«ەلىمدە تەلى مەن تەنتەك كوپ بولدى, باستارىن بىرىكتىرۋ قيىنعا سوقتى» دەپ اھ ۇرعان ەكەن قۇداي ديدارىن كورۋگە لايىقتى جارىقتىق ۇلى حان دۇنيەدەن وتەرىندە قوشتاسۋعا كەلگەن كومەكەي بۇقار جىراۋعا. قازاقتىڭ بىرلىگىن حاكىم اباي دا, ۇلت كوسەمى ءھام ۇلت ۇستازى ءاليحان مەن احمەت باستاعان الاش ارىستارى دا ارمانداعان. سول ۇلى ارمان قازاق ەلى ولگەندى ءتىرىلتىپ, وشكەندى جاندىرا, تاۋەلسىز ءومىر كەشكەن سوڭعى شيرەك عاسىردا جۇزەگە استى دەي الساق كەرەك.
بۇل ايتقاننان بۇرىنعى وتكەن اتا-بابالارىمىزدا بەرەكە-بىرلىك, ۇيىسقان تىرلىك مۇلدەم بولمادى دەگەن وي-ۇعىم تۋماعانى ءلازىم. بىرلىگى, بىرلىكتى ساقتاي بىلەر ىرىلىگى, باعالاي بىلەر ساناسى بولماسا دەشتى قىپشاقتىڭ سايىن دالاسىندا كوشىپ جۇرگەن ون سان, نەشەمە باۋلى قازاق رۋلارى دەربەس حاندىق قۇرىپ, ءبىر ورداعا بىرىكپەس ەدى. قوعامدىق دامۋدىڭ سول كەزدەردەگى ساتىسىندا رۋلىق ءبولىنىستىڭ ءوزى قازاق حالقىنىڭ ۇلت بولىپ ۇيىسىپ بىرىگۋىنە سەپتەسىپ قىزمەت ەتكەندىگى كورىنەدى بۇدان. ءيا, سول الاساپىران زامانداردا قازاقتىڭ ارىس رۋلارى اتا جاۋعا قارسى ايباتتانا كوتەرىلىپ ءبىر جەڭنەن قول, ءبىر جاعادان باس شىعارماسا, ءۇش ءجۇزدىڭ باسى قۇرالماسا, ءبىر تۋدىڭ استىنا جينالماسا, جوڭعار-قالماق شاپقىنشىلىعىنىڭ بەتىن قايتارىپ, ءتۇپتىڭ تۇبىندە وزدەرىن وماقاستىرىپ بەلىن سىندىرار ما ەدى؟ بابالارىمىزدىڭ باسى بىرىكپەسە, دۇشپاندى باتىرلىقپەن ۇركىتپەسە, الاتاۋدان ارقاعا, التايدان اتىراۋعا دەيىن سوزىلعان ۇلان-عايىر جەر بۇگىنگى ۇرپاعىنا ماڭگىلىك مۇرا-ميراس بولىپ قالار ما ەدى؟
دەمەك, بىرلىك قاي كەزدە دە قازاق ساناسىنىڭ ۇلتتىق كودى بولىپ كەلگەن. اسىرەسە, سىرتقى جاۋلاردان قورعانعان كەزدە. باسقا تۇسكەن قايعى-قاسىرەتتى بىرلەسىپ كوتەرگەن كەزدەردە. جالپىحالىقتىق الامان اسىر قۋانىش, تويلاردا. قاس دۇشپانمەن تىزە قوسىپ شايقاسقان ارعىن اعىنتاي باتىر مەن شاپىراشتى قاراساي باتىردىڭ سۇيەكتەرى كوكشەتاۋدىڭ كوكتورعىن بەلىندە, ايىرتاۋ اتىرابىنداعى ءبىر توبەدە قاتار جەرلەنىپ, بۇل كۇندەگى ەڭسەلى كەسەنەلەرىنىڭ ءوزى بىرلىك پەن ەرلىكتىڭ ونەگەسىندەي كوز تارتادى. ء«بورىلى مەنىڭ بايراعىم!» دەپ بار قازاقتىڭ رۋحىن ورلەتە جىرلاعان ءسۇيىنباي سۇلەي قىرعىز اقىنى قاتاعانمەن ايتىستا قازاقتىڭ كوپتىگىن, ايبىنى مەن ايدىنىن, بىرلىگى مەن ىنتىماعىن ۇتقىر سوزبەن ۇدەمەلەتە ايتىپ, باس كوتەرتپەي باستىرمالاتا, ارتىنداعى قالىڭ ەلى قازاعىنىڭ مىسىمەن باسىپ جەڭىپ شىعادى. قازاقتىڭ بارشا رۋلارىنىڭ اتتارىن ماقتانىشپەن ايتا كەلە تۋعان حالقىنىڭ ەلدىگىمەن, بەرەكە-بىرلىگىمەن اتويلاپ دابىلداتادى سۇڭقار اقىن ءسۇيىنباي.
وكىنىشكە قاراي, ء«وز ىرقى ءوز قولىنان كەتىپ», بيلىگى باسقانىڭ قولىنا ءوتىپ, «بولشەكتە دە بيلەي بەر» دەگەن زىمياندىق وتارلاۋ ساياساتىنىڭ بۇعاۋ-شىرماۋىنا تۇسكەن قازاق ءوز ىشىندەگى التى باقان, الا اۋىزدىق دەرتىنە دە ۇشىراماي قالعان جوق-تىن. ءازازىل ساياسات «ولەتۇعىن تاي ءۇشىن, قالاتۇعىن ساي ءۇشىن» ءبىر-بىرىمەن بىلدىرمەي اتىستىرىپ قويعان زاماندا سابىرسىزدىق پەن ارسىزدىق, ەرىنشەكتىك پەن ەنجارلىق ەتەكتەن تارتىپ, بار بولساڭ – كورە المايتىن, جوق بولساڭ – بەرە المايتىن اعايىن دا كوبەيگەن ەدى. «باس-باسىنا بي بولعان وڭكەي قيقىم, مىنەكي, بۇزعان جوق پا ەلدىڭ سيقىن؟» دەپ اباي دانانىڭ كۇڭىرەنەتىنى دە وسى تۇس. بۇل تىعىرىقتان شىعاتىن جولدى نۇسقاماسا اباي اباي بولار ما ەدى؟! ء«بىرىڭدى, قازاق, ءبىرىڭ دوس, كورمەسەڭ ءىستىڭ ءبارى بوس» دەپ دانىشپان حاكىم, ۇلتتىڭ باس اقىنى قازاقتى بىرلىككە شاقىردى ەمەس پە.
ابىلاي حاننىڭ دا, الاش ارىستارىنىڭ دا, باس اقىنىمىزدىڭ دا باستى ارمانى, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ورىندالدى. ءوز ىرقى ءوز قولىنداعى قازاقتىڭ بىرلىگىنە ەندىگى جەردە ەشكىم كەدەرگى كەلتىرە المايدى, ءبىر-بىرىمەن ارازدىق جولىنا ءتۇسىرىپ, اراسىنا سىنا قاعا المايدى. ارينە, تاعدىردىڭ وسىنداي سىيىنا مىڭ شۇكىر دەيمىز. سولاي دەي تۇرا, مىنا جاھاندانۋ زامانىنىڭ تالاي-تالاي سىن-قاتەرلەرىنىڭ قىسپاعىندا ۇلتتىڭ شىنايى ءبىتىم-بولمىسىن دا, رۋحاني سانا-سەزىمىن دە, وزىندىك ءدىلىن دە, انا ءتىلىن دە, سونىمەن بىرگە, بەرەكە-بىرلىگىن دە ساقتاپ دامىتۋ وڭاي ەمەس. جاھاندانۋدىڭ جامان اسەرلەرىنە قارسى ۇلتتىق يممۋنيتەت بولماعان جەردە, رۋحاني تۇرعىدان تازالانىپ جاڭعىرىپ وتىرماعان جاعدايدا ۇلت بولمىسىن ايقىندايتىن شىنايى ءتول مادەنيەت تە ساقتالمايدى. ال ۇلتتىڭ جان دۇنيەسىنە, مادەنيەتىنە جارىقشاق, سىزات ءتۇستى دەگەنشە ۇلت بىرلىگىنەن بەرەكە كەتتى دەي بەرىڭىز.
ەلباسى ماقالاسىندا ايتىلعانداي, ءداستۇرىمىزدىڭ توزىعىن كۇرەسىندە قالدىرىپ, جاڭا زامانعا ساي وزىعىن عانا جاھاندىق الەمگە قابىستىرىپ ەنگىزەيىك. كۇنى كەشە عانا استانادا وتكەن دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ كەزەكتى قۇرىلتايى دا الەمدەگى قازاق بىرلىگىن ايعاقتادى, بار قازاقتىڭ اتامەكەنى قاسيەتتى قازاق ەلى ەكەندىگىن پاش ەتتى. مەملەكەت باسشىسى ء«ار قازاق – مەنىڭ جالعىزىم» دەپ جار سالعان ەلدە قازاق بىرلىگى نىعايا بەرەتىنىنە ەش كۇمان جوق.
قورعانبەك امانجول,
«ەگەمەن قازاقستان»
