قازاقستان • 28 ماۋسىم, 2017

قايدا جۇرسەك تە قازاق ونەرىن دارىپتەۋمەن كەلەمىز

481 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

– دەيدى ءانشى قازىكەن مۇحامەدقالي. جاقىندا عانا دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ V قۇرىلتايى دۇركىرەپ ءوتتى. الەمنىڭ 40-قا جۋىق ەلىنەن كەلگەن 300-دەن استام دەلەگات استانادا باس قوسىپ, اتاجۇرتتاعى اعايىنمەن ارقا-جارقا قاۋقىلداسىپ, اۋناپ-قۋناپ قايتتى. وسى ورايدا ءبىز قىتاي ەلىنەن كەلگەن بەلگىلى ءانشى قازىكەن مۇحامەدقالي ۇلىمەن از-كەم سۇحباتتاسقان ەدىك.

قايدا جۇرسەك تە قازاق ونەرىن دارىپتەۋمەن كەلەمىز

− قازىكەن مىرزا! قوش كەلىپسىز, استاناعا بۇرىن دا جولىڭىز تۇسكەن شىعار؟


− ءيا, مەن بىلتىر عانا كەلىپ كەتكەم. حالىقارالىق «شابىت» فەستيۆالىندە ەسترادا بويىنشا قازىلىق جاسادىم. شىنىمدى ايتايىن, بۇل جولعى اسەر ەرەكشە. قالاي تەز دامىپ, ادام تانىماستاي وزگەرگەن؟! ونەر ساپارلارىمەن ەۋروپا ەلدەرىنە دە كوپ شىعىپ تۇرامىن عوي, تالاي قالالاردى كوردىك دەگەندەي. بىراق, استانا قالاسىنىڭ ءجونى بولەك. بۇل قالادان دۇنيە ءجۇزىنىڭ بارلىق عيمارات ۇلگىلەرى توپتاستىرىلعان جانە ۇلتتىق ناقىش تاپقان ەرەكشە ۇيلەسىمدى كوردىم. مۇنى كورىپ وسى قالانىڭ قازاق ەلىنىڭ قالاسى ەكەنىن, قازاق ەكەنىڭدى ماقتانىش ەتەدى ەكەنسىڭ. كەشە «ەتنواۋىلدى» ارالادىق. وتە جاقسى جاسالىپتى. تۋىستارعا كورسەتۋگە نەبىر تاماشا ەستەلىكتەر جيىنتىعىن الىپ بارا جاتىرمىز.


− ءسىزدى جۇرت تانىمال ءانشى رە­تىندە جانە قىتايداعى قازاق ءتىلدى تەلەارنالارداعى «قازاقستان داۋى­سى» سەكىلدى جوبالاردان تالىمگەر رە­تىندە جاقسى تانيدى. ونەردەگى جە­تىس­تىكتەرىڭىز تۋرالى قىس­قاشا ايت­ساڭىز؟


− مەن ۇزاق جىل بەيجىڭ قالاسىندا تۇردىم. وقىعان ماماندىعىم پيانينو ەدى. كەيىن ەستراداعا اۋىستىم. وقۋدى ءبىتىرىپ التايعا كەلىپ ءۇش جىلداي قىزمەت ەتتىم دە, سودان كەيىن ءوز ونەرىمدى جەتىلدىرۋ ءۇشىن قايتادان بەيجىڭگە كەتتىم. سوندا ءبىراز جىگىتتەردىڭ باسىن قوسىپ توپ قۇردىم. باسىندا روك ايتىپ, كەيىن ءوزىمىزدىڭ حالىق اندەرىنە ويىستىق. ءوزىم دە ءان شىعارىپ, ورىندادىم. ناتيجەمىز جامان ەمەس, 2000 جىلى قىتايدىڭ جىل سايىنعى كوكتەم مەرەكەسى قارساڭىندا وتەتىن فەستيۆالىنە قاتىسىپ جۇلدەلى بولدىق. شىنى كەرەك, ول بايقاۋعا قاتىسۋ مۇمكىندىگىن الۋدىڭ ءوزى وتە قيىن. سونىمەن بىرگە, حالىقارالىق فەستيۆالدارعا ءجيى بارامىز. ازيا بويىنشا وتكەن «جاڭا اۋەن» بايقاۋىندا ءۇش اتالىم بويىنشا باس جۇلدەنى ەنشىلەدىك. مۇنداي جەتىستىكتەرىمىز از ەمەس. يسپانيا, فران­تسيا, كورەيا سىندى كوپتەگەن ەلدەردىڭ بەلدى فەستيۆالدارىنان جۇلدەلى ورال­دى. ەل ءىشى, سىرتىنداعى وزگە دە جەتىستىك­تەرىمىزدىڭ بار­لىعىن مىناۋ ءاتۇستى اڭگىمەدە كەڭ كولەمدە ايتىپ بەرۋ وڭاي دا ەمەس بولىپ تۇر... قىسقاسى, قايدا جۇرسەك تە قازاق ونەرىن دارىپتەۋدەن تان­عان ەمەسپىز.


− قازىر نەمەن اينالىسىپ ءجۇرسىز؟


− مەن كونتسەرتتەر ۇيىم­داستىرۋدان بولەك جەكە كاسىپپەن جانە شاكىرتتەر تاربيەلەۋمەن اينالىسىپ كەلەمىن. ويتكەنى, تالانتتى جاستارىمىزدىڭ جولى كەسىلىپ جاتاتىن كەلەڭ­سىز جاع­دايلاردى كورەمىن, سولاردىڭ ءوز دەڭ­گەيىندە ونەر كورسەتۋىن, قازاق ونەرىن جالپاق جۇرتقا پاش ەتۋىن قالادىم.


− مىقتى شاكىرتتەرىڭىز بار ما؟


− ءيا, جاڭا عانا ايتقان «شا­بىت» حالىقارالىق فەس­تيۆالىندە قاي­سار دالاي دەگەن ءانشى باۋىرىمىز «ەسترادا» جانرى بويىنشا باس جۇلدەنى قانجىعالاپ قايتتى. سامەت, سەرجان, ءادىل سىندى جاس پە­رىلەر ەندى جارقىراپ كورىنىپ ءجۇر. وسى جاقتاعى «قازاقستان داۋىسى» سىندى «كۇمىس كومەي» ءان بايقاۋىندا ەكى شاكىرتىم ءبىرىنشى, ەكىنشى ورىنداردان كورىندى. 


− قۇرىلتاي جونىندە ايتساڭىز. ءسىزدىڭ ءوز سالاڭىزعا قانداي اسەرى بار؟


− جالپى, قازاققا پايداسىن تيگىزەر قانداي دا ءبىر جوبا ءبىزدىڭ دە پايدامىز دەپ ەسەپتەيمىن. قۇرىلتاي وتە تاماشا ءوتتى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق جاستارىنىڭ شىعارماشىلىق بايلانىستارى جونىندە ايتتى. سونىڭ ىشىندە وزگە ەلدەردەگى ونەرپاز جاس­تار قازاقستانعا كەلىپ كونتسەرتتەر قويىپ, ءتۇرلى شارالار مەن ءوزارا مادەنيەتتى بايىتۋ جونىندە ايتتى. وتە قۇپتارلىق ءسوز. شىنىمدى ايتسام, ەندى وسىنداعى دوستارىم بار, ەكى ەلدىڭ مادەنيەت الماسۋ بويىنشا ارنايى ورىندارىمەن سەلبەسىپ ونەرىمىزدى اتاجۇرتتا دا كورسەتسەك دەگەن وي كەلىپ وتىر. وسىندا ەرلان كوكەەۆ سىندى ارىپتەس دوستارىم بار عوي, سولارمەن دە اقىلداسىپ بۇل ويدى ىسكە اسىرۋعا تىرىسامىن.


− ساتتىلىك تىلەيمىز. ءبىر اۋىز تىلە­گىڭىز...


− تىلەگىم, ەكى ەل اراسى ماڭ­گى تىنىش, ىنتىماقتى بولسا ەكەن. ەكى ەل باسشىلارىنىڭ دوستىعى ماڭگى جاراسا بەرسە. قىتايدا ءبىر جارىم ميلليون قازاق بار دەپ جاتامىز, سولاردىڭ دا تىلەيتىنى ەكى ەل امان بولسا, دوستىعى بەرىك, قاتارلاسا قارقىندى دامىسا دەپ تىلەيدى. ءلايىم سولاي بولا بەرسىن. 

اڭگىمەلەسكەن 
ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى, 
«ەگەمەن قازاقستان»
 

سوڭعى جاڭالىقتار