىنبەك ۇلىمەن 80-جىلداردان بەرى تانىسپىن. ول 1985-1990-جىلدارى بۇرىنعى گۋرەۆ, بۇگىنگى اتىراۋ وبلىسىنىڭ پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى بولىپ قىزمەت ىستەدى. كوپتەگەن ىستەردىڭ ءيىرىمىن تاۋىپ, اينالاسىنداعى سەرىكتەستەرىمەن كەڭەسە وتىرىپ باسىن قايىرىپ, تابىس تۇعىرىنان كورىندى. بۇل جاعىنان كەلگەندە, ول ءوز قىزمەتىندە پاراساتتىلىق كورسەتىپ, ازاماتتىق جولدى بەرىك ۇستاندى.
ەل باسشىلىعى وسىنداي جاۋاپكەرشىلىكتى ءاربىر ءىس باسىندا جۇرگەن ازاماتتارعا جۇكتەي وتىرىپ, سەنىم ارتقانى بەلگىلى. سولاردىڭ قاتارىندا اسقار التىنبەك ۇلىنىڭ ءجۇرۋى تەكتەن-تەك ەمەس. اسىرەسە, قازىنالى ايماقتاعى ءوندىرىستى دامىتۋ, مۇناي قورلارىن تابۋ ىسىندە ول جىگەرلىلىك تانىتىپ, ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىنىڭ دە مول ەكەنىن كورسەتە ءبىلدى. سول ولكەنىڭ باسشىسى رەتىندە اسقار التىنبەك ۇلى شەتەلدىك كومپانيالارمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ, كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ, قالايدا قازاقستان حالقىنا پايدالى شەشىم شىعارۋعا ارەكەتتەندى. ەڭبەگى ەش كەتكەن جوق, سول كەزدەگى ارىپتەستىك, ينۆەستورلارمەن جۇمىس ىستەۋ ءتاسىلى تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءوز جەمىسىن بەردى. ونى بۇگىنگى اتىراۋ وڭىرىنەن كورىپ تۇرمىز.
سوناۋ كەڭەس وداعى تۇسىندا جۇرگىزگەن ءىلتيپاتتى كەلىسسوزدەر قازىر دە جالعاسىپ كەلەدى. باتىس ولكەلەردەگى تەڭىز, قاراشىعاناق, قاشاعان كەن ورىندارى بۇگىنگى الەۋەتىمىزدى عانا ەمەس, ەرتەڭگى الار اسۋىمىزدىڭ دا ءتۇپ نەگىزى, ەكونوميكامىزدى العا سۇيرەۋشى كۇش بولىپ قالا بەرمەك.
قازاقتىڭ دارحان دالاسىنداي باق دارىعان باي ولكەنىڭ توسىندە ەڭبەك جولىن اعا ينجەنەر-قۇراستىرۋشىدان باستاپ, قۇرىلىسشىداي قۇدىرەتتى ماماندىقتىڭ بار اۋىرتپالىعىن, بار قىزىعىن وتكەرۋدىڭ ارقاسىندا ول كاسىبي مامان, شەبەر ۇيىمداستىرۋشى بولدى, ۇلتىمىزدىڭ وقىمىستىلارىن عىلىم جولىنا تارتتى.
ول قاشاندا « ۇلىق بولساڭ, كىشىك بول» دەگەن حالىق دانالىعىن ەستەن شىعارماي, سونىڭ ۇلگىسىمەن ونەگەلى ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى اسقار التىنبەك ۇلى قۇرىلىس سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, نارىقتىق ەكونوميكانى ورنىقتىرۋعا مول مۇمكىندىكتەردى قاراستىرىپ, قازاق عىلىمىنىڭ جەتىستىكتەرىن قولداپ, ونى وندىرىسكە ەنگىزۋ ماسەلەسىنە دە ءار كەز كوڭىل ءبولدى. ازات مەملەكەتىمىزدىڭ قۇرىلۋىنا, ەركىندىك العان قارقىندى قادامىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسقانىن, ءسويتىپ, ۇلت قالاۋلىسىنا, جۇرت جاقسىسىنا اينالعانىن ايتۋدى پارىز سانايمىن.
بيىك ءبىلىم, ءار ىسكە ادىلەتتىك, ۇلتتىق نامىس, جەكە باستىڭ تازالىعى, حالىقتىق مۇددە, مادەني ورە كەڭدىگى, يمان بايلىعى اسەكەڭنىڭ بويىنان مولىنان تابىلادى.
ينجەنەرلىك اكادەميا قۇرىلعان ساتتە اسقار التىنبەك ۇلى بەدەلدى عالىمدارمەن بىرگە ۇلتتىق ينجەنەرلىك عىلىم قاراشاڭىراعىنىڭ قۇرىلۋىنا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزدى, نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى بولدى. وسى كۇنگە دەيىن اكادەميانىڭ وركەندەۋىنە ولشەۋسىز ەڭبەك ءسىڭىرىپ, قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. عىلىمعا دەگەن ادال نيەتىن ايتا وتىرىپ, ءوزى دە ءار الۋان تاقىرىپتار بويىنشا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ, ول وڭ ناتيجەسىن بەرىپ كەلە جاتقانىن ەسكە سالا كەتسەم دەيمىن.
حالىقارالىق عىلىمي-ينجەنەرلىك قوعامداستىق تا اسەكەڭدى وتە قۇرمەتتەيدى, العىرلىعىن باعالايدى. كوپتەگەن عىلىمي جەتىستىكتەرى ءۇشىن, ەرەكشە ەڭبەگى ءۇشىن «ينجەنەرلىك داڭق» التىن وردەنىمەن ماراپاتتالۋى الەم مويىنداعان عالىم ەكەندىگىنىڭ دالەلى.
ءوز كەلەشەگىنە ءوز قولىمەن جول سالىپ, العا قويعان ماقساتىنا ادال ەڭبەگىمەن جەتە العان ءبىرتۋار قازاق پەرزەنتىنىڭ ءومىر جولى مەن ونەگەسى كەيىنگى ۇرپاققا شامشىراقتاي باعدار ەكەنى ءسوزسىز.
اسقار التىنبەك ۇلى تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ بۇكىل تىرشىلىگى – ەكونوميكاسى, ونەركاسىبى, عىلىم جۇيەسى, ساياسي باسشىلىقتى جەتىلدىرۋ ت.ب. ماڭىزدى ماسەلەلەر توڭىرەگىندەگى وي-تۇجىرىمدارىن ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا جەتكىزىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇزەڭگىلەس سەرىگىنە اينالدى. حالقىمىزعا ءتان ىزگىلىك پەن ىزەتتىلىك جاعىنان دا اسەكەڭ ءار كەز كەيىنگىگە ۇلگى-ونەگە بولا ءبىلدى. اعايىن اراسىنداعى بەرەكە-بىرلىكتى, تاتۋ تىرلىكتى ساقتاۋ جونىنەن دە ونىڭ كىسىلىگى مەن كىشىلىگىن ەرەكشە اتاۋعا بولادى.
كەمەل ويلاپ, كەڭ پىشەتىن كىسىلىك كەلبەتى, جاقسىلىق جاساۋدان, ىزگىلىك كورسەتۋدەن ايانبايتىن يمانعا تولى اقىل-پاراساتى تالاي ادامعا شاپاعاتىن تيگىزۋدە. حالىققا كەڭىنەن تانىلعان دارحان كەڭ پەيىلدى, ەر مىنەزدى ارداقتى ازاماتتىڭ عيبراتقا تولى ءومىر جولىن, وكشە باسار ىنىلەرى ماقتانىش سانايدى.
اسەكەڭنىڭ وسىنداي ازاماتتىق جولىندا قاسىندا تىرەۋ بولىپ, قولداپ, قوشتاپ جۇرگەن اياۋلى جارى رايسا الدابەرگەنقىزىنىڭ دا ورنى ەرەكشە. رايسا الدابەرگەنقىزى اقجارقىن, اشىق مىنەزدى, ادام مەن ادامدى ءبىر-بىرىنە باۋىرلاستىرىپ جۇرەتىن ءيمانجۇزدى كىسى. بالالارى تالعات پەن تيمۋر ۇلگىلى تاربيە كورىپ, قازاق ەلىنىڭ كوركەيۋىنە, قارىشتاپ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ كەلە جاتىر.
بۇگىن اسەكەڭ ادام جانىنىڭ تەرەڭ تۇنىعى, ال ءومىرىنىڭ اسقار بيىگى بولعان 80 جاسقا كەلدى.
اسقار التىنبەك ۇلىمەن زامانىمىز ءبىر بولعانىنا, ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ, ىرگەسىن بەكىتۋ سياقتى تاريحي, ابىرويلى جولدا ساپارلاس بولعانىمىزعا قۋانامىن. جالعىز مەن ەمەس, ول كىسىنى بىلەتىن قىزمەتتەس, تانىس جانداردىڭ دا نيەتى سولاي ەكەنىنە سەنىمدىمىن.
اسقار التىنبەك ۇلى بۇگىندە ءار ءسوزى اتالى ۇلاعاتقا اينالعان مەرەيلى دە اقساقال ابىز جاستا. وسى ارادا قازاقتىڭ حاس باتىرى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ ءبىر ءسوزى ويعا ورالا بەرەدى. قارتتىقتى باستى ءۇش توپقا ءبولىپ, سونىڭ ايتۋلىسى ابىز دەگەن ەكەن. شىنىندا, ابىزدىق جاسقا جەتىپ, ابىروي بيىگىنەن كورىنۋ, مارتەبەلى تۇعىردا تۇرىپ تانىلۋ ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىرا بەرمەيتىن باقىت دەپ بىلەمىز. ەندەشە, سەڭگىرلى جاسقا جەتكەن اسقار التىنبەك ۇلى قاتارلاستارىنا دا, ءبىز سەكىلدى زامانداستارىنا دا ۇلگى بولاتىن تۇلعا ەكەنىن تىلگە تيەك ەتە وتىرىپ, زور دەنساۋلىق, ۇزاق عۇمىر, قاجىماس قايرات تىلەيتىنىمىزدى جەتكىزۋ بورىشىمىز بولىپ سانالادى.
باقىتجان جۇماعۇلوۆ,
قازاقستان ۇلتتىق ينجەنەرلىك اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى,
مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى
