مەديتسينا • 22 ماۋسىم, 2017

التايدان اسقان ارمان

380 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

حاسەن ورالتاي اعامىزدىڭ ومىردەن وتكەنىنە جەتى جىلعا اياق باسسا دا ەسىمىزگە ءجيى ورالادى. ول كىسىنى قازاقستانداعى سوڭعى كورگەندەردىڭ ءبىرى مەن ەدىم.

التايدان اسقان ارمان

حاسەكەڭ زەينەت دەمالىسىنا شىققاننان كەيىن ون ءتورت جىلداي گەرمانيادا ءومىر ءسۇرىپ, جازعا سالىم تۇركيادا جۇرگەن كەزدەرىندە ءالسىن-ءالسىن حابارلاسىپ, حات جازىسىپ, پىكىرلەسىپ تۇردىق. حاسەن اعا مەنىڭ كەلىپ قايتۋىمدى ءوتىنىپ, ءجيى شاقىرعان سوڭ 2009 جىلى جازدا تۇركيادا – ىزمىرگە جاقىن وزدەرەدەگى ۇيىنە بارىپ, ءۇش اپتاداي قاسىندا بولدىم. كۇندىز-ءتۇنى اڭگىمەلەستىك. ول كەزدە حاسەن اعا وپەراتسيادان شىعىپ, جۇرەگى سىر بەرىپ جۇرگەن كەزى بولاتىن. سوندىقتان قالاي-قالاي ەمەس دەپ, دەمالىس الىپ, كوپ جىلدان بەرگى سىرالعى, شاپاعاتى تيگەن ارداقتى اعامىزدىڭ قاسىنان تابىلعانىمىز بار. اللانىڭ جازۋىنا نە شارا, بۇل ءبىزدىڭ سوڭعى كەزدەسۋىمىز ەكەن... 

ال العاشقى كەزدەسۋىمىز بىلاي باستالعان ەدى. 1991 جىلى كۇزگە تامان «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنە باتىس گەرمانيادان حات كەلدى. ول حات مەنىڭ اتىما جا­زىلعان, لاتىن الفاۆيتىمەن با­سىلعان شاقىرۋ قاعازى بولاتىن. رەداكتسيانىڭ حات بولى­مىن­دەگى اپايلار ەرەكشە كوك كونۆەرتتى قولىما تاپسىرعان سوڭ ميۋنحەن قالاسىنان كەلگەن, «ازاتتىق» راديوسى قازاق رەداكتسياسىنىڭ ديرەكتورى حاسەن ورالتاي مىرزانىڭ قازاق تىلىندە جولداعان الگى حاتىن ەجىكتەپ وقىپ شىقتىم. ەجىكتەپ دەگەنىم, بىزدە ول كەزدە لاتىن الفاۆيتىمەن جازىلعان دۇنيەلەر جوقتىڭ قاسى ەدى. حاتتىڭ قىسقاشا مازمۇنىنا توقتالساق, قازاقستانداعى باس گازەتتىڭ جاس ءجۋرناليسىنىڭ ءبىرى رەتىندە مەنى «ازاتتىق» راديوسىنا ءۇش ايعا تاجىريبە الماسۋعا شاقىرىپتى. وسى شاقىرۋدى قولىما الىپ, سول كەزدەگى باس رەداكتورىمىز شەرحان مۇرتازاعا كىردىم. ول كىسى ۇلتجاندى, باتىل ادام عوي, بۇل قاي ەلدىڭ جانە قانداي اقپارات قۇرالى ەكە­نىن بىلە تۇرا مەنىڭ مەسەلىمدى قاي­تارماي, سوزگە كەلمەستەن الىستاعى «ازاتتىق» راديوسىنا جىبەرۋگە شەشىم قابىلدادى. بۇل كەزدە مىزعىماس دەگەن كسرو-نىڭ ءحالى مۇشكىلدەنىپ, ىدىراۋعا شاق قالعان تۇس. ال «ازاتتىق» راديوسى قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن اقپارات ايدىنىندا جىلدار بويى كۇرەسىپ, ەل تىڭداۋعا قورقاتىن باتىل پىكىرلەردى اۋە تولقىنى ار­قىلى بۇكىل الەمگە تاراتۋمەن كەلگەن.
ەندى مىنە, سول جاققا بارۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. تاۋسىلماس قۇجاتتاردى جيناپ, شەتەلگە شىعاتىن جاڭا تولقۇجات, ۇشاققا بيلەت الىپ بولعانشا مىزعىماس وداق تا ىدىراپ تىندى. تۋرا قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعان كۇننىڭ ەرتەڭىندە مەن ماسكەۋ ارقىلى ميۋنحەنگە اتتاندىم. شاماسى, سول تۇستا ازات, تاۋەلسىز قازاقستان دەگەن مەملەكەتتەن شەتەلگە ال­عاش شىعۋ باقىتىنا يە بولعان قازاق­تىڭ ءبىرى مەن شىعارمىن.
اۋەجايدان مەنى حاسەن ورالتاي اعانىڭ ءوزى, ۇلى جانىبەك ەكەۋى قارسى العانى ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمدە. ادەمىشە كەلگەن, ۇزىن بويلى, ءوڭدى كىسى ەكەن.
− حوش كەلدىڭ, ساياسات مىرزا. جاقسى جەتتىڭ بە؟ ارباعا بۇيى­رىڭىز, − دەگەندە مەن تاڭىرقاپ, «ارباسى نەسى» دەپ ويلاعانىم بار. 
 سويتسەم, «اربا» دەگەنى حاسە­كەڭنىڭ ەسىك پەن توردەي قوڭىر «مەرسەدەس» كولىگى ەكەن. ول كەز­دە قازاقستاندا شەتەلدىك كولىك جوق دەسە دە بولعانداي. ەۋرو­پاداعى قازاق اعايىندار تۋىسقان تۇرىكتەرشە اۆتوكولىكتى «اربا» دەيتىنىن كەيىن بىلدىك.
مىنە, سول كۇننەن باستاپ حاسەن اعامەن تانىستىعىمىز باستالدى. ول كىسى ءا دەگەننەن-اق ەلدىڭ ءجايىن, ءوزى تانيتىن ۇلت­جاندى ازاماتتاردى, بەلگىلى جازۋ­شى قايراتكەرلەردى سۇراپ, سولاردىڭ جازعاندارى تۋرالى ايتىپ, سويلەگەن سوزدەرىن, ايتقان پىكىرلەرىن تالداپ وتىردى. سودان كەيىنگى ۇلى وقيعا – قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعانىن ەرەكشە تەبىرەنە ايتقانى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ويدا تۇر. بۇل كەزدە ەلىمىزدىڭ ازاتتىق العانىنا بىرنەشە كۇن عانا بولعان. ال وسىنداعى اعايىندار مۇنى ەرەكشە قابىل الىپ, حاسەكەڭنىڭ باس­تاماسىمەن كىشىگىرىم توي جاساپ, مال سويىپ, شاي قويىپ دەگەندەي, وزدەرىنشە اتاپ وتكەنىن ەستىپ بىلدىك. 
− قازاقستان ءوزىنىڭ ازاتتىعىن جاريالاعانىن ەستىگەندە جامان سۋاتىمىز جىلاپ جىبەردى, – دەگەن ەدى حاسەكەڭ. – ال قازاقستان تاۋ­ەلسىزدىگىن العاندا جەرگىلىكتى قازاقتار وعان ايتارلىقتاي ءمان بەرمەگەن كورىنەدى. كوممۋنيستىك يمپەريانىڭ يدەولوگياسى قا­زاقتىڭ ساناسىن ابدەن ۋلاپ تاس­تاعانىنىڭ كورىنىسى عوي ول. ال بىلە-بىلگەنگە بۇل عاسىرلار بويى بابالارىمىز اڭساعان ازاتتىق ەمەس پە, – دەپ حاسەكەڭنىڭ ايت­قانى ۇلكەن ويعا قالدىردى.
حاسەن اعانىڭ ءۇش قاباتتى ۇيىندەگى قوناق كۇتەتىن كەڭ بول­مەسىنىڭ تورىندە قولدان سالىنعان ەكى ۇلكەن سۋرەت ءىلۋلى تۇردى. سونىڭ بىرىندە ات ۇستىندەگى وسپان باتىر مەن قاليبەك حاكىم بەينەلەنگەن. بۇل كىسىلەر كەزىندە شى­عىس تۇركىستان مەملەكەتىن قۇرامىز دەپ, ازاتتىق ءۇشىن اي­قاسىپ وتكەن ارىستار. ال ەكىنشى پورترەتتە ءاليحان بوكەيحان ۇلى قاسقايا قاراپ تۇر.
− بۇل قازاقتىڭ تۇڭعىش ساياسات قايراتكەرى عوي, الاش ۇكىمەتىن قۇرعان ادام, − دەيتىن ول تۋرالى حاسەن ورالتاي.
سول ءۇش ايدىڭ بەدەرىندە «ازاتتىق» راديوسىنداعى جىگىتتەرمەن تانىسىپ, ارالاسىپ كەتتىك. ءسوز رەتى كەلگەندە, حاسەكەڭ باستاعان سول تۇستاعى «ازاتتىق» راديوسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە از-كەم توقتالىپ وتەيىك. مۇقاباي ەڭگين حاسەكەڭنىڭ ورىنباسارى, جوعارى ءبىلىمدى, بيازى جىگىت, بارىنشا ەڭبەكقور ازامات. كەلىنشەگى قىرعىز بالالارى­مەن قازىر دە ميۋنحەندە تۇرىپ جاتىر. سول سياقتى كوپ وقيتىن, قازاقستاننان شىققان تاريحي كىتاپتاردى كوتەرگەنىنشە ار­قالاپ گەرمانياعا اپارۋمەن جۇرگەن ابدىقايىم (كەسىجى) بىرعازى ۇلى دەگەن اقكوڭىل جىگىت اتاجۇرتىنا ءجيى كەلىپ ءجۇردى. جازۋشى ءساتىمجان سانباەۆپەن شۇيىركەلەسىپ, ارالاسىپ تۇردى. توقسانىنشى جىلداردىڭ باس­ىندا ابدىقايىمنىڭ كەلىنشەگى فاتما ەكەۋىنىڭ وزگەل دەگەن كىشكەنە قىزى بالاباقشاعا بارىپ جۇرەتىن. قازىر ول قىز بويجەتكەن. وزگە ەلدە تۋعان سوڭ ەسىمىن سولاي اتاعان. ابدىقايىم بۇگىندە ميۋنحەندەگى قازاق دياسپوراسى ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى. تاعى ءبىر ازامات ءاليحان جانالتاي. ول دا حال-قادەرىنشە قازاقتىڭ مۇددەسىن قورعاپ, ەلدىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, مەرزىمدى باسىلىمدارعا ماقالا جازىپ جۇرەدى. ءاليحاننىڭ اكەسى دالەلحان اقساقال تۇركياداعى بەدەلدى قاريالاردىڭ ءبىرى.ۇلكەن اتالارى قىتايدا گەنەرال بولعان اتاقتى كىسى. حاسەن اعامىزدىڭ كوزىنىڭ اعى مەن قاراشىعىنداي قىزى نۇركامال دا «ازاتتىق» راديوسىندا ۇزاق جىل قىزمەت ات­قاردى. كەيىن «ازاتتىق» پرا­گاعا كوشكەندە نۇركامال دا حاسەكەڭمەن بىرگە بارىپ, ءۇش ايعا جۋىق سوندا بولىپ, راديو­نىڭ كوشى-قونىنىڭ باسى-قاسىندا ءجۇردى. سونداي-اق, ىسمەت بيچەر, گۇلحان ەسىمدى قىزدار دا ميۋنحەندەگى راديودا جۇمىس ىستەدى. گەرمانيادان قازاقستانعا ءجيى كەلىپ, اتاجۇرتىمەن ەكى ارادا كاسىپكەرلىكپەن شۇعىلدانىپ جۇرگەن ومىرقان التىن دەگەن ازامات بار. ول سونداي-اق, قازاقشا كۇرەستىڭ ەۋروپا فەدە­راتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى. تالعات كوكبۇلاق (قوسجىگىت) دەگەن جىگىت اعاسى حاسەكەڭمەن قاتارلاس ميۋنحەندە جۇمىس ىستەپ, سول جەردەن زەينەتكە شىقتى. جىل سايىن تۇركياداعى تۋىستارىنا بارادى. «ازاتتىق» راديوسىنىڭ گەرمانياداعى تىلشىلەرى اراسىندا قازاقستانعا ءبىر رەت تە كەلىپ قايتپاعان مۇقاباي ەڭگين مەن وسى تالعات كوكبۇلاق. ال الگى سۋات شەرۋشى دەگەن جىگىت تە «ازاتتىقتىڭ» ميۋنحەندەگى بەلدى ءتىلشىسىنىڭ ءبىرى بولدى. ءوزى نەمىس ءتىلىن جەتىك بىلەتىن. كەيىن تۇركياعا قونىس اۋدارىپ, وزبەك قىزىنا ۇيلەنىپ, حابارسىز كەتىپتى. «ازاتتىق» راديوسىندا بەلسەندى قىزمەت ىستەپ, ورىسشا جەتىك بىلەتىن, اسا ساۋاتتى, جان-جاقتى ءبىلىمدى, ءارى مىنەزى تىك ءبىر ازامات بولدى. ول قازاقستاننان شىققان ديسسيدەنت, قازمۋ-ءدىڭ فيلوسوفيا فاكۋلتەتىن ءبىتىرىپ, تۇركىمەنستاندا – چاردجوۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىتۋشىلىق قىزمەتتە ءجۇرىپ, ماركسيزم-لەنينيزم ءىلىمىن رەۆيزيالاپ, ارتىنا كگب ادامدارى ءتۇسىپ, ساياسي كوزقاراسى ءۇشىن ون جىلعا سوتتالىپ كەتەدى. جەتى جىلداي تۇرمەدە وتىرىپ, ارتىنان سۋرگۋتتە سۇرگىندە جۇرگەنى بار. اقىرى امالىن تاۋىپ, شەتەلگە شىعىپ, اۆستريا ارقىلى گەرمانياعا كەلەدى. ونىڭ «ازاتتىق» را­ديوسىنداعى حابارلارى ءمىردىڭ وعىنداي, كوممۋنيستىك وداقتىڭ ىرگەسىن شايقالتاتىنداي وتكىر فاكتىلەرمەن تىڭدارماندى باۋ­راپ الاتىن. «ازات ەۋروپا» – «ازاتتىق» راديوسىنىڭ تاعى ءبىر قىزمەتكەرى ابدىۋاقاپ قارا دەگەن ازامات گەرمانيادان كەتكەن سوڭ تاريحشى عالىم رەتىندە سوڭعى ونشاقتى جىلدىڭ بەدەرىندە ەرەكشە بەلسەندىلىك تانىتىپ كەلەدى. ءتۇبى ءبىر تۋىسقان, باۋىرلاس ەكى مەملەكەتتىڭ اراسىنداعى دانەكەر رەتىندە قازاقستانعا ءجيى كەلىپ تۇرادى.
ميۋنحەندە جۇرگەنىمدە ءبىراز ۋاقىت قوناق ۇيدە تۇردىم. سوندا حاسەن اعا كۇندە تاڭەرتەڭ ۇيىنەن شىعاردا وزىمەن بىرگە راديونىڭ عيماراتىنا مەن ءۇشىن تۇسكى تاماق الا كەلەتىن. «اقشاڭدى ۇنەمدە, بالالارىڭا كەرەك بولادى, مۇندا ءبارى قىمبات», دەپ قامقورلىق تانىتقانىن قالاي ۇمىتارسىڭ. «ازاتتىق» راديوسىنداعى ءاربىر حابار, الىنعان سۇحباتتار قازاق ءۇشىن قىزمەت ەتۋى كەرەك, سوعان باعىشتالسىن. امەريكانىڭ «كوك قاعازىن» الىپ, بوسقا جۇرمەي قازاقتىڭ تاۋەلسىزدىگى, ەلدىڭ دەربەستىگى مەن ازاتتىعى ءۇشىن كۇرەسەيىك», دەپ ايتۋدان تانبايتىن. 
ول كىسى وتىرىك كولگىرسۋدى, جا­ساندىلىقتى جاقتىرمايتىن. وندايلارعا بەتىڭ بار, ءجۇزىڭ بار دەمەي, ايتىپ سالاتىن. تۋرا ايتساڭ, تۋعانىڭا جاقپايسىڭ دەمەكشى, سول باتىل مىنەزىمەن كەي­بىرەۋلەرگە جاقپاي دا قالا­تىن. مىسالى, سوندا جۇرگەن ءبىر ايەلگە قاراتىپ: ء«اي قاتىن, سەن وتىرىك يماندى بولما, شىن نيەتىڭمەن اللاعا قۇلشىلىق ەت», دەپ قويىپ قالعانى بار. نەمەسە, المانياعا بارعان ءبىر كوممۋنيست شەنەۋنىككە: «سەن مۇندا نەعىپ ءجۇرسىڭ, قازاققا كوك تيىن پايداڭ جوق, جەگەنىڭ دوڭىزدىڭ ەتى, سالعانىڭ جىن-ويناق», دەپ دۇرسە قويا بەرگەنىن ەستىپ, الگىنىڭ تەرىس تىرلىگىن بىلەتىن سونداعى تالاي جۇرت ريزا بولسا كەرەك. 
ميۋنحەندەگى «ازاتتىق» راديو­سىنىڭ عيماراتىندا ءۇشىن­شى قاباتتا ورنالاسقان قازاق رەداكتسياسىنا كەلگەنىمدە ەڭ الدىمەن, كوزىمە تۇسكەنى قازاقستان كارتاسى بولدى. ونداعى قالالار اتى ءوزىنىڭ ناقتى تاريحي اتاۋلارمەن جازىلىپتى. كارتادا سەمەي – «الاش», پەتروپاۆل – «قى­زىلجار», پاۆلودار – «كەرە­كۋ» دەپ جازىلعان. بۇل شاھارلاردىڭ ەجەلگى اتاۋى وسىلاي عوي. قا­زاقستان وداقتىڭ قۇرامىندا بولعان كەزدىڭ وزىندە شەت ەلدەگى اعايىندار اتاجۇرتىنىڭ ازات­تىعىن اڭساپ, ەجەلگى قالالارىن ءوزىنىڭ اتامزامانعى –شىنايى اتاۋلارىمەن اتاپ, سولاي قابىل­داعانىنىڭ ايعاعى مىنە, وسىدان كورىنسە كەرەك. 
جوعارىدا ايتقانىمداي, «ازاتتىق» راديوسى ميۋنحەننەن پراگاعا كوشكەندە حاسەكەڭ بى­رەر كومەكشىلەرىمەن قازاق بولىم­شەسىنىڭ دۇنيە-مۇلكىن, مۇ­را­عات قۇجاتتارىن, قازاققا كەرەك دەگەن تالاي قۇندى ماتەريالداردى كوشىرىپ اپارىپ, كەيىن قازاقستاننان شاقىرىلعان جىگىت­تەردىڭ قولدارىنا وتكىزگەنى بار. ءوزى سوندا ءۇش ايداي بولىپ, زەينەت جاسىنا جەتىپ دەمالىسقا كەتەرىندە سول مۇرانى ارتىندا قالعاندارعا اماناتتاپ تاپ­سىرعان-دى. جىگىتتەردى جيناپ الىپ: «سەندەرگە ايتار اماناتىم, جىل سايىن مۇستافا شوقايدىڭ تۋعان كۇنى مەن ومىردەن وزعان كۇنىندە ارنايى حابار دايىنداپ, ونىڭ حالقىنا جاساعان قىزمەتىن, ازاتتىق ءۇشىن كۇرەسكەنىن, اڭ­ساعان ارمانىن, ىسكە اسىرا ال­ماعان يدەياسىن تىڭدارماننىڭ قۇلاعىنا جەتكىزىپ, ساناسىنا قۇيىپ وتىرىڭدار. ەكىنشى, ايتارىم, شىعىس تۇركىستانداعى وسپان باتىردىڭ ۇلت-ازاتتىق ءۇشىن كۇرەسىن, ەلىنىڭ دەربەستىگى ايقاسىپ وتكەنىن, قالاي ايۋاندىقپەن ولتىرىلگەنىن ەسكە الىپ, سول داتاعا وراي جىل سايىن حابار بەرىپ تۇرىڭدار. الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ قۇرىلعان كۇنىن ۇمىتپاڭدار. سونداعى قازاق مەملەكەتىن قۇرىپ, سونىڭ قالىپتاسۋىنا جانىن سالا كۇرەسكەن ءاليحان بوكەيحان ۇلى باستاعان قايراتكەرلەردى ەسكە الىپ وتىرۋ سەندەرگە امانات. جالپى, جەلتوقسان ايى قازاق حالقى ءۇشىن قاسيەتتى كۇندەرگە تولى. جەلتوقسان كوتەرىلىسى, جاستاردىڭ ازاتتىق ءۇشىن باس كوتەرۋى ەستەرىڭنەن شىعا قويماس. وسىنداي ايتۋلى كەزەڭدەردى «ازاتتىق» راديوسى ەشقاشان نازاردان تىس قالدىرماسىن. حالقىمىز ءۇشىن كەز كەلگەن ماڭىزدى وقيعا, ۇمىتىلماس تۇلعالار ەسكەرۋسىز قالماسىن. بۇل كەلەر ۇرپاققا قاجەت. مەنىڭ سوڭعى اماناتىم, ءوتىنىشىم وسى», دەگەن ەدى حاسەكەڭ پراگاداعى جىگىتتەرمەن قوشتاسىپ تۇرىپ.
حاسەكەڭ ءومىرىنىڭ سوڭعى ساتىنە دەيىن قاراپ وتىرمادى. جاسى سەكسەندى القىمداپ, اۋرۋى مەڭدەسە دە عالامتوردىڭ قۇلاعىنان تۇسپەي, ەلمەن بايلانىسىپ, بارلىق اقپاراتتان حاباردار بولىپ, باسىلىمداردى قالت جىبەرمەي وتىردى. ول كىسىنىڭ قولىنان تالاي كىتاپتار شىقتى, قۇندى ەڭبەكتەر جازىلدى. تۇركياداعى عالىم ءىنىسى ابدىۋاقاپ قارا سوڭعى كەزدەرى ءبىر تىڭ وي ايتىپ, حاسەكەڭ تۋرالى دەرەكتى فيلم تۇسىرسەك, ول كىسىنى بىلەتىندەر ەستەلىك ايتسا, حاسەن اعانىڭ ءوزىن سويلەتىپ, بەينەتاسپاعا ويلارىن جازىپ الساق دەپ جۇرگەندە اياۋلى اعانىڭ وزىنەن ايرىلىپ قالدىق. كەشتەۋ قيمىلداساق كەرەك.
حاسەكەڭنىڭ ەگەي تەڭىزى جاعا­سىندا ورنالاسقان وزدەرەدەگى ءۇش قاباتتى ۆيللاسىندا تولىپ جاتقان باعالى دۇنيەلەر, فوتوسۋرەتتەر مەن سيرەك كەزدەسەتىن قۇندى كىتاپتار بار بولاتىن. وندا توتە جازۋمەن, ورىس ار­پىمەن جازىلعان كىتاپتارعا قوسا ورىس, اراب, اعىلشىن, نەمىس تىلىندەگى ەڭبەكتەر جەتكىلىكتى ەدى. كوپشىلىكتىڭ قولىندا جوق سيرەك كەزدەسەتىن دۇنيەلەر سوندا قالدى. سولاردىڭ جوعالىپ كەتپەۋىنە, ۇلتجاندى ازاماتتاردىڭ قولىنا ءتيىپ, حالقىمىزدىڭ قاجەتىنە جاراۋىنا اعامىزدىڭ اياۋلى قىزى نۇركامالعا امانات دەيمىز.
ال ونىڭ ميۋنحەندەگى ۇيىندە ۇزاق جىلدار جيناعان مول مۇراسىن ءوزىنىڭ قۇرداسى, اكادەميك رىمعالي نۇر­عاليعا اماناتتاپ تاپسىرىپ, سول ارقىلى ءۇش-ءتورت جىل بۇرىن استاناداعى ەۋرازيا ۋنيۆەر­سيتەتىنە جىبەرگەن ەدى. قۇرداسى, سىرلاسى, پىكىرلەس دوسى ەلگە اكەپ, ءبىر ۋھ دەگەنى بار. امال نە, ول كىسى دە حاسەكەڭنەن بىرەر اي بۇرىن ومىردەن وزدى.
تاعدىردىڭ جازۋىمەن, زامان اعىمىمەن شەتەلدە ءجۇرىپ, قيىن-قىستاۋدا شىڭدالىپ, مىڭ ءولىپ, مىڭ ءتىرىلىپ, التىن بەسىك التاي ايماعىنداعى تۇركياعا, تۇركيادان ەۋروپاعا جەتىپ, الىستا جۇرسە دە ازاتتىق ءۇشىن كۇرەسىپ, ءاليحان, مىرجاقىپ, مۇستافا شوقاي سىندى ارىستاردىڭ يدەيالارىن جالعاستىرىپ, سولاردىڭ اڭساعان ارمانى – قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىنە قول جەتكىزگەنىن كوزىمەن كورىپ, سوعان سۇبەلى ۇلەس قوسا بىلگەن, ەلىنە كەلىپ, اۋناپ-قۋناپ جۇرە العان, حالىقارالىق الاش سىيلىعىنىڭ يەگەرى حاسەن اعامىز مىنە, وسىنداي ەسىل ازامات ەدى.

ساياسات بەيىسباي, 
جۋرناليست

سوڭعى جاڭالىقتار