30 مامىر, 2017

ۇلتتىق قۇندىلىقتار دارىپتەلۋى ءتيىس

628 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىندا «قو­عامدىق سانانىڭ جاڭعىرۋى» تاقىرىبىندا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ باعدارلامالىق ماقالاسىن تالقىلاۋ ايا­سىندا دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. دوڭگەلەك ۇستەل جۇمىسىنا عى­لى­مي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ عالىمدارى, قوعامدىق ۇي­ىم­داردىڭ وكىلدەرى, الدىڭعى قاتارلى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ما­گيسترانتتارى مەن PھD دوكتورانتتارى قاتىستى.

ۇلتتىق قۇندىلىقتار دارىپتەلۋى ءتيىس

شارا بارىسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بولاشاققا باع­دار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ات­تى ما­­قالاسىنىڭ ماڭىزدى تار­ماق­­تا­رى, اتاپ ايتقاندا, XXI عا­­سىر­داعى ۇلتتىق سانا تۋرا­لى جا­نە تاياۋ جىلدارداعى مىن­دەت­­تەر, ونىڭ ىشىندە قازاق جاز-
ۋ­ىن بىرتىندەپ لاتىن الىپبيىنە كو­شىرۋ جۇمىستارى, قوعامدىق جا­نە گۋمانيتارلىق عىلىمدار جو­باسى تۋرالى وزەكتى ماسەلەلەر تال­قىلاندى. كەلەسى ءبىر ماسەلە ءدى­ني سالاداعى جاڭعىرۋدىڭ رۋ­حا­ني جاڭعىرۋمەن استاسۋى تو­ڭى­رەگىندە ءوربىدى. وسىعان بايلا­نىس­تى ينستيتۋتتىڭ ءدىنتانۋ ءبو­لى­مىنىڭ مەڭگەرۋشىسى باقىتجان ساتەرشينوۆ «قازاقستاندىق سا­نانىڭ جاڭعىرۋى: ءدىني سانا قىر­لارى» تاقىرىبىندا, نۇر مۇباراك ەگيپەت يسلام ما­دەني­ەتى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ PھD دوكتو­رى اسقار اكىمحانوۆ «رۋحا­ني جاڭ­عىرۋداعى حانافي-ما­ت­رۋدي مەكتەبىنىڭ ماڭىزى» تا­قى­رى­بىندا بايانداما جاساپ, ءوز وي­­لارىن ورتاعا سالدى. جات اع­ىم­­­­داردىڭ جەتەگىندە كەتپەي, با­­­بالارىمىزدان ميراس بولىپ كە­لە جاتقان ءداستۇرلى ءدىنىمىزدى تە­رەڭىنەن ءتۇسىنىپ, قوعامداعى بىرلىك پەن بىرتۇتاستىقتى ساقتاۋدىڭ وزەك­تىلىگى ايتىلدى. 
– قازاق حالقى يسلام ءدىنىن ءوزى­نىڭ ەجەلدەن قالىپتاسقان سالت-سا­ناسىمەن, وزىق داستۇرىمەن ۇي­لەس­­­تىرە, ساباقتاستىرا وتىرىپ قا­­­بىل­دادى. سول ارقىلى ءبازبىر ۇلت­­­تار سەكىلدى وزىندىك ۇلتتىق بول­مىسى مەن ءتول مادەنيەتىنەن اي­ى-
رىلىپ قالعان جوق. ءداسۇرلى يس­لام سان عاسىرلار بويى بابالارى­مىز ۇستانىپ كەلە جاتقان ءدىن مەن ءداستۇردىڭ ساباقتاستىعىنان تۋىنداعان دۇنيە. قازاقستان مۇ­سىلماندارى ءدىني باسقارماسى, قازاقستان مۇسىلماندارى ۇس­تا­­ناتىن حانافي-ماترۋدي مە­ك­تەبى قازاقتىڭ ءداستۇرلى ءدىني دۇ­نيە­تا­نىمىنىڭ نەگىزگى مايەگى بولىپ تابىلادى. ماترۋدي ءىلىمى ادامنىڭ تابيعاتىن, بولمىس-ءبىتىمىن, اقىل-وي پسيحولوگياسى مەن ەرىك قالاۋىن نەگىزگە الادى. ەلباسىمىز ايتقان رۋحاني جاڭ­عىرۋ ۇلتتىق رۋحاني بولمىس-پەن جانە سەنىم-نانىممەن استاسىپ جاتىر. سوندىقتان, جاس­تا­­­رىمىزعا دۇرىس تاربيە بە­رىپ, حال­­­­قىمىزدىڭ ۇلتتىق قۇن­دى­­لىق­­تارى مەن مادەني ءداس­تۇ­رىن قۇر­­مەتتەۋگە باعىت­تا­ۋىمىز كە­رەك, – دەيدى ءدىنتانۋشى اسقار اكىمحانوۆ. 
– قانداي ءدىن ءبىزدىڭ رۋحاني جاڭ­عىرۋىمىزعا كومەكتەسەدى دەگەن كەزدە بۇكىل ورتالىق ازيا ەل­دە­رى ۇستاناتىن بابالارىمىزدان كەلە جاتقان حانافي باعىتىنىڭ جاسامپاز قىرلارى انىقتالادى. دەموكراتيالىق قوعامدا ءار ازا­ماتتىڭ نانىم-سە­نىم تاڭداۋ ەركى وزىندە. دە­گەن­مەن, قوعامداعى بىر­لىك پەن تى­نىشتىق ەڭ ءبىرىنشى قاعيدا, نە­گىزگى ىرگەتاس. اركىم ويىنا كەل­گەنىن ىستەپ, ەكسترەميزم مەن تەر­روريزمگە بارا بەرەتىن بول­سا, ال­عا دامي المايمىز. بۇگىن تال­قى­لانعان وتكىر ماسەلەنىڭ بار­لى­­عى جۇزەگە اسۋ ءۇشىن زيالى قا-
ۋ­ىم ءوزىنىڭ ىشكى الەۋەتىن كور­سە­تە ءبى­لۋى كەرەك – دەيدى فيلوسو­فيا عى­­لىمدارىنىڭ دوكتورى, پرو­فەس­­سور سەرىك ەرمۇراتوۆ. 
جيىن بارىسىندا رۋحاني جاڭ­عىرۋ باعىتى بويىنشا وزگە دە ماي­ەكتى ماسەلەلەر كەڭ كولەمدە تالدانىپ, ەلباسى ماقالاسىندا ايتىلعان ءار تاقىرىپ بولاشاققا تىڭ سەرپىن بەرەتىن ماڭىزدى قۇجات ەكەنى ايتىلدى.

ارمان وكتيابر,

«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى
 

سوڭعى جاڭالىقتار